เตรสโม ปริจฺเฉโท

๑๓. ราสิโยคกถา

๔๔๑. อิติ ราสิวีถึ ญตฺวา, ลพฺภมานวสา พุโธ;

เตสเมวาถ โยคมฺปิ, จิตฺตุปฺปาเทสุ ทีปเย.

๔๔๒. กามาวจรกุสลสฺส, ปฐมทฺวยมานเส;

สพฺเพปิ ราสโย โหนฺติ, ยถาสมฺภวโต กถํ.

๔๔๓. ผสฺสปญฺจกราสี จ, ฌานปญฺจกราสิ จ;

อินฺทฺริยฏฺฐกราสี จ, มคฺคปญฺจกราสิ จ.

๔๔๔. พลสตฺตกราสี จ, เหตุกมฺมปถตฺติกา;

ทสาวเสสา ราสี จ, โลกปาลทุกาทโย.

๔๔๕. เยวาปนกนวกํ, นิยตุทฺธจฺจวชฺชิตา;

อปฺปมญฺญาทฺวยญฺเจว, ติสฺโส วิรติโยติ จ.

๔๔๖. อิติ สตฺตรเสเวเต, เทสิตา จ สรูปโต;

เยวาปนกราสี จ, ลพฺภนฺติฏฺฐารสาปิ จ.

๔๔๗. ฉปฺปญฺญาส ปทาเนตฺถ, เทสิตานิ สรูปโต;

ธมฺมา ปน สมตึส, ตตฺถ โหนฺติ สรูปโต.

๔๔๘. ตานิ เยวาปนเกหิ, ปญฺจสฏฺฐิ ปทานิ จ;

ธมฺมา เจกูนตาลีส, ภวนฺติ ปน สมฺภวา.

๔๔๙. ตตฺถ ทฺวาทส ธมฺมา จ, เทสิตา สวิภตฺติกา;

อวเสสา ตุ สพฺเพปิ, อวิภตฺติกนามกา.

๔๕๐. เอกทฺวิ จ ติจตุกฺก-ฉสตฺตฏฺฐานิกา ปน;

สตฺตวีส จ สตฺเตโก, เทฺวเกโก จ ยถากฺกมํ.

๔๕๑. นิยตา ตุ จตุตฺตึส, ธมฺมาว สหวุตฺติโต;

ยถาสมฺภววุตฺติโต, ปญฺจธา นิยตา กถา.

๔๕๒. ตตฺถ จานิยเต สพฺเพ, คเหตฺวา จ ปหาย จ;

ปจฺเจกญฺจ คเหตฺวาปิ, สตฺตธา โยชนกฺกโม.

๔๕๓. สกิเมกูนตาลีส, จตุตฺตึส ยถากฺกมํ;

ปญฺจกฺขตฺตุญฺจ โยเชยฺย, ปญฺจตึสาติ ปณฺฑิโต.

๔๕๔. ราสโย จ ปทานีธ, ธมฺมนฺตรวิภตฺติโย;

สรูปเยวาปนเก, นิยตานิยเต ยถา.

๔๕๕. โยชนานยเภทญฺจ, คณนาสงฺคหฏฺฐิติ;

ลพฺภมานานุมาเนน, สลฺลกฺเขนฺโต ตหึ ตหึ.

๔๕๖. ญาณํ ญาณวิยุตฺตมฺหิ, หิตฺวา ปีตึ อุเปกฺขิเต;

เวทนา ปริวตฺเตนฺโต, กามปุญฺเญ จ เสสเก.

๔๕๗. มหากฺริเย จ โยเชยฺย, ปหาย วิรติตฺตยํ;

อปฺปมญฺญา จ หิตฺวาถ, มหาปาเก จ โยชเย.

๔๕๘. ตกฺกาทึ กมโต หิตฺวา, สพฺพตฺถ วิรติตฺตยํ;

ปญฺจเม อปฺปมญฺญาย, หิตฺวา รูเป จ โยชเย.

๔๕๙. หิตฺวาปฺปมญฺญา โยชเย, ยถาฌานมนุตฺตเร;

โลกุตฺตรินฺทฺริยญฺเจว, คเหตฺวา วิรติตฺตยํ.

๔๖๐. ฌานานิ จตุตาลีส, สุขยุตฺตานิ วตฺตเร;

อุเปกฺขิตานิ เตวีส, ปญฺจมชฺฌาเน จ สพฺพถา.

๔๖๑. อปฺปมญฺญาวิรติโย, กามปุญฺเญสุ ลพฺภเร;

อปฺปมญฺญา รูปชฺฌาน-จตุกฺเก จ มหากฺริเย.

๔๖๒. โลกุตฺตเรสุ สพฺพตฺถ, สมฺโภติ วิรติตฺตยํ;

นตฺถิทฺวยมฺปิ อารุปฺเป, มหาปาเก จ ปญฺจเม.

๔๖๓. วิตกฺกาทิตฺตยํ ปญฺญา, ปญฺจ จานิยตา จลา;

หานิพุทฺธิวสา เสสา, น จลนฺติ กุทาจนํ.

๔๖๔. พาวีสติวิโธ เจตฺถ, สงฺคโห อนวชฺชเก;

ทฺวยทฺวยวสา เจว, ฌานปญฺจกโตปิ จ.

๔๖๕. อิติ ญตฺวานวชฺเชสุ, ราสิสงฺคห สมฺภวํ;

สาวชฺเชสุปิ วิญฺเญยฺยา, วิญฺญุนา ราสโย กถํ.

