จตุวีสติโม ปริจฺเฉโท

๒๔. ปริคฺคหวิสุทฺธิกถา

๙๔๐. สีลจิตฺตวิสุทฺธีหิ, ยถาวุตฺตาหิ มณฺฑิโต;

ปโยคาสยสมฺปนฺโน, นิพฺพานาภิรโต ตโต.

๙๔๑. ขนฺธายตนธาตาทิปฺปเภเทหิ ยถารหํ;

ลกฺขณปจฺจุปฏฺฐาน-ปทฏฺฐานวิภาคโต.

๙๔๒. ปริคฺคเหตฺวา สงฺขาเร, นามรูปํ ยถากถํ;

ววตฺถเปนฺโต ตตฺเถวมนุปสฺสติ ปญฺญวา.

๙๔๓. นามรูปมิทํ สุทฺธํ, อตฺตภาโวติ วุจฺจติ;

นตฺเถตฺถ โกจิ อตฺตา วา, สตฺโต ชีโว จ ปุคฺคโล.

๙๔๔. ยถาปิ องฺคสมฺภารา, โหติ สทฺโท รโถ อิติ;

เอวํ ขนฺเธสุ สนฺเตสุ, โหติ สตฺโตติ สมฺมุติ.

๙๔๕. ขนฺธายตนธาตูนํ, ยถาโยคมนุกฺกโม;

อพฺโพจฺฉินฺโน ปวตฺตนฺโต, สํสาโรติ ปวุจฺจติ.

๙๔๖. อิติ นานปฺปกาเรน, เตภูมกปริคฺคโห;

ภูมิธมฺมววตฺถานํ, สุทฺธสงฺขารทสฺสนํ.

๙๔๗. อตฺตทิฏฺฐิปหาเนน, ทิฏฺฐิสํเกฺลสโสธนํ;

ทิฏฺฐิวิสุทฺธิ นามาติ, ญาณเมตํ ปวุจฺจติ.

๙๔๘. ปริคฺคหิตสงฺขาโร, นามรูปมปตฺถิยา;

ตโต ปรํ ยถาโยคํ, ปริคฺคณฺหติ ปจฺจเย.

๙๔๙. ทุกฺขสมุทโย ตตฺถ, ตณฺหา สํสารนายิกา;

สโมธาเนติ สงฺขาเร, ตตฺถ ตตฺถุปปตฺติยา.

๙๕๐. ตณฺหาสมฺภวเมเวตํ, ตสฺมา ทุกฺขํ ปวุจฺจติ;

ตทปฺปวตฺติ นิพฺพานํ, มคฺโค ตํปาปโกติ จ.

๙๕๑. จตุสจฺจววตฺถาน-มุเขเนวมฺปิ ปจฺจเย;

ปริคฺคณฺหนฺติ เอกจฺเจ, สงฺขารานมถาปเร.

๙๕๒. อาโลกากาสวายาปปถวิญฺจุปนิสฺสยํ;

ภวงฺคปริณามญฺจ, ลภิตฺวาว ยถารหํ.

๙๕๓. ฉ วตฺถูนิ จ นิสฺสาย, ฉ ทฺวารารมฺมณานิ จ;

ปฏิจฺจ มนสิการํ, ปวตฺตนฺติ อรูปิโน.

๙๕๔. ยถาสกสมุฏฺฐานํ, วิภาเคหิ จ รูปิโน;

ปวตฺตนฺติ เอกจฺเจติ, ปริคฺคณฺหนฺติ ปจฺจเย.

๙๕๕. อวิชฺชาปจฺจยา โหนฺติ, สงฺขารา ตุ ตโต ตถา;

วิญฺญาณํ นามรูปญฺจ, สฬายตนนามกํ.

๙๕๖. ผสฺโส จ เวทนา ตณฺหา, อุปาทานํ ภโว ตโต;

ชาติ ชรา มรณญฺจ, ปวตฺตติ ยถารหํ.

๙๕๗. ตโต โสโก ปริเทโว, ทุกฺขญฺเจว ตถาปรํ;

โทมนสฺสมุปายาโส, สมฺโภติ จ ยถารหํ.

๙๕๘. เอตสฺส เกวลสฺเสวํ, ทุกฺขกฺขนฺธสฺส สมฺภโว;

ปฏิจฺจสมุปฺปาโทว, นตฺถญฺโญ โกจิ การโก.

๙๕๙. ตตฺถาวิชฺชาทโย เทฺวปิ, อทฺธาตีโต อนาคโต;

ชาตาทโยปเร อฏฺฐ, ปจฺจุปฺปนฺโนติ วณฺณิโต.

