๒๒. ปกิณฺณกกถา

๘๔๔. อิตฺถํ รูปานมุปฺปตฺตึ, ทีเปตฺวา ทานิ วุจฺจติ;

ปวตฺติโกสลฺลตฺถาย, ตตฺเถเวตํ ปกิณฺณกํ.

๘๔๕. ทุวิธา สนฺธิโย ตตฺถ, มิสฺสามิสฺสวิภาคโต;

ติวิธาปิ เจกจตุ-ปญฺจโวการเภทโต.

๘๔๖. รูปมตฺตา อสญฺญีนํ, นามาภาวา อมิสฺสิตา;

นามมตฺตา อรูปีนํ, รูปาภาวาติ จ ทฺวิธา.

๘๔๗. กามาวจริกา เจว, รูปาวจริกาติ จ;

ทุวิธา มิสฺสิตา เจติ, ภวนฺติ จ จตุพฺพิธา.

๘๔๘. เอกจฺจตุโวการา จ, อมิสฺสา ปญฺจ สนฺธิโย;

ฉพฺพีสติวิธา มิสฺสา, ปญฺจโวการสนฺธิโย.

๘๔๙. อิตฺถํ ภูมิปฺปเภเทน, เอกตึสวิธาปิ จ;

สนฺตติราสิเภเทน, สิยุํ ตึสวิธา กถํ.

๘๕๐. รูปสนฺตติสีสานํ,

ราสโย สตฺตวีสติ;

วุตฺตา กาเม วสา เตสํ,

สตฺตกา กามสนฺธิโย.

๘๕๑. เวทนาสญฺญาสงฺขาร-วิญฺญาณกฺขนฺธสงฺคหา;

สพฺพตฺถาปิ จตสฺโสว, นามสนฺตติโย สิยุํ.

๘๕๒. อิจฺจุภินฺนํ วสา โหนฺติ, ตตฺเถกาทสกาทโย;

สนฺตติราสโย ปุพฺเพ, วิภตฺตา สตฺตกาทโย.

๘๕๓. เอกาทสกทสก-นวฏฺฐสตฺตกา สิยุํ;

ฉกฺเกน สทฺธึ วิญฺเญยฺยา, ตสฺมา ตตฺถ ฉ สงฺคหา.

๘๕๔. อฏฺฐ สนฺตติโย โหนฺติ, รูปโลเกน มิสฺสิตา;

อฏฺฐโก ราสิ ตตฺเถโก, ตสฺมา สนฺตติ วุจฺจติ.

๘๕๕. ชีวิตนวโก เตฺวโก, อสญฺญี ปฏิสนฺธิยํ;

อรูปีนํ จตสฺโสปิ, นามสนฺตติโย สิยุํ.

๘๕๖. อิจฺเจกกจตุกฺกานํ, วเสน เทฺว อมิสฺสิตา;

อฏฺฐวีสญฺจ มิสฺสาติ, ตึเสว โหนฺติ สนฺธิโย.

๘๕๗. เอกุปฺปาทนิโรธา จ, อมิสฺสา ตตฺถ ราสโย;

มิสฺสิตานํ วิภาโคยํ, ยถาโยคํ กถียติ.

๘๕๘. อุปฺปาทฏฺฐิติภงฺคานํ, วสา ตีณิ ขณานิปิ;

สมานาเนว นามานํ, เอกจิตฺตกฺขณํ มตํ.

๘๕๙. ตุลฺยมุปฺปาทภงฺคานํ, รูปานมฺปิ ขณทฺวยํ;

เอกูนปญฺญาสมตฺตํ, ฐิติกฺขณมุทีริตํ.

๘๖๐. นามรูปานมุปฺปาโท, ภงฺโคปิ หิ สโม มโต;

ทนฺธํ หิ วตฺติกํ รูปํ, นามํ ตุ ลหุวตฺติกํ.