๔๖๖. โลภมูเลสุ ปฐเม, ผสฺสปญฺจกราสิ จ;

ฌานปญฺจกราสี จ, ตเถวินฺทฺริยปญฺจกํ.

๔๖๗. มคฺคพลจตุกฺกญฺจ, เหตุกมฺมปถทุกา;

โลกนาสกราสี จ, สมโถ สมถทฺทุกา.

๔๖๘. ตตฺรมชฺฌตฺตตํ หิตฺวา, เยวาปนกนามกา;

จตฺตาโร เจติ ลพฺภนฺติ, ตตฺเถกาทส ราสโย.

๔๖๙. ทฺวตฺตึเสว ปทาเนตฺถ, เทสิตานิ สรูปโต;

ตานิ เยวาปนเกหิ, ฉตฺตึเสว ภวนฺติ จ.

๔๗๐. อสมฺภินฺนปทาเนตฺถ, สมวีสติ สมฺภวา;

สวิภตฺติกนามา จ, นว ธมฺมา ปกาสิตา.

๔๗๑. เอกทฺวยติจตุกฺก-ฉฏฺฐานนิยตา ปน;

เอกาทส ฉเฬกา จ, กเมเนโก ปุเนกโก.

๔๗๒. นตฺเถวานิยตา เหตฺถ, เยวาปนกนามกา;

โยชนานยเภโท จ, ตสฺมา ตตฺถ น วิชฺชติ.

๔๗๓. มาโน จ ถินมิทฺธญฺจ, อิสฺสา มจฺฉริยํ ตถา;

กุกฺกุจฺจมิติ สาวชฺเช, ฉเฬวานิยตา มตา.

๔๗๔. มาโน ทิฏฺฐิวิยุตฺเตสุ, สสงฺขาเรสุ ปญฺจสุ;

ถินมิทฺธํ ตโย เสสา, ปฏิฆทฺวยโยคิโน.

๔๗๕. อิจฺเจวมฏฺฐ สาวชฺชา, อนวชฺชฏฺฐวีสติ;

ฉตฺตึส มานสา สพฺเพ, โหนฺตานิยตโยคิโน.

๔๗๖. เตหิ ยุตฺตา ยถาโยคํ, เอกทฺวิตฺตยปญฺจหิ;

เทฺว ทฺวาวีสํ ตโย เจว, นว จาถ ยถากฺกมํ.

๔๗๗. อิติ วุตฺตานุสาเรน, ลพฺภมานวสา ปน;

ตทญฺเญสุปิ โยเชยฺย, สาวชฺเชสุ ยถากฺกมํ.

๔๗๘. โลภมูเลสุ โลภญฺจ, โทสญฺจ ปฏิฆทฺวเย;

โมหมูเล กงฺขุทฺธจฺจํ, คเหตฺวา เหตุราสิยํ.

๔๗๙. ทิฏฺฐึ ทิฏฺฐิวิยุตฺตมฺหิ, หิตฺวา ปีติมุเปกฺขิเต;

เวทนํ ปริวตฺเตนฺโต, โทสมูเล จ ปณฺฑิโต.

๔๘๐. ตถา กมฺมปถํ ทิฏฺฐึ,

ปีตึ ฉนฺทญฺจ โมมุเห;

กงฺขิเต อธิโมกฺขญฺจ,

หิตฺวา โยเชยฺย ราสโย.

๔๘๑. จิตฺตสฺส ฐิตึ ปตฺตาสุ, จิตฺตสฺเสกคฺคตา ปน;

กงฺขิเต ปริหีนาว, อินฺทฺริยาทีสุ ปญฺจสุ.

๔๘๒. อิติ ทฺวาทสธา ญตฺวา, สาวชฺเชสุปิ สงฺคหํ;

อเหตุเกปิ วิญฺเญยฺยา, ยถาสมฺภวโต กถํ.

๔๘๓. อฏฺฐารสาเหตุเกสุ, ปญฺจวิญฺญาณมานเส;

ผสฺสปญฺจกราสี จ, ฌานฏฺฐานทุกํ ตถา.

๔๘๔. อินฺทฺริยตฺติกราสี จ, เยวาปนกนามโก;

เอโก มนสิกาโรติ, จตฺตาโร ราสโย สิยุํ.

๔๘๕. อสมฺภินฺนา ปนฏฺเฐว, เทฺว ตตฺถ สวิภตฺติกา;

เอกทฺวยติกฏฺฐานา, ฉเฬโก จ ปุเนกโก.

๔๘๖. มโนธาตุตฺติกาเหตุ-ปฏิสนฺธิยุเค ปน;

วิตกฺโก จ วิจาโร จ, อธิกา ฌานราสิยํ.

๔๘๗. สุขสนฺตีรเณ ปีติ, ทุติยาวชฺชเน ปน;

วีริยญฺจ สมาธิญฺจ, ลพฺภตินฺทฺริยราสิยํ.

๔๘๘. อธิกา หสิเต โหนฺติ, ปีติ จ วีริยาทโย;

เยวาปนาธิโมกฺโข จ, ปญฺจวิญฺญาณวชฺชิเต.

๔๘๙. อิจฺจานวชฺเช พาวีส,

สาวชฺเช ทฺวาทสาปเร;

โยคา เหตุมฺหิ ปญฺเจเต,

ตาลีเสกูนกา กถาติ.

อิติ เจตสิกวิภาเค ราสิโยคกถา นิฏฺฐิตา.

เตรสโม ปริจฺเฉโท.