นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส

ขุทฺทกนิกาเย

ชาตกปาฬิ

(ปฐโม ภาโค)

๑. เอกกนิปาโต

๑. อปณฺณกวคฺโค

๑. อปณฺณกชาตกํ

๑. อปณฺณกํ ฐานเมเก, ทุติยํ อาหุ ตกฺกิกา;

เอตทญฺญาย เมธาวี, ตํ คเณฺห ยทปณฺณกนฺติ [ตํ คเณฺหยฺย อปณฺณกํ (ก.)].

อปณฺณกชาตกํ ปฐมํ.

๒. วณฺณุปถชาตกํ

๒. อกิลาสุโน วณฺณุปเถ [วณฺณปเถ (ก.)] ขณนฺตา, อุทงฺคเณ ตตฺถ ปปํ อวินฺทุํ;

เอวํ มุนี วีริย [มุนิ วิริย (ปี.), มุนิ วีริย (สฺยา. ก.)] พลูปปนฺโน, อกิลาสุ วินฺเท หทยสฺส สนฺตินฺติ.

วณฺณุปถชาตกํ ทุติยํ.

๓. เสริววาณิชชาตกํ

๓. อิธ เจ นํ [อิธ เจ หิ นํ (สี. ปี.)] วิราเธสิ, สทฺธมฺมสฺส นิยามตํ [นิยามกํ (สฺยา. ก.)];

จิรํ ตฺวํ อนุตปฺเปสิ [อนุตเปสฺสสิ (สี. ปี.), อนุตปฺปิสฺสสิ (?)], เสริวายํว วาณิโชติ.

เสริววาณิชชาตกํ ตติยํ.

๔. จูฬเสฏฺฐิชาตกํ

๔. อปฺปเกนปิ เมธาวี, ปาภเตน วิจกฺขโณ;

สมุฏฺฐาเปติ อตฺตานํ, อณุํ อคฺคึว สนฺธมนฺติ.

จูฬ [จุลฺล (สี.), จุลฺลก (สฺยา. ปี.)] เสฏฺฐิชาตกํ จตุตฺถํ.

๕. ตณฺฑุลนาฬิชาตกํ

๕. [กิมคฺฆตี ตณฺฑุลนาฬิกา จ, พาราณสี อนฺตรพาหิรานิ; อสฺสปญฺจสเต ตานิ, เอกา ตณฺฑุลนาฬิกาติ; (สฺยา.)] กิมคฺฆติ ตณฺฑุลนาฬิกาย, อสฺสาน มูลาย วเทหิ ราช [นาฬิกา จ (สี.), นาฬิกาย (ก. สี. อฏฺฐ.)];

พาราณสึ สนฺตรพาหิรโต [พาหิรนฺตํ (สี.)], อยมคฺฆติ ตณฺฑุลนาฬิกาติ [กิมคฺฆตี วณฺฑุลนาฬิกา จ, พาราณสี อนฺตรพาหิรานิ; อสฺสปญฺจสเต ตานิ, เอกา ตณฺฑุลนาฬิกาติ; (สฺยา.)].

ตณฺฑุลนาฬิชาตกํ ปญฺจมํ.

๖. เทวธมฺมชาตกํ

๖. หิริโอตฺตปฺปสมฺปนฺนา, สุกฺกธมฺมสมาหิตา;

สนฺโต สปฺปุริสา โลเก, เทวธมฺมาติ วุจฺจเรติ.

เทวธมฺมชาตกํ ฉฏฺฐํ.

๗. กฏฺฐหาริชาตกํ

๗. ปุตฺโต ตฺยาหํ มหาราช, ตฺวํ มํ โปส ชนาธิป;

อญฺเญปิ เทโว โปเสติ, กิญฺจ [กิญฺจิ (ก.)] เทโว สกํ ปชนฺติ.

กฏฺฐหาริ [กฏฺฐวาหน (ก.)] ชาตกํ สตฺตมํ.

