๕๔๐. สุวณฺณสามชาตกํ (๓)

๒๙๖. ‘‘โก นุ มํ อุสุนา วิชฺฌิ, ปมตฺตํ อุทหารกํ [หาริกํ (สฺยา.), หาริยํ (ก.)];

ขตฺติโย พฺราหฺมโณ เวสฺโส, โก มํ วิทฺธา นิลียสิ.

๒๙๗. ‘‘น เม มํสานิ ขชฺชานิ, จมฺเมนตฺโถ น วิชฺชติ;

อถ เกน นุ วณฺเณน, วิทฺเธยฺยํ มํ อมญฺญถ.

๒๙๘. ‘‘โก วา ตฺวํ กสฺส วา ปุตฺโต, กถํ ชาเนมุ ตํ มยํ;

ปุฏฺโฐ เม สมฺม อกฺขาหิ, กึ มํ วิทฺธา นิลียสิ’’.

๒๙๙. ‘‘ราชาหมสฺมิ กาสีนํ, ปีฬิยกฺโขติ มํ วิทู;

โลภา รฏฺฐํ ปหิตฺวาน, มิคเมสํ จรามหํ.

๓๐๐. ‘‘อิสฺสตฺเถ จสฺมิ กุสโล, ทฬฺหธมฺโมติ วิสฺสุโต;

นาโคปิ เม น มุจฺเจยฺย, อาคโต อุสุปาตนํ.

๓๐๑. ‘‘โก วา ตฺวํ กสฺส วา ปุตฺโต [ตฺวํ จ กสฺส วา ปุตฺโตสิ (สี. ปี.)], กถํ ชาเนมุ ตํ มยํ;

ปิตุโน อตฺตโน จาปิ, นามโคตฺตํ ปเวทย’’.

๓๐๒. ‘‘เนสาทปุตฺโต ภทฺทนฺเต, สาโม อิติ มํ ญาตโย;

อามนฺตยึสุ ชีวนฺตํ, สฺวชฺเชวาหํ คโต [สฺวาชฺเชวงฺคโต (สฺยา.), สฺวชฺเชวงฺคเต (ก.)] สเย.

๓๐๓. ‘‘วิทฺโธสฺมิ ปุถุสลฺเลน, สวิเสน ยถา มิโค;

สกมฺหิ โลหิเต ราช, ปสฺส เสมิ ปริปฺลุโต.

๓๐๔. ‘‘ปฏิวามคตํ [ปฏิธมฺม คตํ (สี. ปี.)] สลฺลํ, ปสฺส ธิมฺหามิ [วิหามฺหิ (สี. ปี.)] โลหิตํ;

อาตุโร ตฺยานุปุจฺฉามิ, กึ มํ วิทฺธา นิลียสิ.

๓๐๕. ‘‘อชินมฺหิ หญฺญเต ทีปิ, นาโค ทนฺเตหิ หญฺญเต;

อถ เกน นุ วณฺเณน, วิทฺเธยฺยํ มํ อมญฺญถ’’.

๓๐๖. ‘‘มิโค อุปฏฺฐิโต อาสิ, อาคโต อุสุปาตนํ;

ตํ ทิสฺวา อุพฺพิชี สาม, เตน โกโธ มมาวิสิ’’.

๓๐๗. ‘‘ยโต สรามิ อตฺตานํ, ยโต ปตฺโตสฺมิ วิญฺญุตํ;

น มํ มิคา อุตฺตสนฺติ, อรญฺเญ สาปทานิปิ.

๓๐๘. ‘‘ยโต นิธึ ปริหรึ, ยโต ปตฺโตสฺมิ โยพฺพนํ;

น มํ มิคา อุตฺตสนฺติ, อรญฺเญ สาปทานิปิ.

๓๐๙. ‘‘ภีรู กิมฺปุริสา ราช, ปพฺพเต คนฺธมาทเน;

สมฺโมทมานา คจฺฉาม, ปพฺพตานิ วนานิ จ.

