๔. วีถิปริกมฺมกถา

๑๒๖. ปฐมาวชฺชนํ ปญฺจ-ทสนฺนํ ปรโต ภเว;

ทุติยาวชฺชนํ โหติ, เอกวีสติโต ปรํ.

๑๒๗. เอกมฺหา ปญฺจวิญฺญาณํ, ปญฺจมฺหา สมฺปฏิจฺฉนํ;

สุขสนฺตีรณํ โหติ, ปญฺจวีสติโต ปรํ.

๑๒๘. สตฺตตึสติโต โหติ, อุเปกฺขาตีรณทฺวยํ;

โวฏฺฐพฺพนสรูปานํ, ทฺวินฺนํ กามชวา ปรํ.

๑๒๙. มคฺคาภิญฺญา ปรํ ทฺวินฺนํ, ติณฺณนฺนํ โลกิยปฺปนา;

ผลา จตุนฺนํ ปญฺจนฺนํ, อุปริฏฺฐผลทฺวยํ.

๑๓๐. ภวนฺติ จตฺตาลีสมฺหา, สุขปากา ทฺวิเหตุกา;

ตเถกจตฺตาลีสมฺหา, อุเปกฺขาย สมายุตา.

๑๓๑. โหนฺติ สตฺตติโต กาเม, สุขปากา ติเหตุกา;

ทฺวาสตฺตติมฺหา ชายนฺติ, อุเปกฺขาสหิตา ปน.

๑๓๒. เอกูนสฏฺฐิโต รูป-ปากา ปากา อรูปิโน;

กมาฏฺฐจตฺตาลีสมฺหา, ตเถกทฺวิติหีนโต.

๑๓๓. ปุพฺพสงฺคหมิจฺเจวํ, วิคเณตฺวา วิจกฺขโณ;

ปรสงฺคหสงฺขฺยาทึ, วิภาเวยฺย วิสารโท.

๑๓๔. ปญฺจทฺวาราวชฺชนโต, ทส จิตฺตานิ ทีปเย;

เสสาวชฺชนโต ปญฺจจตฺตาลีสนฺติ ภาสิตํ.

๑๓๕. ปญฺจวิญฺญาณโต ปาปวิปากา สมฺปฏิจฺฉนา;

ปรเมกํ ทฺวยํ ปุญฺญวิปากา สมฺปฏิจฺฉนา.

๑๓๖. สนฺตีรณา ทฺวิเหตุมฺหา, ปากา ทฺวาทส ชายเร;

ติเหตุกามปากมฺหา, เอกวีสติ ลพฺภเร.

๑๓๗. รูปาวจรปากมฺหา, ปรเมกูนวีสติ;

นวฏฺฐารูปปากมฺหา, สตฺต ฉาปิ ยถากฺกมํ.

๑๓๘. ปฏิฆมฺหา ตุ สตฺเตว, สิตมฺหา เตรเสริตา;

ปาปปุญฺญทฺวิเหตุมฺหา, เอกวีสติ ภาวเย.

๑๓๙. ทฺวิเหตุกามกฺริยโต, อฏฺฐารส อุเปกฺขกา;

สตฺตรส สุโขเปตา, วิภาเวยฺย วิจกฺขโณ.

๑๔๐. กามปุญฺญติเหตุมฺหา, เตตฺตึเสว อุเปกฺขกา;

เตปญฺญาส สุโขเปตา, ภวนฺตีติ ปกาสิตํ.

๑๔๑. ติเหตุกามกฺริยโต, จตุวีสติเปกฺขกา;

สุขิตมฺหา ตุ ทีเปยฺย, ปญฺจวีสติ ปณฺฑิโต.

๑๔๒. ทสรูปชวเมฺหกา-ทสทฺวาทส เตรส;

ยถากฺกมํ ปญฺจทส, อารุปฺปา ปริทีปเย.

๑๔๓. ผลมฺหา จุทฺทเสวาหุ, มคฺคมฺหา ตุ สกํ ผลํ;

ปรํ สงฺคหมิจฺเจวํ, วิคเณยฺย วิสารโท.

