๓. อุทปานวคฺโค

๒๗๑. อุทปานทูสกชาตกํ (๓-๓-๑)

๖๑. อารญฺญิกสฺส อิสิโน, จิรรตฺตํ ตปสฺสิโน;

กิจฺฉากตํ อุทปานํ, กถํ สมฺม อวาหสิ [อวาหยิ (สี. ปี.), อปาหสิ (สฺยา.)].

๖๒. เอส ธมฺโม สิงฺคาลานํ, ยํ ปิตฺวา โอหทามเส;

ปิตุปิตามหํ ธมฺโม, น ตํ [น นํ (สี. ปี.)] อุชฺฌาตุมรหสิ.

๖๓. เยสํ โว เอทิโส ธมฺโม, อธมฺโม ปน กีทิโส;

มา โว ธมฺมํ อธมฺมํ วา, อทฺทสาม กุทาจนนฺติ.

อุทปานทูสกชาตกํ ปฐมํ.

๒๗๒. พฺยคฺฆชาตกํ (๓-๓-๒)

๖๔. เยน มิตฺเตน สํสคฺคา, โยคกฺเขโม วิหิยฺยติ;

ปุพฺเพวชฺฌาภวํ ตสฺส, รุกฺเข อกฺขีว ปณฺฑิโต.

๖๕. เยน มิตฺเตน สํสคฺคา, โยคกฺเขโม ปวฑฺฒติ;

กเรยฺยตฺตสมํ วุตฺตึ, สพฺพกิจฺเจสุ ปณฺฑิโต.

๖๖. เอถ พฺยคฺฆา นิวตฺตโวฺห, ปจฺจุเปถ [ปจฺจเมถ (สี. ปี.)] มหาวนํ;

มา วนํ ฉินฺทิ นิพฺยคฺฆํ, พฺยคฺฆา มาเหสุ นิพฺพนาติ.

พฺยคฺฆชาตกํ ทุติยํ.

๒๗๓. กจฺฉปชาตกํ (๓-๓-๓)

๖๗. โก นุ อุทฺธิตภตฺโตว [อุทฺทิตภตฺโตว (สี.), วฑฺฒิตภตฺโตว (สฺยา.)], ปูรหตฺโถว พฺราหฺมโณ;

กหํ นุ ภิกฺขํ อจริ, กํ สทฺธํ อุปสงฺกมิ.

๖๘. อหํ กปิสฺมิ ทุมฺเมโธ, อนามาสานิ อามสึ;

ตฺวํ มํ โมจย ภทฺทนฺเต, มุตฺโต คจฺเฉยฺย ปพฺพตํ.

๖๙. กจฺฉปา กสฺสปา โหนฺติ, โกณฺฑญฺญา โหนฺติ มกฺกฏา;

มุญฺจ กสฺสป โกณฺฑญฺญํ, กตํ เมถุนกํ ตยาติ.

กจฺฉปชาตกํ ตติยํ.

๒๗๔. โลลชาตกํ (๓-๓-๔)

๗๐. กายํ พลากา สิขินี, โจรี ลงฺฆิปิตามหา;

โอรํ พลาเก อาคจฺฉ, จณฺโฑ เม วายโส สขา.

๗๑. นาหํ พลากา สิขินี, อหํ โลโลสฺมิ วายโส;

อกตฺวา วจนํ ตุยฺหํ, ปสฺส ลูโนสฺมิ อาคโต.

๗๒. ปุนปาปชฺชสี สมฺม, สีลญฺหิ ตว ตาทิสํ;

น หิ มานุสกา โภคา, สุภุญฺชา โหนฺติ ปกฺขินาติ.

โลลชาตกํ จตุตฺถํ.

๒๗๕. รุจิรชาตกํ (๓-๓-๕)

๗๓. กายํ พลากา รุจิรา, กากนีฬสฺมิมจฺฉติ;

จณฺโฑ กาโก สขา มยฺหํ, ยสฺส [ตสฺส (สี. ปี.)] เจตํ กุลาวกํ.

๗๔. นนุ มํ สมฺม ชานาสิ, ทิช สามากโภชน;

อกตฺวา วจนํ ตุยฺหํ, ปสฺส ลูโนสฺมิ อาคโต.

๗๕. ปุนปาปชฺชสี สมฺม, สีลญฺหิ ตว ตาทิสํ;

น หิ มานุสกา โภคา, สุภุญฺชา โหนฺติ ปกฺขินาติ.

รุจิรชาตกํ ปญฺจมํ.

๒๗๖. กุรุธมฺมชาตกํ (๓-๓-๖)

๗๖. ตว สทฺธญฺจ สีลญฺจ, วิทิตฺวาน ชนาธิป;

วณฺณํ อญฺชนวณฺเณน, กาลิงฺคสฺมึ นิมิมฺหเส [วินิมฺหเส (สฺยา.), วนิมฺหเส (ก.)].

๗๗. อนฺนภจฺจา จภจฺจา จ, โยธ อุทฺทิสฺส คจฺฉติ;

สพฺเพ เต อปฺปฏิกฺขิปฺปา, ปุพฺพาจริยวโจ อิทํ.

