๑๓. โสธนหารวิภงฺควณฺณนา

๔๕. ตตฺถ กตโม โสธโน หาโรติ โสธนหารวิภงฺโค. ตตฺถ ภควา ปทํ โสเธตีติ ‘‘อวิชฺชาย นิวุโต โลโก’’ติ (สุ. นิ. ๑๐๓๙; จูฬนิ. อชิตมาณวปุจฺฉา ๕๘, อชิตมาณวปุจฺฉานิทฺเทส ๒) วทนฺโต ภควา – ‘‘เกนสฺสุ นิวุโต โลโก’’ติ (สุ. นิ. ๑๐๓๘; จูฬนิ. อชิตมาณวปุจฺฉา ๕๗, อชิตมาณวปุจฺฉานิทฺเทส ๑) อายสฺมตา อชิเตน ปุจฺฉาวเสน วุตฺตํ ปทํ โสเธติ นาม, ตทตฺถสฺส วิสฺสชฺชนโต. โน จ อารมฺภนฺติ น ตาว อารมฺภํ โสเธติ, ญาตุํ อิจฺฉิตสฺส อตฺถสฺส อปริโยสิตตฺตา. สุทฺโธ อารมฺโภติ ญาตุํ อิจฺฉิตสฺส อตฺถสฺส ปโพธิตตฺตา โสธิโต อารมฺโภติ อตฺโถ. อญฺญาณปกฺขนฺทานํ เทฺวฬฺหกชาตานํ วา ปุจฺฉนกาเล ปุจฺฉิตานํ ปุจฺฉาวิสโย อวิชฏํ มหาคหนํ วิย มหาทุคฺคํ วิย จ อนฺธการํ อวิภูตํ โหติ. ยทา จ ภควตา ปณฺฑิเตหิ วา ภควโต สาวเกหิ อปเท ปทํ ทสฺเสนฺเตหิ นิชฺชฏํ นิคุมฺพํ กตฺวา ปเญฺห วิสฺสชฺชิเต มหตา คนฺธหตฺถินา อภิภวิตฺวา โอภคฺคปทาลิโต คหนปฺปเทโส วิย วิคตนฺธกาโร วิภูโต อุปฏฺฐหมาโน วิโสธิโต นาม โหติ.

โสธนหารวิภงฺควณฺณนา นิฏฺฐิตา.