ฉฏฺโฐ ปริจฺเฉโท

๖. ภูมิปุคฺคลจิตฺตปฺปวตฺติกถา

๒๓๒. กามสุคติยํ โหนฺติ, มหาปากา ยถารหํ;

มหคฺคตวิปากา จ, ยถาสนฺธิววตฺถิตา.

๒๓๓. โวฏฺฐพฺพกามปุญฺญานิ, วิยุตฺตานิ จ ทิฏฺฐิยา;

อุทฺธจฺจสหิตญฺเจติ, โหนฺติ สพฺพตฺถ จุทฺทส.

๒๓๔. สนฺตีรณมโนธาตุ-จกฺขุโสตมนา ปน;

ทส จิตฺตานิ ชายนฺติ, สพฺพตฺถารูปวชฺชิเต.

๒๓๕. ทิฏฺฐิคตสมฺปยุตฺตา, วิจิกิจฺฉายุตา ตถา;

ปญฺจ สพฺพตฺถ ชายนฺติ, สุทฺธาวาสวิวชฺชิเต.

๒๓๖. โทสมูลทฺวยญฺเจว, ฆานาทิตฺตยมานสา;

อฏฺฐ สพฺพตฺถ ชายนฺติ, มหคฺคตวิวชฺชิเต.

๒๓๗. จตุตฺถารุปฺปชวนํ, อนาคามิผลาทโย;

มหากฺริยา จ ชายนฺติ, เตรสาปายวชฺชิเต.

๒๓๘. เหฏฺฐารุปฺปชวา เทฺว เทฺว, ฉาปายุปริวชฺชิเต;

สิตรูปชวา โหนฺติ, อรูปาปายวชฺชิเต.

๒๓๙. โสตาปตฺติผลาทีนิ, สุทฺธาปายวิวชฺชิเต;

ปฐมานุตฺตรํ สุทฺธา-ปายารูปวิวชฺชิเต.

๒๔๐. อวตฺถาภูมิภูตตฺตา, น คยฺหนฺติ อนุตฺตรา;

เอกโวการภูมิ จ, รูปมตฺตา น คยฺหติ.

๒๔๑. สภุมฺมา สพฺพภุมฺมา จ, เอกทฺวิตฺตยวชฺชิตา;

ตถารูปสุทฺธาวาส-พฺรหฺมาปายวสาติ จ.

๒๔๒. มานสา ปญฺจ โกฏฺฐาสา, สตฺตรส จตุทฺทส;

ฉตฺตึสเตกวีสา จ, เอกญฺเจว ยถากฺกมํ.

๒๔๓. อฏฺฐารสาปิ โหนฺเตเต, นวธาปิ ปุเนกธา;

จตุธา ติวิธา เจว, เอกธาติ จ เภทโต.

๒๔๔. เตรสาปิ จ โกฏฺฐาสา, ภวนฺเตกติภูมกา;

ฉสตฺเตกาทสสตฺต-รสภูมกมานสา.

๒๔๕. เอกทฺวยติจตุกฺกปญฺจกาธิกวีสชา;

ฉพฺพีสตึสชา เจติ, ยถานุกฺกมโต ภเว.

๒๔๖. จตฺตาริ ปุน จตฺตาริ, เอกมฏฺฐฏฺฐ เจกกํ;

จตฺตาเรกาทส เทฺว เทฺว, สตฺต เตวีส จุทฺทส.

๒๔๗. กฺริยาชวมหาปากา, โลกุตฺตรมหคฺคตา;

เทฺวปญฺญาส น ลพฺภนฺติ, จตุราปายภูมิยํ.

๒๔๘. กามาวจรเทเวสุ, ฉสุ ภุมฺเม จ มานเว;

กามสุคติยํ นตฺถิ, นว ปากา มหคฺคตา.

๒๔๙. โทสมูลมหาปากา, ฆานาทิตฺตยมานสา;

นตฺถารูปวิปากา จ, วีสตี รูปภูมิยํ.

๒๕๐. กงฺขาทิฏฺฐิยุตา ปญฺจารูปปากา จตุพฺพิธา;

ปญฺจาโทนุตฺตรา เจว, สุทฺธาวาเส น ลพฺภเร.

๒๕๑. อาทาวชฺชนมคฺคา จ, ปฏิฆารูปมานสา;

กามปากา สิตารูเป, เตจตฺตาลีส นตฺถิ เต.