๗๘. ททามิ โว พฺราหฺมณา นาคเมตํ, ราชารหํ ราชโภคฺคํ ยสสฺสินํ;

อลงฺกตํ เหมชาลาภิฉนฺนํ, สสารถึ คจฺฉถ เยน กามนฺติ.

กุรุธมฺมชาตกํ [กุรุธมฺมชาตกํ (สี. สฺยา. ปี.)] ฉฏฺฐํ.

๒๗๗. โรมกชาตกํ (๓-๓-๗)

๗๙. วสฺสานิ ปญฺญาส สมาธิกานิ, วสิมฺห เสลสฺส คุหาย โรมก;

อสงฺกมานา อภินิพฺพุตตฺตา [อภินิพฺพุตจิตฺตา (สฺยา. ก.)], หตฺถตฺต [หตฺถตฺถ (สฺยา.)] มายนฺติ มมณฺฑชา ปุเร.

๘๐. เต ทานิ วกฺกงฺค กิมตฺถมุสฺสุกา, ภชนฺติ อญฺญํ คิริกนฺทรํ ทิชา;

น นูน มญฺญนฺติ มมํ ยถา ปุเร, จิรปฺปวุตฺถา อถ วา น เต อิเม.

๘๑. ชานาม ตํ น มยํ สมฺปมูฬฺหา [น มย’มสฺม มูฬฺหา (สี. ปี.)], โสเยว ตฺวํ เต มยมสฺม นาญฺเญ;

จิตฺตญฺจ เต อสฺมึ ชเน ปทุฏฺฐํ, อาชีวิกา [อาชีวก (สี. สฺยา.), อาชีวิก (ปี.)] เตน ตมุตฺตสามาติ.

โรมกชาตกํ สตฺตมํ.

๒๗๘. มหึสราชชาตกํ (๓-๓-๘)

๘๒. กิมตฺถ [กมตฺถ (สี. ปี.)] มภิสนฺธาย, ลหุจิตฺตสฺส ทุพฺภิโน [ทูภิโน (สี. ปี.)];

สพฺพกามททสฺเสว [ทุหสฺเสว (สี. สฺยา. ปี.), รหสฺเสว (ก.)], อิมํ ทุกฺขํ ติติกฺขสิ.

๘๓. สิงฺเคน นิหนาเหตํ, ปทสา จ อธิฏฺฐห;

ภิยฺโย [ภีโย (สี.)] พาลา ปกุชฺเฌยฺยุํ, โน จสฺส ปฏิเสธโก.

๘๔. มเมวายํ มญฺญมาโน, อญฺเญเปวํ [อญฺญมฺเปวํ (สี. สฺยา. ปี.)] กริสฺสติ;

เต นํ ตตฺถ วธิสฺสนฺติ, สา เม มุตฺติ ภวิสฺสตีติ.

มหึสราชชาตกํ [มหิสชาตกํ (สี. สฺยา. ปี.)] อฏฺฐมํ.

๒๗๙. สตปตฺตชาตกํ (๓-๓-๙)

๘๕. ยถา มาณวโก ปนฺเถ, สิงฺคาลึ วนโคจรึ;

อตฺถกามํ ปเวเทนฺตึ [ปวทนฺตึ (ปี.)], อนตฺถกามาติ มญฺญติ;

อนตฺถกามํ สตปตฺตํ, อตฺถกาโมติ มญฺญติ.

๘๖. เอวเมว อิเธกจฺโจ, ปุคฺคโล โหติ ตาทิโส;

หิเตหิ วจนํ วุตฺโต, ปฏิคณฺหาติ วามโต.

๘๗. เย จ โข นํ ปสํสนฺติ, ภยา อุกฺกํสยนฺติ วา [จ (สี. ปี.)];

ตญฺหิ โส มญฺญเต มิตฺตํ, สตปตฺตํว มาณโวติ.

สตปตฺตชาตกํ นวมํ.

๒๘๐. ปุฏทูสกชาตกํ (๓-๓-๑๐)

๘๘. อทฺธา หิ นูน มิคราชา, ปุฏกมฺมสฺส โกวิโท;

ตถา หิ ปุฏํ ทูเสติ, อญฺญํ นูน กริสฺสติ.

๘๙. น เม มาตา วา ปิตา วา, ปุฏกมฺมสฺส โกวิโท;

กตํ กตํ โข ทูเสม, เอวํ ธมฺมมิทํ กุลํ.

๙๐. เยสํ โว เอทิโส ธมฺโม, อธมฺโม ปน กีทิโส;

มา โว ธมฺมํ อธมฺมํ วา, อทฺทสาม กุทาจนนฺติ.

ปุฏทูสกชาตกํ ทสมํ.

อุทปานวคฺโค [อรญฺญวคฺโค (สี. ปี. ก.)] ตติโย.

ตสฺสุทฺทานํ –

อุทปานวรํ วนพฺยคฺฆ กปิ, สิขินี จ พลาก รุจิรวโร;

สุชนาธิปโรมกทูส ปุน, สตปตฺตวโร ปุฏกมฺม ทสาติ.