ทฺวาทสโม ปริจฺเฉโท

๑๒. ราสิวินิจฺฉยกถา

๔๑๖. ตตฺถ วิญฺญาณกายา ฉ, สตฺต วิญฺญาณธาตุโย;

ผสฺสา จกฺขาทิสมฺผสฺสา, ฉพฺพิธา สตฺตธาปิ จ.

๔๑๗. จกฺขุสมฺผสฺสชาทีหิ, เภเทหิ ปน เวทนา;

สญฺญา จ เจตนา เจว, ภินฺนา ฉธา จ สตฺตธา.

๔๑๘. จิตฺตุปฺปาเทสุ ธมฺมา จ, ขนฺธายตนธาตุโย;

อาหารา จ ยถาโยคํ, ผสฺสปญฺจกราสิยํ.

๔๑๙. สพฺเพ สงฺคหิตา โหนฺติ, ตสฺมา นามปริคฺคโห;

มูลราสิ จ โส สพฺพ-สงฺคโหติ ปวุจฺจติ.

๔๒๐. ฌานราสิมฺหิ ปญฺเจว, ธมฺมา สตฺตปฺปเภทโต;

อินฺทฺริยานิ จ พาวีส, ธมฺมโต ปน โสฬส.

๔๒๑. นว มคฺคงฺคธมฺมา จ, ภินฺนา ทฺวาทสธาปิ เต;

ฉเฬว เหตุโย ตตฺถ, เทสิตา กงฺขิตุทฺธวา.

๔๒๒. ทส กมฺมปถา ธมฺมา, ฉเฬว ปน เทสิตา;

เสสาว ทสธมฺเมหิ, สมานา จตุราสโย.

๔๒๓. ปญฺญา ทสวิธา ตตฺถ, เวทนา นวธา ฐิตา;

สมาธิ สตฺตธา โหติ, วีริยํ ปน ปญฺจธา.

๔๒๔. สติ ภินฺนา จตุธาว, วิตกฺโก ติวิโธ มโต;

ทฺวิธา จิตฺตาทโย โหนฺติ, ทสปญฺเจว สมฺภวา.

๔๒๕. เสสา ทฺวตฺตึส สพฺเพปิ, ธมฺมา เอเกกธาปิ จ;

หิตฺวา รูปินฺทฺริยาเนเต, วิภาคา อฏฺฐธา กถํ.

๔๒๖. ผสฺโส จ เจตนา สญฺญา, วิจาโร ปีติ ชีวิตํ;

นิรวชฺชา ฉ ยุคฬา, สาวชฺชโมหกงฺขิตา.

๔๒๗. เยวาปนกธมฺมา จ, วิรตุทฺธจฺจวชฺชิตา;

ทฺวาทสา เจติ สพฺเพปิ, ทฺวตฺตึสเกกธา ตถา.

๔๒๘. จิตฺตํ มนินฺทฺริยํ จิตฺตํ, สทฺธา สทฺธินฺทฺริยํ พลํ;

พเลสุ โลกิยา วุตฺตา, โลกิเย จ ทุกทฺวเย.

๔๒๙. โลภาโลภาทิกา เทฺว เทฺว,

จตฺตาโร เหตุราสิยํ;

มิจฺฉาทิฏฺฐิ จ มคฺคงฺเค,

ปญฺจกมฺมปเถปิ เต.

๔๓๐. เยวาปนกราสิมฺหิ, เทสิตา วิรตุทฺธวา;

มคฺคเหตูสุ เจเวติ, ทฺวิธา ปญฺจทส ฐิตา.

๔๓๑. วิตกฺโก ฌานมคฺเคสุ, ติวิธา นวธา ปน;

เวทนา มูลราสิมฺหิ, ตถา ฌานินฺทฺริเยสุ จ.

๔๓๒. อินฺทฺริยมคฺคราสิมฺหิ, พลปิฏฺฐิทุกตฺติเก;

จตุธา สติ ตตฺเถว, วีริยมฺปิ จ ปญฺจธา.

๔๓๓. สมาธิ สตฺตธา วุตฺโต, ฌานงฺเคสุ จ ตตฺถ จ;

ตตฺเถว ทสธา ปญฺญา, เหตุกมฺมปเถสุ จ.

๔๓๔. ทสนวสตฺตปญฺจจตุติเทฺวกธา ฐิตา;

ฉเฬกกา ปญฺจทส, ทฺวตฺตึส จ ยถากฺกมํ.

๔๓๕. อฏฺฐ วิภาคสงฺเขปา, ปทานิ ทสธา สิยุํ;

เตปญฺญาเสว ธมฺมา จ, อฏฺฐารส จ ราสโย.

๔๓๖. อิติ ธมฺมววตฺถาเน, ธมฺมสงฺคณิยํ ปน;

จิตฺตุปฺปาทปริจฺเฉเท, อุทฺเทสนยสงฺคโห.

๔๓๗. ปทานิ จตุราสีติ, เทสิตานิ สรูปโต;

เยวาปนกนาเมน, โสฬเสว ยถารหํ.

๔๓๘. ตตฺถานิยตนามานิ, ปทาเนกาทเสว ตุ;

วุตฺตาเนกูนนวุติ, นิยตาเนว สมฺภวา.

๔๓๙. อสมฺภินฺนปทาเนตฺถ, เตปญฺญาเสว สพฺพถา;

จิตฺตเจตสิกานํ ตุ, วเสน ปริทีปเย.

๔๔๐. วิภาคปทธมฺมานํ, วเสเนวํ ปกาสิโต;

จิตฺตเจตสิกานํ ตุ, กมโต ราสินิจฺฉโยติ.

อิติ เจตสิกวิภาเค ราสิวินิจฺฉยกถา นิฏฺฐิตา.

ทฺวาทสโม ปริจฺเฉโท.