๓๑๐. (‘‘น มํ มิคา อุตฺตสนฺติ, อรญฺเญ สาปทานิปิ;) [( ) นตฺถิ สี. สฺยา. ปี. โปตฺถเกสุ]

อถ เกน นุ วณฺเณน, อุตฺราสนฺติ มิคา มมํ’’ [อุตฺราเส โส มิโค มมํ (สี. ปี.)].

๓๑๑. ‘‘น ตํ ตส [น ตทฺทสา (สี. ปี.)] มิโค สาม, กึ ตาหํ อลิกํ ภเณ;

โกธโลภาภิภูตาหํ, อุสุํ เต ตํ อวสฺสชึ [อวิสฺสชึ (สฺยา.)].

๓๑๒. ‘‘กุโต นุ สาม อาคมฺม, กสฺส วา ปหิโต ตุวํ;

อุทหาโร นทึ คจฺฉ, อาคโต มิคสมฺมตํ’’.

๓๑๓. ‘‘อนฺธา มาตาปิตา มยฺหํ, เต ภรามิ พฺรหาวเน;

เตสาหํ อุทกาหาโร, อาคโต มิคสมฺมตํ.

๓๑๔. ‘‘อตฺถิ เนสํ อุสามตฺตํ, อถ สาหสฺส ชีวิตํ;

อุทกสฺส อลาเภน, มญฺเญ อนฺธา มริสฺสเร.

๓๑๕. ‘‘น เม อิทํ ตถา ทุกฺขํ, ลพฺภา หิ ปุมุนา อิทํ;

ยญฺจ อมฺมํ น ปสฺสามิ, ตํ เม ทุกฺขตรํ อิโต.

๓๑๖. ‘‘น เม อิทํ ตถา ทุกฺขํ, ลพฺภา หิ ปุมุนา อิทํ;

ยญฺจ ตาตํ น ปสฺสามิ, ตํ เม ทุกฺขตรํ อิโต.

๓๑๗. ‘‘สา นูน กปณา อมฺมา, จิรรตฺตาย รุจฺฉติ [รุจฺจติ (ก.)];

อฑฺฒรตฺเตว รตฺเต วา, นทีว อวสุจฺฉติ [อวสุสฺสติ (สฺยา.)].

๓๑๘. ‘‘โส นูน กปโณ ตาโต, จิรรตฺตาย รุจฺฉติ [รุจฺจติ (ก.)];

อฑฺฒรตฺเตว รตฺเต วา, นทีว อวสุจฺฉติ [อวสุสฺสติ (สฺยา.)].

๓๑๙. ‘‘อุฏฺฐานปาทจริยาย [ปาริจริยาย (สี. ปี.)], ปาทสมฺพาหนสฺส จ;

สาม ตาต วิลปนฺตา, หิณฺฑิสฺสนฺติ พฺรหาวเน.

๓๒๐. ‘‘อิทมฺปิ ทุติยํ สลฺลํ, กมฺเปติ หทยํ มมํ;

ยญฺจ อนฺเธ น ปสฺสามิ, มญฺเญ หิสฺสามิ [ยญฺจ เหสฺสามิ (สี. ปี.), ตํ เมํ หิสฺสามิ (ก.)] ชีวิตํ’’.

๓๒๑. ‘‘มา พาฬฺหํ ปริเทเวสิ, สาม กลฺยาณทสฺสน;

อหํ กมฺมกโร หุตฺวา, ภริสฺสํ เต พฺรหาวเน.

๓๒๒. ‘‘อิสฺสตฺเถ จสฺมิ กุสโล, ทฬฺหธมฺโมติ วิสฺสุโต;

อหํ กมฺมกโร หุตฺวา, ภริสฺสํ เต พฺรหาวเน.

