๑. สรูปสงฺคหกถา

๒. จิตฺตํ เจตสิกํ รูปํ, นิพฺพานนฺติ นิรุตฺตโร;

จตุธา เทสยี ธมฺเม, จตุสจฺจปฺปกาสโน.

๓. จิตฺตเมกูนนวุติวิธํ ตตฺถ วิภาวเย;

เอกนวุติวิธํ วา, เอกวีสสตมฺปิ วา.

๔. เทฺวปญฺญาส สรูเปน, ธมฺมา เจตสิกา มตา;

จิตฺตุปฺปาทวสา ภินฺนา, สมฺปโยคานุสารโต.

๕. อฏฺฐวีสวิธํ รูปํ, ภูโตปาทายเภทโต;

ทุวิธํ รูปรูปํ ตุ, อฏฺฐารสวิธํ ภเว.

๖. นิพฺพานํ ปน ทีเปนฺติ, อสงฺขตมนุตฺตรํ;

อตฺถนามวสา เทฺวธา, ปญฺญตฺตีติ ปวุจฺจติ.

๗. เตสํ ทานิ ปวกฺขามิ, วิภาคํ ตุ ยถากฺกมํ;

จตุธา ปรมตฺถานํ, ทฺวิธา ปญฺญตฺติยา กถํ.

๘. กุสลาทิวิภาเคน, ตตฺถ จิตฺตํ จตุพฺพิธํ;

ตถา ภูมิวิภาเคน, กามภูมาทิโต กถํ.

๙. โสมนสฺสสหคตํ, อุเปกฺขาสหิตํ ตถา;

ญาเณน สมฺปยุตฺตญฺจ, วิปฺปยุตฺตนฺติ เภทิตํ.

๑๐. อสงฺขารํ สสงฺขารมิติ ภินฺนํ ปุนฏฺฐธา;

กามาวจรกุสลํ, กาเม สุคติสาธกํ.

๑๑. ตกฺกจารปีติสุข-จิตฺตสฺเสกคฺคตายุตํ;

ปฐมชฺฌานกุสลํ, ปญฺจงฺคิกมุทาหฏํ.

๑๒. วิตกฺกหีนํ ทุติยํ, ฌานํ ตุ จตุรงฺคิกํ;

วิจารหีนํ ตติยํ, ฌานํ ปน ติวงฺคิกํ.

๑๓. ปีติหีนํ จตุตฺถญฺจ, อุเปกฺเขกคฺคตายุตํ;

ปญฺจมญฺจ ปกาเสนฺติ, อุภยมฺปิ ทุวงฺคิกํ.

๑๔. เอวํ ฌานงฺคเภเทน, จิตฺตํ ปญฺจวิธํ ภเว;

รูปาวจรกุสลํ, รูปภูมิปวตฺตกํ.

๑๕. อากาสานญฺจายตนํ, กุสลํ ปฐมํ ภเว;

วิญฺญาณญฺจายตนนฺติ, ทุติยํ ตติยํ ตถา.

๑๖. อากิญฺจญฺญายตนํ ตุ, จตุตฺถํ ปน มานสํ;

เนวสญฺญานาสญฺญาย-ตนญฺเจติ จตุพฺพิธํ.

๑๗. อารุปฺปกุสลํ นาม, อุเปกฺเขกคฺคตายุตํ;

ทุวงฺคิกมิทํ สพฺพํ, อารุปฺปภวสาธกํ.

๑๘. โสตาปตฺติมคฺคจิตฺตํ, ปฐมานุตฺตรํ ตถา;

สกทาคามิ อนาคามิ, อรหตฺตนฺติ สพฺพถา.

๑๙. จตุธา มคฺคเภเทน, ฌานเภเทน ปญฺจธา;

วีสตาปริยาปนฺนกุสลํ ทฺวยมิสฺสิตํ.

๒๐. อิตฺถํ ภูมิวิภาเคน, กุสลํ ตุ จตุพฺพิธํ;

เอกวีสาปิ พาวีสํ, สตฺตตึสวิธมฺปิ วา.

๒๑. โสมนสฺสสหคตํ, อุเปกฺขาสหิตํ ตถา;

ทิฏฺฐิคตสมฺปยุตฺตํ, วิปฺปยุตฺตนฺติ เภทิตํ.

๒๒. อสงฺขารํ สสงฺขารมิติ ภินฺนํ ปุนฏฺฐธา;

โลภมูลํ ปกาเสนฺติ, โลภโมหทฺวิเหตุกํ.

๒๓. โทมนสฺสสหคตํ, ปฏิเฆน สมายุตํ;

อสงฺขารํ สสงฺขารมิติ ภินฺนํ ทฺวิธา ปน.

