๔. อพฺภนฺตรวคฺโค

๒๘๑. อพฺภนฺตรชาตกํ (๓-๔-๑)

๙๑. อพฺภนฺตโร นาม ทุโม, ยสฺส ทิพฺยมิทํ ผลํ;

ภุตฺวา โทหฬินี นารี, จกฺกวตฺตึ วิชายติ.

๙๒. ตฺวมฺปิ [ตฺวญฺจ (สี. ปี.), ตฺวํ หิ (ก.)] ภทฺเท มเหสีสิ, สา จาปิ [จาสิ (สี. ปี.)] ปติโน ปิยา;

อาหริสฺสติ เต ราชา, อิทํ อพฺภนฺตรํ ผลํ.

๙๓. ภตฺตุรตฺเถ ปรกฺกนฺโต, ยํ ฐานมธิคจฺฉติ;

สูโร อตฺตปริจฺจาคี, ลภมาโน ภวามหนฺติ.

อพฺภนฺตรชาตกํ ปฐมํ.

๒๘๒. เสยฺยชาตกํ (๓-๔-๒)

๙๔. เสยฺยํโส เสยฺยโส โหติ, โย เสยฺยมุปเสวติ;

เอเกน สนฺธึ กตฺวาน, สตํ วชฺเฌ [มจฺเจ (ก.), พชฺเฌ (ก. อฏฺฐ.)] อโมจยึ.

๙๕. [กสฺมา…เป… สคฺคํ น คจฺเฉยฺย (กตฺถจิ)] ตสฺมา สพฺเพน โลเกน, สนฺธึ กตฺวาน เอกโต [เอกโก (สี. สฺยา. ปี.)];

เปจฺจ สคฺคํ นิคจฺเฉยฺย [กสฺมา…เป… สคฺคํ น คจฺเฉยฺย (กตฺถจิ)], อิทํ สุณาถ กาสิยา [กาสโย (สี. ปี.)].

๙๖. อิทํ วตฺวา มหาราชา, กํโส พาราณสิคฺคโห;

ธนุํ กณฺฑญฺจ [ตูณิญฺจ (สี. ปี.)] นิกฺขิปฺป, สํยมํ อชฺฌุปาคมีติ.

เสยฺยชาตกํ ทุติยํ.

๒๘๓. วฑฺฒกีสูกรชาตกํ (๓-๔-๓)

๙๗. วรํ วรํ ตฺวํ นิหนํ ปุเร จริ, อสฺมึ ปเทเส อภิภุยฺย สูกเร;

โส ทานิ เอโก พฺยปคมฺม ฌายสิ, พลํ นุ เต พฺยคฺฆ น จชฺช วิชฺชติ.

๙๘. อิเม สุทํ [อิมสฺสุ ตา (สฺยา. ก.)] ยนฺติ ทิโสทิสํ ปุเร, ภยฏฺฏิตา เลณคเวสิโน ปุถุ;

เต ทานิ สงฺคมฺม วสนฺติ เอกโต, ยตฺถฏฺฐิตา ทุปฺปสหชฺชเม [ทุปฺปสหชฺชิเม (สฺยา.)] มยา.

๙๙. นมตฺถุ สงฺฆาน สมาคตานํ, ทิสฺวา สยํ สขฺย วทามิ อพฺภุตํ;

พฺยคฺฆํ มิคา ยตฺถ ชินึสุ ทาฐิโน, สามคฺคิยา ทาฐพเลสุ มุจฺจเรติ.

วฑฺฒกีสูกรชาตกํ ตติยํ.

๒๘๔. สิริชาตกํ (๓-๔-๔)

๑๐๐. ยํ อุสฺสุกา สงฺฆรนฺติ, อลกฺขิกา พหุํ ธนํ;

สิปฺปวนฺโต อสิปฺปา จ, ลกฺขิวา ตานิ ภุญฺชติ.

๑๐๑. สพฺพตฺถ กตปุญฺญสฺส, อติจฺจญฺเญว ปาณิโน;

อุปฺปชฺชนฺติ พหู โภคา, อปฺปนายตเนสุปิ.

๑๐๒. กุกฺกุโฏ [กุกฺกุฏ (สี. ปี.), กุกฺกุฏา (สี. นิสฺสย, สทฺทนีติ)] มณโย ทณฺโฑ, ถิโย จ ปุญฺญลกฺขณา;

อุปฺปชฺชนฺติ อปาปสฺส, กตปุญฺญสฺส ชนฺตุโนติ.

สิริชาตกํ จตุตฺถํ.

๒๘๕. มณิสูกรชาตกํ (๓-๔-๕)

๑๐๓. ทริยา สตฺต วสฺสานิ, ตึสมตฺตา วสามเส;

หญฺญาม [หญฺเฉม (สี. ปี.), หญฺฉาม (?)] มณิโน อาภํ, อิติ โน มนฺตนํ อหุ.

๑๐๔. ยาวตา มณึ ฆํสาม [ยาว ยาว นิฆํสาม (สี. ปี.)], ภิยฺโย โวทายเต มณิ;

อิทญฺจ ทานิ ปุจฺฉาม, กึ กิจฺจํ อิธ มญฺญสิ.

