(๘) อุปฺปชฺชมานุปฺปนฺนวาโร
๙๗. (ก) ยํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชมานํ ตํ จิตฺตํ อุปฺปนฺนนฺติ? อามนฺตา.
(ข) ยํ วา ปน จิตฺตํ อุปฺปนฺนํ ตํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชมานนฺติ?
ภงฺคกฺขเณ จิตฺตํ อุปฺปนฺนํ, โน จ ตํ จิตฺตํ อุปฺปชฺชมานํ. อุปฺปาทกฺขเณ จิตฺตํ อุปฺปนฺนญฺเจว อุปฺปชฺชมานญฺจ.
(ก) ยํ จิตฺตํ น อุปฺปชฺชมานํ ตํ จิตฺตํ น อุปฺปนฺนนฺติ?
ภงฺคกฺขเณ จิตฺตํ น อุปฺปชฺชมานํ, โน จ ตํ จิตฺตํ น อุปฺปนฺนํ. อตีตานาคตํ จิตฺตํ น เจว อุปฺปชฺชมานํ น จ อุปฺปนฺนํ.
(ข) ยํ วา ปน จิตฺตํ น อุปฺปนฺนํ ตํ จิตฺตํ น อุปฺปชฺชมานนฺติ? อามนฺตา.