๑๔๔. ปุพฺพาปรสโมธาน-มิติ ญตฺวา ตโต ปรํ;

วตฺถุวีถิสโมธานํ, ยถาสมฺภวมุทฺทิเส.

๑๔๕. ปญฺจ วตฺถูนิ นิสฺสาย, กมโต ปญฺจมานสา;

เตตฺตึส ปน นิสฺสาย, หทยํ มานสา สิยุํ.

๑๔๖. กามปากมโนธาตุ-หสิตุปฺปาทมานสา;

โทสมูลานิ มคฺโค จ, รูปชฺฌานาว สพฺพถา.

๑๔๗. ทสาวเสสาปุญฺญานิ, กามปุญฺญมหากฺริยา;

โวฏฺฐพฺพารูปชวนํ, สตฺต โลกุตฺตรานิ จ.

๑๔๘. เทฺวจตฺตาลีส จิตฺตานิ, ปญฺจโวการภูมิยํ;

นิสฺสาย หทยํ โหนฺติ, อรูเป นิสฺสยํ วินา.

๑๔๙. อารุปฺปปากา จตฺตาโร, อนิสฺสาเยติ สพฺพถา;

วิตฺถาเรนฏฺฐธา ภินฺนํ, สงฺเขปา ติวิธํ ภเว.

๑๕๐. เตจตฺตาลีส นิสฺสาย, อนิสฺสาย จตุพฺพิธํ;

นิสฺสิตานิสฺสิตา เสสา, เทฺวจตฺตาลีส มานสา.

๑๕๑. ปญฺจ จิตฺตปฺปนา โหนฺติ, กเมเนเกกวีถิยํ;

มโนธาตุตฺติกํ นาม, ปญฺจทฺวาริกมีริตํ.

๑๕๒. สุขตีรณโวฏฺฐพฺพ-ปริตฺตชวนา ปน;

เอกตึสาปิ ชายนฺเต, ฉสุ วีถีสุ สมฺภวา.

๑๕๓. มหาปากา ปนฏฺฐาปิ, อุเปกฺขาตีรณทฺวยํ;

ฉสุ ทฺวาเรสุ ชายนฺติ, ทส มุตฺตา จ วีถิยา.

๑๕๔. จุติสนฺธิภวงฺคานํ, วสา ปากา มหคฺคตา;

นว วีถิวิมุตฺตาติ, ทสธา วีถิสงฺคโห.

๑๕๕. เอกทฺวาริกจิตฺตานิ, ปญฺจฉทฺวาริกา ตถา;

ฉทฺวาริกวิมุตฺตา จ, วิมุตฺตาติ จ สพฺพถา.

๑๕๖. ฉตฺตึส ตเยกตึส, ทส เจว นเวติ จ;

ญตฺวา วีถิสโมธานํ, โคจรญฺจ สมุทฺทิเส.

๑๕๗. กมโต ปญฺจวิญฺญาณา, โลกุตฺตรมหคฺคตา;

อภิญฺญาวชฺชิตา สพฺพา, ปญฺจตาลีส มานสา.

๑๕๘. ยถาสมฺภวโต โหนฺติ, รูปาเทเกกโคจรา;

ปญฺจโคจรมีเรนฺติ, มโนธาตุตฺติกํ ปน.

๑๕๙. สนฺตีรณมหาปากา, ปริตฺตชวนานิ จ;

โวฏฺฐพฺพนมภิญฺญา จ, เตจตฺตาลีส สมฺภวา.

๑๖๐. ฉารมฺมเณสุ โหนฺตีติ, อฏฺฐธา ติวิธา ปุน;

เอการมฺมณจิตฺตานิ, ปญฺจฉารมฺมณานิ จ.

๑๖๑. สงฺเขปา มานสา ปญฺจ-จตฺตาลีส ตโย ตถา;

เตจตฺตาลีส เจเวติ, สตฺตธาปิ สิยุํ กถํ.

๑๖๒. กามปากมโนธาตุ-หสิตุปฺปาทมานสา;

ปญฺจวีส ยถาโยคํ, ปริตฺตารมฺมณา มตา.

