๓. ติกนิปาโต

๑. สงฺกปฺปวคฺโค

๒๕๑. สงฺกปฺปราคชาตกํ (๓-๑-๑)

๑. สงฺกปฺปราคโธเตน, วิตกฺกนิสิเตน จ;

นาลงฺกเตน ภเทฺรน [เนวาลงฺกตภเทฺรน (สฺยา.)], อุสุการากเตน จ [น อุสุการกเตน จ (สี. สฺยา. ปี.)].

๒. น กณฺณายตมุตฺเตน, นาปิ โมรูปเสวินา;

เตนมฺหิ หทเย วิทฺโธ, สพฺพงฺคปริทาหินา.

๓. อาเวธญฺจ น ปสฺสามิ, ยโต รุหิรมสฺสเว;

ยาว อโยนิโส จิตฺตํ, สยํ เม ทุกฺขมาภตนฺติ.

สงฺกปฺปราคชาตกํ ปฐมํ.

๒๕๒. ติลมุฏฺฐิชาตกํ (๓-๑-๒)

๔. อชฺชาปิ เม ตํ มนสิ [สรสิ (ก.)], ยํ มํ ตฺวํ ติลมุฏฺฐิยา;

พาหาย มํ คเหตฺวาน, ลฏฺฐิยา อนุตาฬยิ.

๕. นนุ ชีวิเต น รมสิ, เยนาสิ พฺราหฺมณาคโต;

ยํ มํ พาหา คเหตฺวาน, ติกฺขตฺตุํ อนุตาฬยิ.

๖. อริโย อนริยํ กุพฺพนฺตํ [กุพฺพานํ (สี. ปี.), กุพฺพํ (สฺยา.)], โย ทณฺเฑน นิเสธติ;

สาสนํ ตํ น ตํ เวรํ, อิติ นํ ปณฺฑิตา วิทูติ.

ติลมุฏฺฐิชาตกํ ทุติยํ.

๒๕๓. มณิกณฺฐชาตกํ (๓-๑-๓)

๗. มมนฺนปานํ วิปุลํ อุฬารํ, อุปฺปชฺชตีมสฺส มณิสฺส เหตุ;

ตํ เต น ทสฺสํ อติยาจโกสิ, น จาปิ เต อสฺสมมาคมิสฺสํ.

๘. สุสู ยถา สกฺขรโธตปาณี, ตาเสสิ มํ เสลํ ยาจมาโน;

ตํ เต น ทสฺสํ อติยาจโกสิ, น จาปิ เต อสฺสมมาคมิสฺสํ.

๙. น ตํ ยาเจ ยสฺส ปิยํ ชิคีเส [ชิคึเส (สี. สฺยา. ปี.)], เทสฺโส โหติ อติยาจนาย;

นาโค มณึ ยาจิโต พฺราหฺมเณน, อทสฺสนํเยว ตทชฺฌคมาติ.

มณิกณฺฐชาตกํ ตติยํ.

๒๕๔. กุณฺฑกกุจฺฉิสินฺธวชาตกํ (๓-๑-๔)

๑๐. ภุตฺวา ติณปริฆาสํ, ภุตฺวา อาจามกุณฺฑกํ;

เอตํ เต โภชนํ อาสิ, กสฺมา ทานิ น ภุญฺชสิ.

๑๑. ยตฺถ โปสํ น ชานนฺติ, ชาติยา วินเยน วา;

พหุํ [ปหู (สี. ปี.), ปหุํ (สฺยา. ก.)] ตตฺถ มหาพฺรเมฺห, อปิ อาจามกุณฺฑกํ.

๑๒. ตฺวญฺจ โข มํ ปชานาสิ, ยาทิสายํ หยุตฺตโม;

ชานนฺโต ชานมาคมฺม, น เต ภกฺขามิ กุณฺฑกนฺติ.

กุณฺฑกกุจฺฉิสินฺธวชาตกํ จตุตฺถํ.

๒๕๕. สุกชาตกํ (๓-๑-๕)

๑๓. ยาว โส มตฺตมญฺญาสิ, โภชนสฺมึ วิหงฺคโม;

ตาว อทฺธานมาปาทิ, มาตรญฺจ อโปสยิ.

๑๔. ยโต จ โข พหุตรํ, โภชนํ อชฺฌวาหริ [อชฺฌุปาหริ (สี. ปี.)];

ตโต ตตฺเถว สํสีทิ, อมตฺตญฺญู หิ โส อหุ.