๒๕๒. สตฺตตึส ปริตฺตา จ, ลพฺภนฺตาปายภูมิยํ;

มานสาสีติ ลพฺภนฺติ, กามสุคติยํ ปน.

๒๕๓. เอกูนสตฺตติ รูเป, สุทฺเธ ปญฺญาส ปญฺจ จ;

ฉจตฺตาลีส อารุปฺเป, นตฺถาสญฺญีสุ กิญฺจิปิ.

๒๕๔. อิตฺถเมกทฺวิติจตุปญฺจภุมฺมานิ โสฬส;

ทส ปญฺจทเสวาถ, จตุตฺตึส จตุทฺทส.

๒๕๕. อปายาเหตุกานํ ตุ, มหาปากกฺริยาชเว;

หิตฺวา เสสปริตฺตานิ, จิตฺตานิ ปน ลพฺภเร.

๒๕๖. ทฺวิเหตุกาเหตุกานํ, เสสานํ กามมานสา;

ลพฺภนฺติ ปน หิตฺวาน, ญาณปากกฺริยาชเว.

๒๕๗. ติเหตุกานํ สตฺตานํ, ตตฺถ ตตฺถูปปตฺติยํ;

ตตฺถ ตตฺถูปปนฺนานํ, ลพฺภมานานิ ลพฺภเร.

๒๕๘. ติเหตุกานํ สพฺเพปิ, มานสาปายปาณินํ;

สตฺตตึสาวเสสานํ, เอกตาลีส นิทฺทิเส.

๒๕๙. ปุถุชฺชนาน เสกฺขานํ, น สนฺติ ชวนกฺริยา;

น สนฺติ วีตราคานํ, ปุญฺญาปุญฺญานิ สพฺพถา.

๒๖๐. กงฺขาทิฏฺฐิยุตา ปญฺจ, เสกฺขานํ นตฺถิ มานสา;

โทสมูลทฺวยญฺจาปิ, นตฺถานาคามิโน ปน.

๒๖๑. ววตฺถิตาริเยเสฺวว, ยถาสกมนุตฺตรา;

มคฺคฏฺฐานํ สโก มคฺโค, นตฺถญฺญํ กิญฺจิ สพฺพถา.

๒๖๒. ปุถุชฺชนานํ ทฺวินฺนมฺปิ, ผลฏฺฐานํ ยถากฺกมํ;

ตติยสฺส ผลฏฺฐสฺส, จตุตฺถสฺส จ สมฺภวา.

๒๖๓. เตสฏฺฐิ เจว จิตฺตานิ, ลพฺภนฺเตกูนสฏฺฐิ จ;

สตฺตปญฺญาส จิตฺตานิ, เตปญฺญาส จ สพฺพถา.

๒๖๔. จตุปญฺญาส ปญฺญาส, ปญฺญาสทฺวยหีนกา;

กาเมสุ เตสํ สมฺโภนฺติ, จตุตาลีส จกฺกมา.

๒๖๕. เตจตฺตาลีส เจกูนจตฺตาลีส ยถากฺกมํ;

ภวนฺเตกูนตาลีส, ปญฺจตฺตึส จ รูปิสุ.

๒๖๖. สตฺตวีส จ เตวีส, เตวีส จ ยถากฺกมํ;

อารุปฺเปสุปิ ลพฺภนฺติ, เตสมฏฺฐารเสว จ.

๒๖๗. ปุถุชฺชนา จ จตฺตาโร, อปายาเหตุกาทโย;

อริยา เจว อฏฺฐาติ, ทฺวาทสนฺนํ วสา สิยุํ.

๒๖๘. ฉพฺพิธา จิตฺตโกฏฺฐาสา, เอกปุคฺคลิกา ตถา;

จตุปญฺจฉสตฺตฏฺฐ-ปุคฺคลฏฺฐาติ จกฺกมา.

๒๖๙. ฉพฺพีส จุทฺทเสวาถ, เตรส เทฺว จ มานสา;

ทส สตฺตาธิกา เจว, ปุน สตฺตาธิกา ทสาติ.

อิติ จิตฺตวิภาเค ภูมิปุคฺคลจิตฺตปฺปวตฺติกถา นิฏฺฐิตา.

ฉฏฺโฐ ปริจฺเฉโท.