๘. คามณิชาตกํ

๘. อปิ อตรมานานํ, ผลาสาว สมิชฺฌติ;

วิปกฺกพฺรหฺมจริโยสฺมิ, เอวํ ชานาหิ คามณีติ.

คามณิชาตกํ อฏฺฐมํ.

๙. มฆเทวชาตกํ

๙. อุตฺตมงฺครุหา มยฺหํ, อิเม ชาตา วโยหรา;

ปาตุภูตา เทวทูตา, ปพฺพชฺชาสมโย มมาติ.

มฆเทว [มขาเทว (สี. ปี.), เทวทูต (ก.)] ชาตกํ นวมํ.

๑๐. สุขวิหาริชาตกํ

๑๐. ยญฺจ อญฺเญ น รกฺขนฺติ, โย จ อญฺเญ น รกฺขติ;

ส เว ราช สุขํ เสติ, กาเมสุ อนเปกฺขวาติ.

สุขวิหาริชาตกํ ทสมํ.

อปณฺณกวคฺโค ปฐโม.

ตสฺสุทฺทานํ –

วราปณฺณก วณฺณุปถ เสริวโร, สุวิจกฺขณ ตณฺฑุลนาฬิกสฺสา;

หิริ ปุตฺตวรุตฺตคามณินา, โย จ น รกฺขติ เตน ทสาติ.

๒. สีลวคฺโค

๑๑. ลกฺขณมิคชาตกํ

๑๑. โหติ สีลวตํ อตฺโถ, ปฏิสนฺถาร [ปฏิสนฺธาร (ก.)] วุตฺตินํ;

ลกฺขณํ ปสฺส อายนฺตํ, ญาติสงฺฆปุรกฺขตํ [ปุรกฺขิตํ (สฺยา.), ปุเรกฺขิตํ (ก.)];

อถ ปสฺสสิมํ กาฬํ, สุวิหีนํว ญาติภีติ.

ลกฺขณมิคชาตกํ ปฐมํ.

๑๒. นิโคฺรธมิคชาตกํ

๑๒. นิโคฺรธเมว เสเวยฺย, น สาขมุปสํวเส;

นิโคฺรธสฺมึ มตํ เสยฺโย, ยญฺเจ สาขสฺมิ [สาขสฺมึ (สี. ปี.)] ชีวิตนฺติ.

นิโคฺรธมิคชาตกํ ทุติยํ.

๑๓. กณฺฑิชาตกํ

๑๓. ธิรตฺถุ กณฺฑินํ สลฺลํ, ปุริสํ คาฬฺหเวธินํ;

ธิรตฺถุ ตํ ชนปทํ, ยตฺถิตฺถี ปริณายิกา;

เต จาปิ ธิกฺกิตา [ธิกฺกตา (?)] สตฺตา, เย อิตฺถีนํ วสํคตาติ.

กณฺฑิชาตกํ ตติยํ.

๑๔. วาตมิคชาตกํ

๑๔. น กิรตฺถิ รเสหิ ปาปิโย, อาวาเสหิ ว [วา (สพฺพตฺถ)] สนฺถเวหิ วา;

วาตมิคํ คหนนิสฺสิตํ [เคหนิสฺสิตํ (สี. ปี.)], วสมาเนสิ รเสหิ สญฺชโยติ.

วาตมิคชาตกํ จตุตฺถํ.

๑๕. ขราทิยชาตกํ

๑๕. อฏฺฐกฺขุรํ ขราทิเย, มิคํ วงฺกาติวงฺกินํ;

สตฺตหิ กาลาติกฺกนฺตํ [สตฺตหิ กลาห’ติกฺกนฺตํ (สี.), สตฺตกาเลห’ติกฺกนฺตํ (สฺยา.), สตฺตหิ กาลาห’ติกฺกนฺตํ (ปี.)], น นํ โอวทิตุสฺสเหติ.

ขราทิยชาตกํ ปญฺจมํ.