๒๔. โทสมูลํ ปกาเสนฺติ, โทสโมหทฺวิเหตุกํ;

วิจิกิจฺฉาสหคตํ, อุทฺธจฺจสหิตนฺติ จ.

๒๕. อุเปกฺขาเวทนายุตฺตํ, โมมูหํ ทุวิธํ ปน;

โมหมูลํ ปกาเสนฺติ, โมเหเนเวกเหตุกํ.

๒๖. ทฺวาทสากุสลา นาม, จตุราปายสาธกา;

เอเต สุคติยญฺจาปิ, วิปตฺติผลทายกา.

๒๗. จกฺขุโสตฆานชิวฺหา-กายวิญฺญาณนามกา;

ปญฺจวิญฺญาณยุคฬา, ยุคฬํ สมฺปฏิจฺฉนํ.

๒๘. สนฺตีรณทฺวยญฺเจว, อุเปกฺขาสหิตํ ตถา;

ปุญฺญาปุญฺญวเสเนว, วิปากา ทุวิธา ฐิตา.

๒๙. อุเปกฺขาสหิตา ตตฺถ, มานสา ทฺวาทเสริตา;

กายวิญฺญาณยุคฬํ, สุขทุกฺขยุตํ กมา.

๓๐. โสมนสฺสสหคตํ, ยํ สนฺตีรณมานสํ;

ตํ ปุญฺญปากเมวาหุ, ปาปปากํ น วิชฺชติ.

๓๑. ปญฺจทฺวารมโนทฺวาร-วเสน ทุวิธํ ปน;

อุเปกฺขาเวทนายุตฺตํ, กฺริยาวชฺชนนามกํ.

๓๒. โสมนสฺสสหคตํ, หสิตุปฺปาทมานสํ;

กฺริยาชวนมิจฺเจวํ, ติวิธาเหตุกกฺริยา.

๓๓. อฏฺเฐว ปุญฺญปากานิ, ปาปปากานิ สตฺตธา;

กฺริยจิตฺตานิ ตีณีติ, อฏฺฐารส อเหตุกา.

๓๔. สปุญฺเญหิ สมานา จ, มหาปากมหากฺริยา;

มหคฺคตกฺริยา ปากา, ผลจิตฺตานิ จ กมา.

๓๕. อิตฺถเมกูนนวุติ-วิธํ จิตฺตํ ภเว ตถา;

เอกนวุติวิธํ วา, เอกวีสสตมฺปิ วา.

๓๖. ตกฺกจารปีติสุขจิตฺตสฺเสกคฺคตายุตํ;

โสตาปตฺติมคฺคจิตฺตํ, ปฐมชฺฌานิกํ มตํ.

๓๗. ทุติยํ ตกฺกโต หีนํ, ตติยํ ตุ วิจารโต;

จตุตฺถํ ปีติโต หีนํ, อุเปกฺเขกคฺคตายุตํ.

๓๘. ปญฺจมนฺติ จ ปญฺเจเต, ปฐมานุตฺตรา มตา;

ทิฏฺฐิกงฺขาสีลพฺพตปรามาสปฺปหายิโน.

๓๙. ตเถว สกทาคามิมคฺคจิตฺตญฺจ ปญฺจธา;

ราคโทสโมหตฺตยตนุตฺตกรมีริตํ.

๔๐. กามโทสสมุคฺฆาตกรํ นิรวเสสโต;

ตติยานุตฺตรญฺจาปิ, กุสลํ ปญฺจธา ตถา.

๔๑. รูปราคารูปราคมานุทฺธจฺจาปิ จาปรา;

อวิชฺชา เจติ ปญฺจุทฺธํภาคิยานมเสสโต.

๔๒. สํโยชนานํ เสสานํ, สมุคฺฆาตกรํ ปรํ;

จตุตฺถานุตฺตรํ มคฺคจิตฺตํ ปญฺจวิธนฺติ จ.

๔๓. จตฺตาริ ปญฺจกาเนว, มคฺเคสุ จ ผเลสุ จ;

เสสานิ เจกาสีตีติ, เอกวีสสตํ ภเว.

๔๔. โลกุตฺตรานํ อฏฺฐนฺนํ, อิจฺเจวํ ปญฺจธา ปุน;

ฌานงฺคมคฺคโพชฺฌงฺค-วิภาคาย ยถารหํ.

๔๕. ปาทกชฺฌานมามฏฺฐฌานํ อชฺฌาสโย ตถา;

วุฏฺฐานคามินี เจว, นิยาเมติ วิปสฺสนาติ.

อิติ จิตฺตวิภาเค สรูปสงฺคหกถา นิฏฺฐิตา.

ปฐโม ปริจฺเฉโท.