๑๕. ตสฺมา มตฺตญฺญุตา สาธุ, โภชนสฺมึ อคิทฺธตา [อคิทฺธิตา (สฺยา. ก.)];

อมตฺตญฺญู หิ สีทนฺติ, มตฺตญฺญู จ น สีทเรติ.

สุกชาตกํ ปญฺจมํ.

๒๕๖. ชรูทปานชาตกํ (๓-๑-๖)

๑๖. ชรูทปานํ ขณมานา, วาณิชา อุทกตฺถิกา;

อชฺฌคมุํ อยสํ โลหํ [อชฺฌคํสุ อโยโลหํ (สี. สฺยา. ปี.)], ติปุสีสญฺจ วาณิชา;

รชตํ ชาตรูปญฺจ, มุตฺตา เวฬูริยา พหู.

๑๗. เต จ เตน อสนฺตุฏฺฐา, ภิยฺโย ภิยฺโย อขาณิสุํ;

เต ตตฺถาสีวิโส [ตตฺถ อาสีวิโส (ก.), ตตฺถปาสีวิโส (สฺยา.)] โฆโร, เตชสฺสี เตชสา หนิ.

๑๘. ตสฺมา ขเณ นาติขเณ, อติขาตํ [อติขณํ (ก.)] หิ ปาปกํ;

ขาเตน จ [ขเณน จ (ก.), ขณเนน (สฺยา.)] ธนํ ลทฺธํ, อติขาเตน [อติขเณน (ก.)] นาสิตนฺติ.

ชรูทปานชาตกํ ฉฏฺฐํ.

๒๕๗. คามณิจนฺทชาตกํ (๓-๑-๗)

๑๙. นายํ ฆรานํ กุสโล, โลโล อยํ วลีมุโข;

กตํ กตํ โข ทูเสยฺย, เอวํธมฺมมิทํ กุลํ.

๒๐. นยิทํ จิตฺตวโต โลมํ, นายํ อสฺสาสิโก มิโค;

สิฏฺฐํ [สตฺถํ (สี. สฺยา. ปี.)] เม ชนสนฺเธน, นายํ กิญฺจิ วิชานติ.

๒๑. น มาตรํ ปิตรํ วา, ภาตรํ ภคินึ สกํ;

ภเรยฺย ตาทิโส โปโส, สิฏฺฐํ ทสรเถน เมติ.

คามณิจนฺท [คามณิจณฺฑ (สี. ปี.)] ชาตกํ สตฺตมํ.

๒๕๘. มนฺธาตุชาตกํ (๓-๑-๘)

๒๒. ยาวตา จนฺทิมสูริยา, ปริหรนฺติ ทิสา ภนฺติ วิโรจนา [วิโรจมานา (ก.)];

สพฺเพว ทาสา มนฺธาตุ, เย ปาณา ปถวิสฺสิตา [ปฐวินิสฺสิตา (สี. ปี.), ปฐวิสฺสิตา (สฺยา.)].

๒๓. น กหาปณวสฺเสน, ติตฺติ กาเมสุ วิชฺชติ;

อปฺปสฺสาทา ทุขา กามา, อิติ วิญฺญาย ปณฺฑิโต.

๒๔. อปิ ทิพฺเพสุ กาเมสุ, รตึ โส นาธิคจฺฉติ;

ตณฺหกฺขยรโต โหติ, สมฺมาสมฺพุทฺธสาวโกติ.

มนฺธาตุชาตกํ อฏฺฐมํ.

๒๕๙. ติรีฏวจฺฉชาตกํ (๓-๑-๙)

๒๕. นยิมสฺส วิชฺชามยมตฺถิ กิญฺจิ, น พนฺธโว โน ปน เต สหาโย;

อถ เกน วณฺเณน ติรีฏวจฺโฉ [ติรีฏิวจฺโฉ (สฺยา. ก.)], เตทณฺฑิโก ภุญฺชติ อคฺคปิณฺฑํ.

๒๖. อาปาสุ [อาวาสุ (ก.)] เม ยุทฺธปราชิตสฺส, เอกสฺส กตฺวา วิวนสฺมิ โฆเร;

ปสารยี กิจฺฉคตสฺส ปาณึ, เตนูทตารึ ทุขสํปเรโต.

๒๗. เอตสฺส กิจฺเจน อิธานุปตฺโต, เวสายิโน วิสยา ชีวโลเก;

ลาภารโห ตาต ติรีฏวจฺโฉ, เทถสฺส โภคํ ยชถญฺจ [ยชตญฺจ (สี. ปี.), ยชิตญฺจ (สฺยา.)] ยญฺญนฺติ.