๙๖๐. ปุญฺญาปุญฺญาเนญฺชวสา, สงฺขารา ติวิธา ตถา;

ภเวกเทโส กมฺมญฺจ, กมฺมวฏฺฏนฺติ วุจฺจติ.

๙๖๑. อวิชฺชาตณฺหุปาทานา, เกฺลสวฏฺฏมถาปเร;

วิปากวฏฺฏํ สตฺตาปิ, อุปปตฺติภโวปิ จ.

๙๖๒. อวิชฺชาสงฺขารานํ ตุ, คหเณ คหิตาว เต;

ตณฺหุปาทานภวาติ, อตีเต ปญฺจ เหตโว.

๙๖๓. ตณฺหุปาทานภวานํ, คหเณ คหิตาว เต;

อวิชฺชา สงฺขารา เจติ, ปจฺจุปฺปนฺเนปิ ปญฺจเก.

๙๖๔. วิญฺญาณาทิสรูเปน, ทสฺสิตํ ผลปญฺจกํ;

ตถา ตเทว ชาตาทิ-นาเมนานาคตนฺติ จ.

๙๖๕. อตีเต เหตโว ปญฺจ, อิทานิ ผลปญฺจกํ;

อิทานิ เหตโว ปญฺจ, อายตึ ผลปญฺจกํ.

๙๖๖. เหตุผลํ ผลเหตุ, ปุน เหตุผลานิ จ;

ติสนฺธิ จตุสงฺเขปํ, วีสตาการมพฺรวุํ.

๙๖๗. อตฺถธมฺมปฏิเวธ-เทสนานํ ยถารหํ;

คมฺภีรตฺตา จตุนฺนมฺปิ, จตุคมฺภีรตา มตา.

๙๖๘. เอกตฺตนานตฺตนยา, อพฺยาปารนโยปโร;

ตเถวํธมฺมตา เจติ, นยา วุตฺตา จตุพฺพิธา.

๙๖๙. ชรามรณโสกาทิ-ปีฬิตานมภิณฺหโส;

อาสวานํ สมุปฺปาทา, อวิชฺชา จ ปวตฺตติ.

๙๗๐. อวิชฺชาปจฺจยา โหนฺติ, สงฺขาราปิ ยถา ปุเร;

พทฺธาวิจฺเฉทมิจฺเจวํ, ภวจกฺกมนาทิกํ.

๙๗๑. ตณฺหาวิชฺชานาภิกํ ตํ, ชรามรณเนมิกํ;

เสสาการาทิฆฏิกํ, ติภวารถโยชิตํ.

๙๗๒. ติอทฺธญฺจ ติวฏฺฏญฺจ, ติสนฺธิฆฏิกํ ตถา;

จตุสงฺเขปคมฺภีรนยมณฺฑิตเทสนํ.

๙๗๓. วีสตาการวิภาคํ, ทฺวาทสาการสงฺคหํ;

ธมฺมฏฺฐิตีติ ทีเปนฺติ, อิทปฺปจฺจยตํ พุธา.

๙๗๔. ปฏิจฺจสมุปฺปาโทยํ, ปจฺจยาการนามโต;

สงฺเขปโต จ วิตฺถารา, วิวิธาการเภทโต.

๙๗๕. ชเนติ ปจฺจยุปฺปนฺเน, อวิชฺชาทิปวตฺติยา;

อวิชฺชาทินิโรเธน, นิโรเธติ จ สพฺพถา.

๙๗๖. ปจฺจยปฺปจฺจยุปฺปนฺน-วเสเนว ปวตฺตติ;

สํสาโรยนฺติ เอกจฺเจ, ปริคฺคณฺหนฺติ ปจฺจเย.

๙๗๗. สมนฺตปฏฺฐานมหาปกรณวิภาคโต;

เอกจฺเจ ปริคฺคณฺหนฺติ, จตุวีสติ ปจฺจเย.

๙๗๘. อิติ นานปฺปกาเรน, ปจฺจยานํ ปริคฺคโห;

สปฺปจฺจยนามรูปํ, ววตฺถานนฺติ เวทิตํ.

๙๗๙. อิทปฺปจฺจยตาญาณํ, ปจฺจยาการทสฺสนํ;

ธมฺมฏฺฐิติ ยถาภูตญาณทสฺสนนามกํ.

๙๘๐. กาลตฺตยวิภาเคสุ, กงฺขาสํเกฺลสโสธนํ;

กงฺขาวิตรณา นาม, วิสุทฺธีติ ปวุจฺจตีติ.

อิติ นิพฺพานวิภาเค ปริคฺคหวิสุทฺธิกถา นิฏฺฐิตา.

จตุวีสติโม ปริจฺเฉโท.