(๙) นิรุชฺฌมานุปฺปนฺนวาโร
๙๘. (ก) ยํ จิตฺตํ นิรุชฺฌมานํ ตํ จิตฺตํ อุปฺปนฺนนฺติ? อามนฺตา.
(ข) ยํ วา ปน จิตฺตํ อุปฺปนฺนํ ตํ จิตฺตํ นิรุชฺฌมานนฺติ?
อุปฺปาทกฺขเณ จิตฺตํ อุปฺปนฺนํ, โน จ ตํ จิตฺตํ นิรุชฺฌมานํ. ภงฺคกฺขเณ จิตฺตํ อุปฺปนฺนญฺเจว นิรุชฺฌมานญฺจ.
(ก) ยํ จิตฺตํ น นิรุชฺฌมานํ ตํ จิตฺตํ น อุปฺปนฺนนฺติ?
อุปฺปาทกฺขเณ จิตฺตํ น นิรุชฺฌมานํ, โน จ ตํ จิตฺตํ น อุปฺปนฺนํ. อตีตานาคตํ จิตฺตํ น เจว นิรุชฺฌมานํ น จ อุปฺปนฺนํ.
(ข) ยํ วา ปน จิตฺตํ น อุปฺปนฺนํ ตํ จิตฺตํ น นิรุชฺฌมานนฺติ? อามนฺตา.