๓๒๓. ‘‘มิคานํ [มคานํ (ก.)] วิฆาสมเนฺวสํ, วนมูลผลานิ จ;

อหํ กมฺมกโร หุตฺวา, ภริสฺสํ เต พฺรหาวเน.

๓๒๔. ‘‘กตมํ ตํ วนํ สาม, ยตฺถ มาตาปิตา ตว;

อหํ เต ตถา ภริสฺสํ, ยถา เต อภรี ตุวํ’’.

๓๒๕. ‘‘อยํ เอกปที ราช, โยยํ อุสฺสีสเก มม;

อิโต คนฺตฺวา อฑฺฒโกสํ, ตตฺถ เนสํ อคารกํ;

ยตฺถ มาตาปิตา มยฺหํ, เต ภรสฺสุ อิโต คโต.

๓๒๖. ‘‘นโม เต กาสิราชตฺถุ, นโม เต กาสิวฑฺฒน;

อนฺธา มาตาปิตา มยฺหํ, เต ภรสฺสุ พฺรหาวเน.

๓๒๗. ‘‘อญฺชลึ เต ปคฺคณฺหามิ, กาสิราช นมตฺถุ เต;

มาตรํ ปิตรํ มยฺหํ, วุตฺโต วชฺชาสิ วนฺทนํ’’.

๓๒๘. ‘‘อิทํ วตฺวาน โส สาโม, ยุวา กลฺยาณทสฺสโน;

มุจฺฉิโต วิสเวเคน, วิสญฺญี สมปชฺชถ.

๓๒๙. ‘‘ส ราชา ปริเทเวสิ, พหุํ การุญฺญสญฺหิตํ;

อชรามโรหํ อาสึ, อชฺเชตํ ญามิ [อชฺชหญฺญามิ (ก.)] โน ปุเร;

สามํ กาลงฺกตํ ทิสฺวา, นตฺถิ มจฺจุสฺส นาคโม.

๓๓๐. ‘‘ยสฺสุ มํ ปฏิมนฺเตติ, สวิเสน สมปฺปิโต;

สฺวชฺเชวํ คเต กาเล, น กิญฺจิ มภิภาสติ.

๓๓๑. ‘‘นิรยํ นูน คจฺฉามิ, เอตฺถ เม นตฺถิ สํสโย;

ตทา หิ ปกตํ ปาปํ, จิรรตฺตาย กิพฺพิสํ.

๓๓๒. ‘‘ภวนฺติ ตสฺส วตฺตาโร, คาเม กิพฺพิสการโก;

อรญฺเญ นิมฺมนุสฺสมฺหิ, โก มํ วตฺตุมรหติ.

๓๓๓. ‘‘สารยนฺติ หิ กมฺมานิ, คาเม สํคจฺฉ มาณวา;

อรญฺเญ นิมฺมนุสฺสมฺหิ, โก นุ มํ สารยิสฺสติ’’.

๓๓๔. ‘‘สา เทวตา อนฺตรหิตา, ปพฺพเต คนฺธมาทเน;

รญฺโญว อนุกมฺปาย, อิมา คาถา อภาสถ.

๓๓๕. ‘‘อาคุํ กิร มหาราช, อกริ [อกรา (สี.)] กมฺม ทุกฺกฏํ;

อทูสกา ปิตาปุตฺตา, ตโย เอกูสุนา หตา.

๓๓๖. ‘‘เอหิ ตํ อนุสิกฺขามิ, ยถา เต สุคตี สิยา;

ธมฺเมนนฺเธ วเน โปส, มญฺเญหํ สุคตี ตยา.

๓๓๗. ‘‘ส ราชา ปริเทวิตฺวา, พหุํ การุญฺญสญฺหิตํ;

อุทกกุมฺภมาทาย, ปกฺกามิ ทกฺขิณามุโข.