๘๖๑. ตถา หิ รูเป ติฏฺฐนฺเต, จิตฺตุปฺปาทา ตุ โสฬส;

อุปฺปชฺชิตฺวา ปวตฺติตฺวา, ภิชฺชนฺติ จ ลหุํ ลหุํ.

๘๖๒. ตสฺมา หิ เอกปญฺญาส-ขณรูปกฺขณํ ตถา;

สตฺตรสจิตฺตกฺขณํ, ติขณนฺติ จ วุจฺจติ.

๘๖๓. จิตฺตกฺขณํ หิ ติณฺณนฺนํ, ตตฺถ วิญฺญตฺติกทฺวยํ;

ลกฺขณตฺตยรูปํ ตุ, สลกฺขณววตฺถิตํ.

๘๖๔. ตสฺมา หิตฺวา ทฺวยญฺเจตํ, พาวีสติวิธมฺปิ จ;

รูปํ นาม จตุกฺกญฺจ, สลกฺขณนิยามิตํ.

๘๖๕. เอกุปฺปาทนิโรธา จ, ตตฺถ ตุลฺยกฺขณา มตา;

อตุลฺยกฺขณธมฺมานํ, สิยา เภทํ ยถารหํ.

๘๖๖. ปฏิสนฺธิกฺขเณ ชาตํ, ตสฺมา รูปํ ตโต ปรํ;

สตฺตรสมจิตฺตสฺส, ภงฺเคน สห ภิชฺชติ.

๘๖๗. ตสฺส ฐิติกฺขเณ ชาตํ, รูปมฺปิ จ ตโต ปรํ;

อฏฺฐารสมจิตฺตสฺส, อุปฺปาเท ปน ภิชฺชติ.

๘๖๘. ตสฺส ภงฺคกฺขเณ ชาตํ, รูปมฺปิ จ ตโต ปรํ;

อฏฺฐารสมจิตฺตสฺส, ฐิติกาเลสุ ภิชฺชติ.

๘๖๙. ตถา ทุติยจิตฺตสฺส, อุปฺปาทมฺหิ สมุฏฺฐิตํ;

อฏฺฐารสมจิตฺตสฺส, ภงฺเคน สห ภิชฺชติ.

๘๗๐. อิติ วุตฺตนิยาเมน, สชาติกฺขณโต ปรํ;

ฐตฺวา เอกูนปญฺญาส, ขณานิ ปุน ภิชฺชติ.

๘๗๑. ตสฺมา เอกูนปญฺญาส, กลาปา สห วตฺตเร;

เอโก ชายติ เอโก จ, ภิชฺชตีติ จ สพฺพถา.

๘๗๒. เอกสนฺตติสมฺพนฺธา, กลาปา สห กมฺมชา;

ยถานุปุพฺพฆฏิตา, เอกปญฺญาส ลพฺภเร.

๘๗๓. สตฺตวีส ปนิจฺเจวํ, กาเม เทฺว รูปภูมิยํ;

รูปสนฺตติสีสานํ, ราสโย สตฺตกาทโย.

๘๗๔. เอกูนตึส สพฺเพปิ, กมฺมชาตา ยถารหํ;

เอกปญฺญาส ฆฏิกา, ปวตฺตนฺติ ขเณ ขเณ.

๘๗๕. ตตฺถ สนฺธิกฺขเณ ชาตํ, สตฺตรสมเจตโส;

อุปฺปาเท ภิชฺชติจฺเจวํ, วุตฺโต อฏฺฐกถานโย.

๘๗๖. ตํ นยํ ปฏิพาหิตฺวา, จิตฺเตน สห ภิชฺชติ;

จิตฺเตน สห ชาตนฺติ, วุตฺตมาจริเยน หิ.

๘๗๗. อานาปานตกฺกจารา, เอกุปฺปาทนิโรธกา;

วุตฺตา หิ ยมเก กายวจีสงฺขารนามกา.

