ทุติโย ปริจฺเฉโท

๒. ปกิณฺณกกถา

๔๖. กุสลาเนกวีเสว, ทฺวาทสากุสลานิ จ;

ฉตฺตึสติ วิปากานิ, กฺริยาจิตฺตานิ วีสติ.

๔๗. กาเมสุ จตุปญฺญาส, รูเปสุ ทส ปญฺจ จ;

ทฺวาทสารุปฺปจิตฺตานิ, อฏฺฐานุตฺตรมานสา.

๔๘. กาเม เตวีส ปากานิ, ปุญฺญาปุญฺญานิ วีสติ;

เอกาทส กฺริยา เจติ, จตุปญฺญาส สพฺพถา.

๔๙. ปุญฺญปากกฺริยาเภทา, ตโย รูเปสุ ปญฺจกา;

อารุปฺเปติ จตุกฺกานิ, สตฺตวีส มหคฺคตา.

๕๐. จตุมคฺคผลานํ ตุ, วเสนฏฺฐปิ ฌานโต;

ทโสภยมฺปิ มิสฺเสตฺวา, ตาลีสานุตฺตรา สิยุํ.

๕๑. ปุญฺญปากกฺริยาปาปา, สนฺติ กาเม มหคฺคเต;

ปาปํ นตฺถิ กฺริยาปาปา, น วิชฺชนฺติ อนุตฺตเร.

๕๒. ปาปาเหตุกมุตฺตานิ, อนวชฺชานิ สพฺพถา;

เอกูนสฏฺฐิ จิตฺตานิ, ปุญฺญปากกฺริยาวสา.

๕๓. กมฺมจิตฺตานิ เตตฺตึส, ปุญฺญาปุญฺญานิ สพฺพถา;

ฉตฺตึส เตสํ ปากานิ, กฺริยา วีส น โจภยํ.

๕๔. จกฺขุวิญฺญาณธาตาทิ, ปญฺจวิญฺญาณนามกา;

ปญฺจทฺวาราวชฺชนญฺจ, ทุวิธํ สมฺปฏิจฺฉนํ.

๕๕. มโนธาตุตฺตยํ นาม, ฉสตฺตติ ตโต ปเร;

มโนวิญฺญาณธาตูติ, สตฺตธา ธาตุเภทโต.

๕๖. มโนวิญฺญาณธาตุญฺจ, มโนธาตุตฺตยํ ตถา;

กตฺวา มโนวิญฺญาณนฺติ, ฉ วิญฺญาณา ปกิตฺติตา.

๕๗. อาวชฺชนํ ทสฺสนญฺจ, สวนํ ฆายนํ ตถา;

สายนํ ผุสนญฺเจว, สมฺปฏิจฺฉนตีรณํ.

๕๘. โวฏฺฐพฺพนญฺจ ชวนํ, ตทารมฺมณนามกํ;

ภวงฺคํ จุติ สนฺธีติ, จิตฺตํ จุทฺทสธา ฐิตํ.

๕๙. อาวชฺชนาทโย เทฺว เทฺว, ยุคา สตฺต ยถากฺกมํ;

ตีณิ ตีรณจิตฺตานิ, เอกํ โวฏฺฐพฺพนํ มตํ.

๖๐. กุสลากุสลา สพฺเพ, ผลา จาวชฺชนํ วินา;

กฺริยา จ ปญฺจปญฺญาส, ชวนนฺติ ปวุจฺจเร.

๖๑. สนฺตีรณมหาปากา, ตทารมฺมณนามกา;

เอกาทส ปวตฺตนฺติ, ชวนารมฺมเณ ยโต.

๖๒. มหคฺคตมหาปากา, อุเปกฺขาตีรณทฺวยํ;

จุติสนฺธิภวงฺคานิ, จิตฺตาเนกูนวีสติ.

๖๓. ชวนาวชฺชนาทีนิ, โวฏฺฐพฺพสุขตีรณา;

มหคฺคตมหาปากา, อุเปกฺขาตีรณาติ จ.

๖๔. อฏฺฐสฏฺฐิ ตถา เทฺว จ, นวฏฺฐ เทฺว ยถากฺกมํ;

เอกทฺวิติจตุปฺปญฺจกิจฺจฏฺฐานานิ นิทฺทิเส.

๖๕. รูปปากา มหาปากา, มโนธาตุ จ ตีรณํ;

รูปํ ชเนนฺติ เอกูนวีสติ เนตรทฺวยํ.