๓๓๘. ‘‘กสฺส นุ เอโส ปทสทฺโท, มนุสฺสสฺเสว อาคโต;

เนโส สามสฺส นิคฺโฆโส, โก นุ ตฺวมสิ มาริส.

๓๓๙. ‘‘สนฺตญฺหิ สาโม วชติ, สนฺตํ ปาทานิ เนยติ [อุตฺตหิ (สี.)];

เนโส สามสฺส นิคฺโฆโส, โก นุ ตฺวมสิ มาริส’’.

๓๔๐. ‘‘ราชาหมสฺมิ กาสีนํ, ปีฬิยกฺโขติ มํ วิทู;

โลภา รฏฺฐํ ปหิตฺวาน, มิคเมสํ จรามหํ.

๓๔๑. ‘‘อิสฺสตฺเถ จสฺมิ กุสโล, ทฬฺหธมฺโมติ วิสฺสุโต;

นาโคปิ เม น มุจฺเจยฺย, อาคโต อุสุปาตนํ’’.

๓๔๒. ‘‘สฺวาคตํ เต มหาราช, อโถ เต อทุราคตํ;

อิสฺสโรสิ อนุปฺปตฺโต, ยํ อิธตฺถิ ปเวทย.

๓๔๓. ‘‘ตินฺทุกานิ ปิยาลานิ, มธุเก กาสุมาริโย;

ผลานิ ขุทฺทกปฺปานิ, ภุญฺช ราช วรํ วรํ.

๓๔๔. ‘‘อิทมฺปิ ปานียํ สีตํ, อาภตํ คิริคพฺภรา;

ตโต ปิว มหาราช, สเจ ตฺวํ อภิกงฺขสิ’’.

๓๔๕. ‘‘นาลํ อนฺธา วเน ทฏฺฐุํ, โก นุ โว ผลมาหริ;

อนนฺธสฺเสวยํ สมฺมา, นิวาโป มยฺห ขายติ’’.

๓๔๖. ‘‘ทหโร ยุวา นาติพฺรหา, สาโม กลฺยาณทสฺสโน;

ทีฆสฺส เกสา อสิตา, อโถ สูนคฺค [โสนคฺค (ก.)] เวลฺลิตา.

๓๔๗. ‘‘โส หเว ผลมาหริตฺวา, อิโต อาทาย [อาทา (สี. ปี.)] กมณฺฑลุํ;

นทึ คโต อุทหาโร, มญฺเญ น ทูรมาคโต’’.

๓๔๘. ‘‘อหํ ตํ อวธึ สามํ, โย ตุยฺหํ ปริจารโก;

ยํ กุมารํ ปเวเทถ, สามํ กลฺยาณทสฺสนํ.

๓๔๙. ‘‘ทีฆสฺส เกสา อสิตา, อโถ สูนคฺคเวลฺลิตา;

เตสุ โลหิตลิตฺเตสุ, เสติ สาโม มยา หโต’’.

๓๕๐. ‘‘เกน ทุกูลมนฺเตสิ, หโต สาโมติ วาทินา;

หโต สาโมติ สุตฺวาน, หทยํ เม ปเวธติ.

๓๕๑. ‘‘อสฺสตฺถสฺเสว ตรุณํ, ปวาฬํ มาลุเตริตํ;

หโต สาโมติ สุตฺวาน, หทยํ เม ปเวธติ’’.

๓๕๒. ‘‘ปาริเก กาสิราชายํ, โส สามํ มิคสมฺมเต;

โกธสา อุสุนา วิชฺฌิ, ตสฺส มา ปาปมิจฺฉิมฺหา’’.

๓๕๓. ‘‘กิจฺฉา ลทฺโธ ปิโย ปุตฺโต, โย อนฺเธ อภรี วเน;

ตํ เอกปุตฺตํ ฆาติมฺหิ, กถํ จิตฺตํ น โกปเย’’.