๑๖. ติปลฺลตฺถมิคชาตกํ

๑๖. มิคํ ติปลฺลตฺถ [ติปลฺลตฺต (ก.)] มเนกมายํ, อฏฺฐกฺขุรํ อฑฺฒรตฺตาปปายึ [อฑฺฒรตฺตาวปายึ (สี. ปี.)];

เอเกน โสเตน ฉมาสฺสสนฺโต, ฉหิ กลาหิติโภติ [กลาหติโภติ (สี. สฺยา. ปี.)] ภาคิเนยฺโยติ.

ติปลฺลตฺถมิคชาตกํ ฉฏฺฐํ.

๑๗. มาลุตชาตกํ

๑๗. กาเฬ วา ยทิ วา ชุเณฺห, ยทา วายติ มาลุโต;

วาตชานิ หิ สีตานิ, อุโภตฺถมปราชิตาติ.

มาลุตชาตกํ สตฺตมํ.

๑๘. มตกภตฺตชาตกํ

๑๘. เอวํ เจ สตฺตา ชาเนยฺยุํ, ทุกฺขายํ ชาติสมฺภโว;

น ปาโณ ปาณินํ หญฺเญ, ปาณฆาตี หิ โสจตีติ.

มตกภตฺตชาตกํ อฏฺฐมํ.

๑๙. อายาจิตภตฺตชาตกํ

๑๙. สเจ มุจฺเจ [มุญฺเจ (สี. สฺยา. ปี.)] เปจฺจ มุจฺเจ [มุญฺเจ (สี. สฺยา. ปี.)], มุจฺจมาโน หิ พชฺฌติ;

น เหวํ ธีรา มุจฺจนฺติ, มุตฺติ พาลสฺส พนฺธนนฺติ.

อายาจิตภตฺตชาตกํ นวมํ.

๒๐. นฬปานชาตกํ

๒๐. ทิสฺวา ปทมนุตฺติณฺณํ, ทิสฺวาโนตริตํ ปทํ;

นเฬน วารึ ปิสฺสาม [ปิวิสฺสาม (สี. สฺยา. ปี.)], เนว [น จ (ก.)] มํ ตฺวํ วธิสฺสสีติ.

นฬปานชาตกํ ทสมํ.

สีลวคฺโค ทุติโย.

ตสฺสุทฺทานํ –

อถ ลกฺขณ สาข ธิรตฺถุ ปุน, น กิรตฺถิ รเสหิ ขราทิยา;

อติโภติ วร [รส (สพฺพตฺถ)] มาลุต ปาณ, มุจฺเจน นฬอวฺหยเนน ภวนฺติ ทสาติ.

๓. กุรุงฺควคฺโค

๒๑. กุรุงฺคมิคชาตกํ

๒๑. ญาตเมตํ กุรุงฺคสฺส, ยํ ตฺวํ เสปณฺณิ สิยฺยสิ [เสยฺยสิ (สี. สฺยา. ปี.)];

อญฺญํ เสปณฺณิ คจฺฉามิ, น เม เต รุจฺจเต ผลนฺติ.

กุรุงฺคมิคชาตกํ ปฐมํ.

๒๒. กุกฺกุรชาตกํ

๒๒. เย กุกฺกุรา ราชกุลมฺหิ วทฺธา, โกเลยฺยกา วณฺณพลูปปนฺนา;

เตเม น วชฺฌา มยมสฺม วชฺฌา, นายํ สฆจฺจา ทุพฺพลฆาติกายนฺติ.

กุกฺกุรชาตกํ ทุติยํ.

๒๓. โคชานียชาตกํ

๒๓. อปิ ปสฺเสน เสมาโน, สลฺเลภิ สลฺลลีกโต;

เสยฺโยว วฬวา โคโช [โภชฺโช (สี.), โภชฺโฌ (สฺยา. ปี.)], ยุญฺช มญฺเญว สารถีติ.

