๑๑. นิมิตฺตสุตฺตวณฺณนา

๑๐๓. เอกาทสเมปิ อธิจิตฺตํ สมถวิปสฺสนาจิตฺตเมว. ตีณิ นิมิตฺตานีติ ตีณิ การณานิ. กาเลน กาลนฺติ กาเล กาเล, ยุตฺตกาเลติ อตฺโถ. กาเลน กาลํ สมาธินิมิตฺตํ มนสิกาตพฺพนฺติอาทีสุ ตํ ตํ กาลํ สลฺลกฺเขตฺวา เอกคฺคตาย ยุตฺตกาเล เอกคฺคตา มนสิกาตพฺพา. เอกคฺคตา หิ อิธ สมาธินิมิตฺตนฺติ วุตฺตา. ตตฺร วจนตฺโถ – สมาธิเยว นิมิตฺตํ สมาธินิมิตฺตํ. เสสปททฺวเยปิ เอเสว นโย. ปคฺคโหติ ปน วีริยสฺส นามํ, อุเปกฺขาติ มชฺฌตฺตภาวสฺส. ตสฺมา วีริยสฺส ยุตฺตกาเล วีริยํ มนสิกาตพฺพํ, มชฺฌตฺตภาวสฺส ยุตฺตกาเล มชฺฌตฺตภาเว ฐาตพฺพนฺติ. ฐานํ ตํ จิตฺตํ โกสชฺชาย สํวตฺเตยฺยาติ การณํ วิชฺชติ เยน ตํ จิตฺตํ โกสชฺชภาเว ติฏฺเฐยฺย. อิตเรสุปิ เอเสว นโย. อุเปกฺขานิมิตฺตํเยว มนสิ กเรยฺยาติ เอตฺถ จ ญาณชวํ อุเปกฺเขยฺยาติ อยมตฺโถ. อาสวานํ ขยายาติ อรหตฺตผลตฺถาย.

อุกฺกํ พนฺเธยฺยาติ องฺคารกปลฺลํ สชฺเชยฺย. อาลิมฺเปยฺยาติ ตตฺถ องฺคาเร ปกฺขิปิตฺวา อคฺคึ ทตฺวา นาฬิกาย ธมนฺโต อคฺคึ คาหาเปยฺย. อุกฺกามุเข ปกฺขิเปยฺยาติ องฺคาเร วิยูหิตฺวา องฺคารมตฺถเก วา ฐเปยฺย, มูสาย วา ปกฺขิเปยฺย. อชฺฌุเปกฺขตีติ ปกฺกาปกฺกภาวํ อุปธาเรติ.

สมฺมา สมาธิยติ อาสวานํ ขยายาติ อรหตฺตผลตฺถาย สมฺมา ฐปียติ. เอตฺตาวตา หิ วิปสฺสนํ วฑฺเฒตฺวา อรหตฺตปฺปตฺโต ภิกฺขุ ทสฺสิโต. อิทานิ ตสฺส ขีณาสวสฺส อภิญฺญาย ปฏิปทํ ทสฺเสนฺโต ยสฺส ยสฺส จาติอาทิมาห. ตํ เหฏฺฐา วุตฺตนเยเนว เวทิตพฺพํ.

โลณกปลฺลวคฺโค ปญฺจโม.