ติรีฏวจฺฉชาตกํ นวมํ.

๒๖๐. ทูตชาตกํ (๓-๑-๑๐)

๒๘. ยสฺสตฺถา ทูรมายนฺติ, อมิตฺตมปิ ยาจิตุํ;

ตสฺสูทรสฺสหํ ทูโต, มา เม กุชฺฌ [กุชฺฌิ (สี. ปี.)] รเถสภ.

๒๙. ยสฺส ทิวา จ รตฺโต จ, วสมายนฺติ มาณวา;

ตสฺสูทรสฺสหํ ทูโต, มา เม กุชฺฌ [กุชฺฌิ (สี. ปี.)] รเถสภ.

๓๐. ททามิ เต พฺราหฺมณ โรหิณีนํ, ควํ สหสฺสํ สห ปุงฺคเวน;

ทูโต หิ ทูตสฺส กถํ น ทชฺชํ, มยมฺปิ ตสฺเสว ภวาม ทูตาติ.

ทูตชาตกํ ทสมํ.

สงฺกปฺปวคฺโค ปฐโม.

ตสฺสุทฺทานํ –

อุสุการวโร ติลมุฏฺฐิ มณิ, หยราช วิหงฺคม อาสิวิโส;

ชนสนฺธ กหาปณวสฺส ปุน, ติริฏํ ปุน ทูตวเรน ทสาติ.

๒. ปทุมวคฺโค

๒๖๑. ปทุมชาตกํ (๓-๒-๑)

๓๑. ยถา เกสา จ มสฺสู จ, ฉินฺนํ ฉินฺนํ วิรูหติ;

เอวํ รูหตุ เต นาสา, ปทุมํ เทหิ ยาจิโต.

๓๒. ยถา สารทิกํ พีชํ, เขตฺเต วุตฺตํ วิรูหติ;

เอวํ รูหตุ เต นาสา, ปทุมํ เทหิ ยาจิโต.

๓๓. อุโภปิ ปลปนฺเตเต [วิลปนฺเตเต (สฺยา. ก.)], อปิ ปทฺมานิ ทสฺสติ;

วชฺชุํ วา เต น วา วชฺชุํ, นตฺถิ นาสาย รูหนา;

เทหิ สมฺม ปทุมานิ, อหํ ยาจามิ ยาจิโตติ.

ปทุมชาตกํ ปฐมํ.

๒๖๒. มุทุปาณิชาตกํ (๓-๒-๒)

๓๔. ปาณิ เจ มุทุโก จสฺส, นาโค จสฺส สุการิโต;

อนฺธกาโร จ วสฺเสยฺย, อถ นูน ตทา สิยา.

๓๕. อนลา มุทุสมฺภาสา, ทุปฺปูรา ตา [ทุปฺปูรตฺตา (ก.)] นทีสมา;

สีทนฺติ นํ วิทิตฺวาน, อารกา ปริวชฺชเย.

๓๖. ยํ เอตา อุปเสวนฺติ, ฉนฺทสา วา ธเนน วา;

ชาตเวโทว สํ ฐานํ, ขิปฺปํ อนุทหนฺติ นนฺติ.

มุทุปาณิชาตกํ ทุติยํ.

๒๖๓. จูฬปโลภนชาตกํ (๓-๒-๓)

๓๗. อภิชฺชมาเน วาริสฺมึ, สยํ [อยํ (ก.)] อาคมฺม อิทฺธิยา;

มิสฺสีภาวิตฺถิยา คนฺตฺวา, สํสีทสิ [สํสีทติ (ก.)] มหณฺณเว.

๓๘. อาวฏฺฏนี มหามายา, พฺรหฺมจริยวิโกปนา;

สีทนฺติ นํ วิทิตฺวาน, อารกา ปริวชฺชเย.

๓๙. ยํ เอตา อุปเสวนฺติ, ฉนฺทสา วา ธเนน วา;

ชาตเวโทว สํ ฐานํ, ขิปฺปํ อนุทหนฺติ นนฺติ.

จูฬปโลภน [จุลฺลปโลภน (สี. สฺยา. ปี.)] ชาตกํ ตติยํ.

๒๖๔. มหาปนาทชาตกํ (๓-๒-๔)

๔๐. ปนาโท นาม โส ราชา, ยสฺส ยูโป สุวณฺณโย;

ติริยํ โสฬสุพฺเพโธ [โสฬสปพฺเพโธ (สี. ปี.)], อุทฺธมาหุ [อุจฺจมาหุ (สี. สฺยา. ปี.)] สหสฺสธา.