๑๖๓. กสิณุคฺฆาฏิมากาสํ, ปฐมารุปฺปมานสํ;

ตสฺเสว นตฺถิภาวํ ตุ, ตติยารุปฺปกํ ตถา.

๑๖๔. อาลมฺพิตฺวา ปวตฺตนฺติ, อารุปฺปา กมโต ตโต;

ทุติยญฺจ จตุตฺถญฺจ, ฉ มหคฺคตโคจรา.

๑๖๕. อปฺปมาณสมญฺญา เต, นิพฺพาเน ปน โคจเร;

อฏฺฐ โลกุตฺตรา ธมฺมา, นิยเมน ววตฺถิตา.

๑๖๖. กสิณาสุภโกฏฺฐาเส,

อานาปาเน จ โยคิโน;

ปฏิภาคนิมิตฺตมฺหิ,

อปฺปมญฺญานุยุญฺชโต.

๑๖๗. สตฺตปณฺณตฺติยญฺเจว, รูปชฺฌานํ ปวตฺตติ;

ยถาวุตฺตนิมิตฺตมฺหิ, เสสมารุปฺปกนฺติ จ.

๑๖๘. อภิญฺญาวชฺชิตา เอกวีส มหคฺคตา สพฺพา;

สพฺเพ ปณฺณตฺติสงฺขาเต, นวตฺตพฺเพ ปวตฺตเร.

๑๖๙. ชายนฺตากุสลา ญาณวิปฺปยุตฺตชวา ตถา;

อปฺปมาณํ วินา วีส, ปริตฺตาทีสุ ตีสุปิ.

๑๗๐. ติเหตุกามปุญฺญานิ, ปุญฺญาภิญฺญา จ ปญฺจิเม;

จตูสุปิ ปวตฺตนฺติ, อรหตฺตทฺวยํ วินา.

๑๗๑. กฺริยาภิญฺญา จ โวฏฺฐพฺพํ, กฺริยากาเม ติเหตุกา;

ฉ สพฺพตฺถาปิ โหนฺตีติ, สตฺตธา มานสา ฐิตา.

๑๗๒. เอกติจฺจตุโกฏฺฐาสโคจรา ติวิธา ปน;

สมสฏฺฐิ ตถา วีส, กเมเนกาทเสติ จ.

๑๗๓. ปญฺจทฺวาเรสุ ปญฺจาปิ, ปจฺจุปฺปนฺนาว โคจรา;

เตกาลิกา นวตฺตพฺพา, มโนทฺวาเร ยถารหํ.

๑๗๔. อชฺฌตฺตา จ พหิทฺธา จ, ปญฺจทฺวาเรสุ โคจรา;

มโนทฺวาเร นวตฺตพฺโพ, นตฺถิภาโวปิ ลพฺภติ.

๑๗๕. ปญฺจทฺวาเรสุ ปญฺจนฺน-เมกเมโก จ โคจโร;

ฉาปิ อารมฺมณา โหนฺติ, มโนทฺวารมฺหิ สพฺพถา.

๑๗๖. ปญฺจทฺวาเรสุ คหิตํ, ตทญฺญมฺปิ จ โคจรํ;

มโนทฺวาเร ววตฺถานํ, คจฺฉตีติ หิ เทสิตํ.

๑๗๗. อตีตา วตฺตมานา จ, สมฺภวา กามสนฺธิยา;

ฉทฺวารคหิตา โหนฺติ, ติวิธา เตปิ โคจรา.

๑๗๘. กมฺมนิมิตฺตเมเวกํ, มโนทฺวาเร อุปฏฺฐิตํ;

นวตฺตพฺพมตีตญฺจ, ธมฺมารมฺมณสงฺคหํ.

๑๗๙. อาลมฺพิตฺวา ยถาโยคํ, ปฏิสนฺธิมหคฺคตา;

อนฺเต จุติ ภเว มชฺเฌ, ภวงฺคมฺปิ ปวตฺตตีติ.

อิติ จิตฺตวิภาเค วีถิปริกมฺมกถา นิฏฺฐิตา.

จตุตฺโถ ปริจฺเฉโท.