๖๖. อภิญฺญาวชฺชิตา สพฺเพ, อปฺปนาชวนา ปน;

รูปํ ชเนนฺติ ฉพฺพีส, ปณาเมนฺติริยาปถํ.

๖๗. อภิญฺญาทฺวยโวฏฺฐพฺพปริตฺตชวนา ปน;

ทฺวตฺตึส รูปวิญฺญตฺติอิริยาปถสาธกา.

๖๘. ปญฺจวิญฺญาณมารุปฺป-วิปากา สพฺพสนฺธิโย;

จุติ ขีณาสวสฺเสติ, โสฬเสเต น กิญฺจิปิ.

๖๙. รูปํ ชเนนฺติ จิตฺตานิ, สตฺตสตฺตติ สพฺพถา;

อฏฺฐปญฺญาส จิตฺตานิ, ปณาเมนฺติริยาปถํ.

๗๐. ทฺวตฺตึส จตุวิญฺญตฺตึ, สมุฏฺฐาเปนฺติ มานสา;

น ชเนนฺติ ตสฺสมฺเปกํ, ยถาวุตฺตานิ โสฬส.

๗๑. โสมนสฺสสหคตา, ปริตฺตชวนา ปน;

หสนมฺปิ ชเนนฺตีติ, จตุกิจฺจานิ เตรส.

๗๒. สพฺพมฺปิ ปญฺจโวกาเร, กิจฺจเมตํ ปกาสิตํ;

อารุปฺเป ปน สพฺพมฺปิ, รูปายตฺตํ น วิชฺชติ.

๗๓. อสญฺญีนํ ตุ สพฺพานิ, จิตฺตาเนว น ลพฺภเร;

รูปกฺขนฺโธว เตสํ ตุ, อตฺตภาโวติ วุจฺจติ.

๗๔. ปาณาติปาตเถยฺยาทิวเสโนปจิตํ ปน;

อุทฺธจฺจรหิตาปุญฺญํ, จตุราปายภูมิยํ.

๗๕. ทตฺวา สนฺธึ ปวตฺเต ตุ, ปญฺจโวการภูมิยํ;

อุทฺธจฺจสหิตญฺจาปิ, สตฺต ปากานิ ปจฺจติ.

๗๖. ทานสีลาทิเภเทน, ปวตฺตํ กุสลํ ปน;

กาเม มานสมุกฺกฏฺฐํ, จตุกฺกํ ตุ ติเหตุกํ.

๗๗. ทตฺวา ติเหตุกํ สนฺธึ, กาเม สุคติยํ ปน;

โสฬส ปุญฺญปากานิ, ปวตฺเต ตุ วิปจฺจติ.

๗๘. ติเหตุโกมกํ ปุญฺญํ, อุกฺกฏฺฐญฺจ ทฺวิเหตุกํ;

ทตฺวา ทฺวิเหตุกํ สนฺธึ, กาเม สุคติยํ ตถา.

๗๙. ปวตฺเต ปน ญาเณน, สมฺปยุตฺตํ วิวชฺชิย;

ทฺวาทส ปุญฺญปากานิ, วิปจฺจติ ยถารหํ.

๘๐. ทฺวิเหตุโกมกํ ปุญฺญํ, ปฏิสนฺธิมเหตุกํ;

เทติ มานุสเก เจว, วินิปาตาสุเร ตถา.

๘๑. อฏฺฐาเหตุกปากานิ, ปวตฺเต ตุ วิปจฺจเร;

จตฺตาริปิ จตุกฺกานิ, ปญฺจโวการภูมิยํ.

๘๒. ภาวนามยปุญฺญํ ตุ, มหคฺคตมนุตฺตรํ;

ยถาภูมินิยาเมน, เทติ ปากํ ยถาสกํ.

๘๓. กฏตฺตารูปปากานิ, ปญฺจโวการภูมิยํ;

อารุปฺปานุตฺตเร ปากํ, ตถา รูปมสญฺญิสุ.

๘๔. ปุญฺญาปุญฺญานิ กมฺมานิ, เตตฺตึสาปิ จ ยพฺพถา;

สญฺชเนนฺติ ยถาโยคํ, ปฏิสนฺธิปวตฺติยํ.

อิติ จิตฺตวิภาเค ปกิณฺณกกถา นิฏฺฐิตา.

ทุติโย ปริจฺเฉโท.