๔๑. สหสฺสกณฺโฑ สตเคณฺฑุ [สตเภโท (สี. ปี.), สตเภณฺฑุ (สี. นิสฺสย)], ธชาสุ หริตามโย;

อนจฺจุํ ตตฺถ คนฺธพฺพา, ฉ สหสฺสานิ สตฺตธา.

๔๒. เอวเมตํ [เอวเมว (ก.)] ตทา อาสิ, ยถา ภาสสิ ภทฺทชิ;

สกฺโก อหํ ตทา อาสึ, เวยฺยาวจฺจกโร ตวาติ.

มหาปนาทชาตกํ จตุตฺถํ.

๒๖๕. ขุรปฺปชาตกํ (๓-๒-๕)

๔๓. ทิสฺวา ขุรปฺเป ธนุเวคนุนฺเน, ขคฺเค คหีเต ติขิเณ เตลโธเต;

ตสฺมึ ภยสฺมึ มรเณ วิยูเฬฺห, กสฺมา นุ เต นาหุ ฉมฺภิตตฺตํ.

๔๔. ทิสฺวา ขุรปฺเป ธนุเวคนุนฺเน, ขคฺเค คหีเต ติขิเณ เตลโธเต;

ตสฺมึ ภยสฺมึ มรเณ วิยูเฬฺห, เวทํ อลตฺถํ วิปุลํ อุฬารํ.

๔๕. โส เวทชาโต อชฺฌภวึ อมิตฺเต, ปุพฺเพว เม ชีวิตมาสิ จตฺตํ;

น หิ ชีวิเต อาลยํ กุพฺพมาโน, สูโร กยิรา สูรกิจฺจํ กทาจีติ.

ขุรปฺปชาตกํ ปญฺจมํ.

๒๖๖. วาตคฺคสินฺธวชาตกํ (๓-๒-๖)

๔๖. เยนาสิ กิสิยา ปณฺฑุ, เยน ภตฺตํ น รุจฺจติ;

อยํ โส อาคโต ภตฺตา [ตาโต (สี. สฺยา. ปี.)], กสฺมา ทานิ ปลายสิ.

๔๗. สเจ [น โข (สฺยา. ก.)] ปนาทิเกเนว, สนฺถโว นาม ชายติ;

ยโส หายติ อิตฺถีนํ, ตสฺมา ตาต ปลายหํ [ปลายิหํ (สฺยา.), ปลายิตํ (ก.)].

๔๘. ยสฺสสฺสินํ กุเล ชาตํ, อาคตํ ยา น อิจฺฉติ;

โสจติ จิรรตฺตาย, วาตคฺคมิว ภทฺทลีติ [กุนฺทลีติ (สี. ปี.), คทฺรภีติ (สฺยา.)].

วาตคฺคสินฺธวชาตกํ ฉฏฺฐํ.

๒๖๗. กกฺกฏกชาตกํ (๓-๒-๗)

๔๙. สิงฺคีมิโค อายตจกฺขุเนตฺโต, อฏฺฐิตฺตโจ วาริสโย อโลโม;

เตนาภิภูโต กปณํ รุทามิ, มา เหว มํ ปาณสมํ ชเหยฺย [ชเหยฺยา (ปี.) ชหา’ยฺเย (?)].

๕๐. อยฺย น ตํ ชหิสฺสามิ, กุญฺชรํ สฏฺฐิหายนํ [กุญฺชร สฏฺฐิหายน (สี. ปี.)];

ปถพฺยา จาตุรนฺตาย, สุปฺปิโย โหสิ เม ตุวํ.

๕๑. เย กุฬีรา สมุทฺทสฺมึ, คงฺคาย ยมุนาย [นมฺมทาย (สี. ปี.)] จ;

เตสํ ตฺวํ วาริโช เสฏฺโฐ, มุญฺจ โรทนฺติยา ปตินฺติ.

กกฺกฏก [กุฬีร (ก.)] ชาตกํ สตฺตมํ.

๒๖๘. อารามทูสกชาตกํ (๓-๒-๘)

๕๒. โย เว สพฺพสเมตานํ, อหุวา เสฏฺฐสมฺมโต;

ตสฺสายํ เอทิสี ปญฺญา, กิเมว อิตรา ปชา.

๕๓. เอวเมว ตุวํ พฺรเหฺม, อนญฺญาย วินินฺทสิ;

กถํ มูลํ อทิสฺวาน [กถํหิ มูลํ อทิตฺวา (สฺยา. ปี.)], รุกฺขํ ชญฺญา ปติฏฺฐิตํ.