๑๐๕. อยํ มณิ เวฬูริโย, อกาโจ วิมโล [วิปุโล (ก.)] สุโภ;

นาสฺส สกฺกา สิรึ หนฺตุํ, อปกฺกมถ สูกราติ.

มณิสูกร [มณิฆํส (ก.)] ชาตกํ ปญฺจมํ.

๒๘๖. สาลูกชาตกํ (๓-๔-๖)

๑๐๖. มา สาลูกสฺส ปิหยิ, อาตุรนฺนานิ ภุญฺชติ;

อปฺโปสฺสุกฺโก ภุสํ ขาท, เอตํ ทีฆายุลกฺขณํ.

๑๐๗. อิทานิ โส อิธาคนฺตฺวา, อติถี ยุตฺตเสวโก;

อถ ทกฺขสิ สาลูกํ, สยนฺตํ มุสลุตฺตรํ.

๑๐๘. วิกนฺตํ [วิกตฺตํ (สี.), วิกนฺติยมานํ ฉินฺทิยมานํติ อตฺโถ] สูกรํ ทิสฺวา, สยนฺตํ มุสลุตฺตรํ;

ชรคฺควา วิจินฺเตสุํ, วรมฺหากํ ภุสามิวาติ.

สาลูกชาตกํ ฉฏฺฐํ.

๒๘๗. ลาภครหชาตกํ (๓-๔-๗)

๑๐๙. นานุมฺมตฺโต นาปิสุโณ, นานโฏ นากุตูหโล;

มูเฬฺหสุ ลภเต ลาภํ, เอสา เต อนุสาสนี.

๑๑๐. ธิรตฺถุ ตํ ยสลาภํ, ธนลาภญฺจ พฺราหฺมณ;

ยา วุตฺติ วินิปาเตน, อธมฺมจรเณน [อธมฺมจริยาย (สี. สฺยา.)] วา.

๑๑๑. อปิ เจ ปตฺตมาทาย, อนคาโร ปริพฺพเช;

เอสาว ชีวิกา เสยฺโย [เสยฺยา (สี. สฺยา. ปี.)], ยา จาธมฺเมน เอสนาติ.

ลาภครหชาตกํ สตฺตมํ.

๒๘๘. มจฺฉุทฺทานชาตกํ (๓-๔-๘)

๑๑๒. อคฺฆนฺติ มจฺฉา อธิกํ สหสฺสํ, น โส อตฺถิ โย อิมํ สทฺทเหยฺย;

มยฺหญฺจ อสฺสุ อิธ สตฺต มาสา, อหมฺปิ ตํ มจฺฉุทฺทานํ กิเณยฺยํ.

๑๑๓. มจฺฉานํ โภชนํ ทตฺวา, มม ทกฺขิณมาทิสิ;

ตํ ทกฺขิณํ สรนฺติยา, กตํ อปจิตึ ตยา.

๑๑๔. ปทุฏฺฐจิตฺตสฺส น ผาติ โหติ, น จาปิ ตํ [นํ (สี. สฺยา.)] เทวตา ปูชยนฺติ;

โย ภาตรํ เปตฺติกํ สาปเตยฺยํ, อวญฺจยี ทุกฺกฏกมฺมการีติ.

มจฺฉุทฺทานชาตกํ อฏฺฐมํ.

๒๘๙. นานาฉนฺทชาตกํ (๓-๔-๙)

๑๑๕. นานาฉนฺทา มหาราช, เอกาคาเร วสามเส;

อหํ คามวรํ อิจฺเฉ, พฺราหฺมณี จ ควํ สตํ.

๑๑๖. ปุตฺโต จ อาชญฺญรถํ, กญฺญา จ มณิกุณฺฑลํ;

ยา เจสา ปุณฺณิกา ชมฺมี, อุทุกฺขลํภิกงฺขติ.

๑๑๗. พฺราหฺมณสฺส คามวรํ, พฺราหฺมณิยา ควํ สตํ;

ปุตฺตสฺส อาชญฺญรถํ, กญฺญาย มณิกุณฺฑลํ;

ยญฺเจตํ ปุณฺณิกํ ชมฺมึ, ปฏิปาเทถุทุกฺขลนฺติ.

นานาฉนฺทชาตกํ นวมํ.

๒๙๐. สีลวีมํสกชาตกํ (๓-๔-๑๐)

๑๑๘. สีลํ กิเรว กลฺยาณํ, สีลํ โลเก อนุตฺตรํ;

ปสฺส โฆรวิโส นาโค, สีลวาติ น หญฺญติ.

๑๑๙. โสหํ สีลํ สมาทิสฺสํ, โลเก อนุมตํ สิวํ;

อริยวุตฺติสมาจาโร, เยน วุจฺจติ สีลวา.

๑๒๐. ญาตีนญฺจ ปิโย โหติ, มิตฺเตสุ จ วิโรจติ;

กายสฺส เภทา สุคตึ, อุปปชฺชติ สีลวาติ.

สีลวีมํสกชาตกํ ทสมํ.

อพฺภนฺตรวคฺโค จตุตฺโถ.

ตสฺสุทฺทานํ –

ทุม กํสวรุตฺตมพฺยคฺฆมิคา, มณโย มณิ สาลุกมวฺหยโน;

อนุสาสนิโยปิ จ มจฺฉวโร, มณิกุณฺฑลเกน กิเรน ทสาติ.