โคชานีย [โภชาชานีย (สี. สฺยา. ปี.)] ชาตกํ ตติยํ.

๒๔. อาชญฺญชาตกํ

๒๔. ยทา ยทา ยตฺถ ยทา, ยตฺถ ยตฺถ ยทา ยทา;

อาชญฺโญ กุรุเต เวคํ, หายนฺติ ตตฺถ วาฬวาติ.

อาชญฺญชาตกํ จตุตฺถํ.

๒๕. ติตฺถชาตกํ

๒๕. อญฺญมญฺเญหิ ติตฺเถหิ, อสฺสํ ปาเยหิ สารถิ;

อจฺจาสนสฺส ปุริโส, ปายาสสฺสปิ ตปฺปตีติ.

ติตฺถชาตกํ ปญฺจมํ.

๒๖. มหิฬามุขชาตกํ

๒๖. ปุราณโจราน วโจ นิสมฺม, มหิฬามุโข โปถยมนฺวจารี;

สุสญฺญตานญฺหิ วโจ นิสมฺม, คชุตฺตโม สพฺพคุเณสุ อฏฺฐาติ.

มหิฬามุขชาตกํ ฉฏฺฐํ.

๒๗. อภิณฺหชาตกํ

๒๗. นาลํ กพฬํ ปทาตเว, น จ ปิณฺฑํ น กุเส น ฆํสิตุํ;

มญฺญามิ อภิณฺหทสฺสนา, นาโค เสฺนหมกาสิ [สิเนหมกาสิ (สี. สฺยา. ปี.)] กุกฺกุเรติ.

อภิณฺหชาตกํ สตฺตมํ.

๒๘. นนฺทิวิสาลชาตกํ

๒๘. มนุญฺญเมว ภาเสยฺย, นามนุญฺญํ กุทาจนํ;

มนุญฺญํ ภาสมานสฺส, ครุํ ภารํ อุททฺธริ;

ธนญฺจ นํ อลาเภสิ, เตน จตฺตมโน อหูติ.

นนฺทิวิสาลชาตกํ อฏฺฐมํ.

๒๙. กณฺหชาตกํ

๒๙. ยโต ยโต ครุ ธุรํ, ยโต คมฺภีรวตฺตนี;

ตทาสฺสุ กณฺหํ ยุญฺชนฺติ, สฺวาสฺสุ ตํ วหเต ธุรนฺติ.

กณฺหชาตกํ นวมํ.

๓๐. มุนิกชาตกํ

๓๐. มา มุนิกสฺส ปิหยิ, อาตุรนฺนานิ ภุญฺชติ;

อปฺโปสฺสุกฺโก ภุสํ ขาท, เอตํ ทีฆายุลกฺขณนฺติ.

มุนิกชาตกํ ทสมํ.

กุรุงฺควคฺโค ตติโย.

ตสฺสุทฺทานํ –

กุรุงฺคสฺส กุกฺกุรโคชวโร, ปุน วาฬวสฺสสิริวฺหยโน [สิริวยโน (สพฺพตฺถ)];

มหิฬามุขนามนุญฺญวโร, วหเต ธุร มุนิเกน ทสาติ.

๔. กุลาวกวคฺโค

๓๑. กุลาวกชาตกํ

๓๑. กุลาวกา มาตลิ สิมฺพลิสฺมึ, อีสามุเขน ปริวชฺชยสฺสุ;

กามํ จชาม อสุเรสุ ปาณํ, มา เม ทิชา วิกฺกุลวา [มายิเม ทิชา วิกุลาวา (สี. สฺยา. ปี.)] อเหสุนฺติ.

กุลาวกชาตกํ ปฐมํ.

๓๒. นจฺจชาตกํ

๓๒. รุทํ มนุญฺญํ รุจิรา จ ปิฏฺฐิ, เวฬุริยวณฺณูปนิภา [วณฺณูปฏิภา (สฺยา.), วณฺณสนฺนิภา (ก.)] จ คีวา;