๓๕๔. ‘‘กิจฺฉา ลทฺโธ ปิโย ปุตฺโต, โย อนฺเธ อภรี วเน;

ตํ เอกปุตฺตํ ฆาติมฺหิ, อกฺโกธํ อาหุ ปณฺฑิตา’’.

๓๕๕. ‘‘มา พาฬฺหํ ปริเทเวถ, หโต สาโมติ วาทินา;

อหํ กมฺมกโร หุตฺวา, ภริสฺสามิ พฺรหาวเน.

๓๕๖. ‘‘อิสฺสตฺเถ จสฺมิ กุสโล, ทฬฺหธมฺโมติ วิสฺสุโต;

อหํ กมฺมกโร หุตฺวา, ภริสฺสามิ พฺรหาวเน.

๓๕๗. ‘‘มิคานํ วิฆาสมเนฺวสํ, วนมูลผลานิ จ;

อหํ กมฺมกโร หุตฺวา, ภริสฺสามิ พฺรหาวเน’’.

๓๕๘. ‘‘เนส ธมฺโม มหาราช, เนตํ อเมฺหสุ กปฺปติ;

ราชา ตฺวมสิ อมฺหากํ, ปาเท วนฺทาม เต มยํ’’.

๓๕๙. ‘‘ธมฺมํ เนสาท ภณถ, กตา อปจิตี ตยา;

ปิตา ตฺวมสิ [ตฺวมหิ (?)] อมฺหากํ, มาตา ตฺวมสิ ปาริเก’’.

๓๖๐. ‘‘นโม เต กาสิราชตฺถุ, นโม เต กาสิวฑฺฒน;

อญฺชลึ เต ปคฺคณฺหาม, ยาว สามานุปาปย.

๓๖๑. ‘‘ตสฺส ปาเท สมชฺชนฺตา [ปวฏฺฏนฺตา (ปี.)], มุขญฺจ ภุชทสฺสนํ;

สํสุมฺภมานา อตฺตานํ, กาลมาคมยามเส’’.

๓๖๒. ‘‘พฺรหา วาฬมิคากิณฺณํ, อากาสนฺตํว ทิสฺสติ;

ยตฺถ สาโม หโต เสติ, จนฺโทว ปติโต ฉมา.

๓๖๓. ‘‘พฺรหา วาฬมิคากิณฺณํ, อากาสนฺตํว ทิสฺสติ;

ยตฺถ สาโม หโต เสติ, สูริโยว ปติโต ฉมา.

๓๖๔. ‘‘พฺรหา วาฬมิคากิณฺณํ, อากาสนฺตํว ทิสฺสติ;

ยตฺถ สาโม หโต เสติ, ปํสุนา ปติกุนฺติโต [กุณฺฐิโต (สี. สฺยา. ปี.) เอวมุปริปิ].

๓๖๕. ‘‘พฺรหา วาฬมิคากิณฺณํ, อากาสนฺตํว ทิสฺสติ;

ยตฺถ สาโม หโต เสติ, อิเธว วสถสฺสเม’’.

๓๖๖. ‘‘ยทิ ตตฺถ สหสฺสานิ, สตานิ นิยุตานิ [นหุตานิ (สี. สฺยา. ปี.)] จ;

เนวมฺหากํ ภยํ โกจิ, วเน วาเฬสุ วิชฺชติ’’.

๓๖๗. ‘‘ตโต อนฺธานมาทาย, กาสิราชา พฺรหาวเน;

หตฺเถ คเหตฺวา ปกฺกามิ, ยตฺถ สาโม หโต อหุ.

๓๖๘. ‘‘ทิสฺวาน ปติตํ สามํ, ปุตฺตกํ ปํสุกุนฺถิตํ;

อปวิทฺธํ พฺรหารญฺเญ, จนฺทํว ปติตํ ฉมา.

๓๖๙. ‘‘ทิสฺวาน ปติตํ สามํ, ปุตฺตกํ ปํสุกุนฺถิตํ;