๘๗๘. จิตฺตุปฺปาทกฺขเณ ชาตา, อุตุ ตสฺส ฐิติกฺขเณ;

รูปํ ชเนติ ตตฺถาปิ, อุตุ ภงฺคกฺขเณปิ จ.

๘๗๙. อนุปุพฺพกฺกเมเนวํ, ชาตํ รูปํ ตถาปรํ;

อฏฺฐารสมอุปฺปาทฏฺฐิติอาทีสุ ภิชฺชติ.

๘๘๐. อิตฺถํ กลาปา ฆฏิตา, อุตุชาหารชาปิ จ;

เอกสนฺตติสมฺพนฺธา, เอกปญฺญาส ลพฺภเร.

๘๘๑. กลาปา จิตฺตชา ยสฺมา, อุปฺปาทกฺขณสมฺภูตา;

ฆฏิกา สห ลพฺภนฺติ, ตสฺมา สตฺตรเสว เต.

๘๘๒. สพฺเพปิ รูปชนกา, จิตฺตุปฺปาเท ยถาสกํ;

ชเนนฺติ ฐิติภงฺเคสุ, น ชเนนฺตีติ เกจนา.

๘๘๓. กุสลาพฺยากตาทีนํ, เอกุปฺปาทนิโรธตา;

ธมฺมานํ ยมเก วุตฺตา, อิติ ปาฬิ วทนฺติ จ.

๘๘๔. กุสลาทิกสมฺพนฺธา, ตตฺถ ตตฺถ หิ เทสิตา;

อิติ วตฺวา ปุเร วุตฺตํ, อิจฺฉนฺตาจริยา นยํ.

๘๘๕. อิจฺเจวํ จตุสมฺภูตา, รูปสนฺตติราสโย;

รูปานิ จ กลาปา จ, เอกาพทฺธา ยถารหํ.

๘๘๖. สุตฺตปวตฺตมตฺตานํ, สมฺพุทฺธานมฺปิ ปาณินํ;

ยาว มรณกาลาปิ, ปวตฺตนฺติ นิรนฺตรํ.

๘๘๗. อายุกฺขยา จ มรณํ, ตถา กมฺมกฺขยา สิยา;

อุภินฺนํ วา ขยา จาถ, อุปจฺเฉทกกมฺมุนา.

๘๘๘. จตุธาปิ มรนฺตสฺส, ตสฺเสวํ ตุ ยถารหํ;

สตฺตรสจิตฺตกฺขณมตฺตเสสมฺหิ ชีวิเต.

๘๘๙. อุปริจฺจุติจิตฺตสฺส, สตฺตรสมเจตโส;

ฐิติกาลมุปาทาย, น ตุ ชายติ กมฺมชํ.

๘๙๐. ตสฺสุปฺปาทกฺขเณ ชาตํ,

รูปญฺจ จุติยา สห;

ภิชฺชตีติ มโต นาม,

ตโต โหติ ส ปุคฺคโล.

๘๙๑. จิตฺตชาหารชญฺจาปิ, น ชายติ ตโต ปรํ;

อุตุสมฺภวรูปํ ตุ, อวสิสฺสติ วา น วา.

๘๙๒. ตโต วุตฺตนเยเนว, มตสตฺโต ยถารหํ;

มิสฺสามิสฺสาหิ สนฺธีหิ, ปุนเทโวปปชฺชติ.

๘๙๓. ตโต วุตฺตนเยเนว, เอกูนตึส กมฺมชา;

เตสมุฏฺฐานิกา ปญฺจ, จตุตฺตึส สมิสฺสิตา.

๘๙๔. กลาปา ราสโย โหนฺติ, สตฺตวีสติภูมิสุ;

อิติ สพฺพปกาเรน, รูปธมฺมา ปกาสิตาติ.

อิติ รูปวิภาเค ปกิณฺณกกถา นิฏฺฐิตา.

ทฺวาวีสติโม ปริจฺเฉโท.

นิฏฺฐิโต จ สพฺพถาปิ รูปวิภาโค.