กายปจฺจเวกฺขณา

๑. นาทิกาล วิปริต, ชน ภูตตฺถ ทสฺสิโน;

ทาตุเม กนฺติกสฺสาทํ, สตฺถุ ปาโท ติมานิโต.

๒. สีเส ปิลนฺทิยา โมที, สมฺพุทฺธ จรณ มฺพุชํ;

สาธุ ตุฏฺฐิกรํ พฺรูมิ, สุกาย ปจฺจเวกฺขณํ.

๓. โยนิโส มนสีกตฺวา, นาทา วิรุทฺธ มญฺญิตํ;

สาธโว ต มุทิกฺขนฺตุ, มยาปิ มนฺทพุทฺธิโน.

๔. อิจฺฉิตพฺพาน มายตฺตา, เตสญฺจ จยภาวโต;

ตทากาเรน วตฺติตา, กาโย เชคุจฺฉ ปุญฺชโก.

๕. ปุนปฺปุนํว โอกฺกม, ญาณ มนฺโต ปเวสิย;

พาหิรํว อนาลมฺพ, อิกฺขณา ปจฺจเวกฺขณา.

๖. มํสจฺฉนฺน ฏฺฐิรูเปว, มโนช วายุ จาลิเต;

นารี คตาติ ยาจินฺตา, เนว สาปจฺจเวกฺขณา.

๗. สญฺญาทิฏฺฐิจ จิตฺตญฺจ, วิปลฺลาสา อิเมตโย;

ต ทากาเรน วตฺตนฺติ, อวิชฺโช ตฺถริตา ภุสํ.

๘. อาสา วิปริเต เยสํ,

วิปลฺลาสาติ เตมตา;

อาสา อาสิสนา วุตฺตา,

ตณฺหาเยว สภาวโต.

๙. อสุเภว สุภมิติ, อนิจฺเจเอว นิจฺจโต;

ทุกฺเขเยว สุขํวาติ, อนตฺตนิว อตฺตโต.

๑๐. สญฺญาณํ ทสฺสนํ จินฺตา,

ทฺวาทสา การโต ตโย;

ทิฏฺฐิสา จาทิ มคฺเคน,

เสสา เสเสหิ วชฺฌิตา.

๑๑. ตณฺหา ตสฺสิ มเมตนฺติ, มาโน มญฺญิ อหนฺติจ;

ยสฺสิ ทิฏฺฐิจ อตฺตาติ, ปปญฺจา นามิเม ตโย.

๑๒. ปปญฺจนฺติ สํสารํ, ตสฺมา ปปญฺจนามกา;

ภวยนฺเต ปโยเชนฺตา, โมกฺขํ นาทํสุ เต จิรํ.

๑๓. ภวปงฺเก นิ มุชฺชนฺตา, ปปญฺจานํ วสานุคา;

จิรสฺสํ ทุกฺขิตา โหนฺติ, อารา นิพฺพานโต ติว.

๑๔. นเม นาหํ นอตฺตาติ, เอเตหิ วิวทํ กเร;

ภณฺฑนฺตา วิวทนฺตา เต, นิพฺพานโต อทูริโน.

๑๕. วิปลฺลาเส ปปญฺเจจ, เทฺวปิเอเต ปหาตเว;

โสปจฺจเวกฺขิตพฺเพ วํ, กาโย เชคุจฺฉปุญฺชโก.

๑๖. เกสา โลมา นขาทนฺตา,

ตณฺหายาปิจ โคจรา;

ตสฺมา เต ทฏฺฐุกาเมน,

ตณฺหา นิวาริตา สทา.

๑๗. ลคฺคิกา ฉวิยํเยว, ตณฺหา พาหิรโคจรา;

ตสฺมา เอตฺถ ตโจวาห, สมฺพุทฺโธ น พหิจฺฉวึ.

๑๘. เอสา ตจปริยนฺต, ปเทนาปิ นิวาริตา;

อโต ฉวิ มนาลมฺพ, ตจสีว มเนกเร.

๑๙. ชิคุจฺฉิตานิ ฉาเทติ, อฏฺฐิ มํส ตจาทินิ;

ญาเณน ฉินฺทิ ตพฺพาจ, ตสฺมา ฉวีติ วุจฺจติ.

๒๐. ฉวึ เฉตฺวา ตจํ ปสฺเส,

ตํ เฉตฺวา มํสกาทโย;

คพฺเภวตฺถูนิ ทีเปน,

ยถา ปญฺญาปทีปิโก.

๒๑. เชคุจฺโฉ ฉวิยา กาโย,

อสุโภว สุภายเต;

นิจฺฉวา ตจมตฺเตน,

กถํ สุภายเต อยํ.

๒๒. นฺหารุพนฺโธ ฏฺฐิสงฺฆาโต, มํสโลหิ ต ลิมฺปิโต;

ฉวิยาว วิโมเหติ, ตจจฺฉนฺโน อิมํ ปชํ.

๒๓. วณฺณ สณฺฐาน โตเจว,

คนฺโธ กาสา สเยหิจ;

เชคุจฺฉา ปฏิกุลฺยาจ,

เกสานาม น เมปิยา.

๒๔. เอเกกํ มนสีกตฺวา, นเย นิจฺเจว มาทินา;

ภาเวตพฺพา สมารมฺภ, ยถาปญฺญายเต ตถา.

๒๕. ปูริตํ มตฺถลุงฺคสฺส, สีสฏฺฐิปิ ชิคุจฺฉิตํ;

มุข นาสกฺขิ กณฺณาทิ, ฉิทฺทา วฉิทฺท ทุทฺทสํ.

๒๖. ปูติ วายุ วิจริต, กุจฺฉิฏฺฐนฺตานิ โลหิตํ;

ปิตฺตํ เสมฺหญฺจ ปปฺผาสํ, หทยํ ยกนมฺปิ ธี.

๒๗. อนฺน ปานํ มนุญฺญมฺปิ, เขฬ ตินฺต มโธปริ;

ทนฺเตหิ ปิสิตํ สฺวาน, วมถูว ชิคุจฺฉิตํ.

๒๘. ยาวตายุ อโธเตวา, มาสเย คิลิตํ ฐิตํ;

กิมิกูล สมากิณฺเณ, ตหิเมวา สิตาสิตํ.

๒๙. เอตํ อุทริยํ นาม, ตมฺหา ปกฺกาสยํ คตํ;

ทินจฺจเย กรีสนฺตํ, สา สยํ ตํทฺวยมฺปิ ธี.

๓๐. ปกาเสตฺวา ปเวเสติ, อนฺนปานํ มหารหํ;

ปฏิจฺฉนฺโน นิหรติ, ตเมว นฺโต ฐิตํ ชโน.

๓๑. ปเวเส ตํ ปริวโต,

นิหเรโก รโห ลิโน;

มนุญฺญํว ปวีสนฺเต,

นิกฺขมนฺเต ชิคุจฺฉิตํ.

๓๒. เชคุจฺฉ ปฏิกุลฺยานิ, มํสนฺหารุ ตจฏฺฐินิ;

นปิยานิ น ตุฏฺฐานิ, เนวอิตฺถี นปูปิโส.

๓๓. หตฺถ ปาท มุขาทีนิ,

นตฺถญฺญานิ ชิคุจฺฉิตา;

ตตฺถา กุมาริกา กญฺญา,

โมเหน อตฺถิสญฺญิตา.

๓๔. ปจฺเจกํ วินิภุตฺเตส, เกส โลม นขาทิสุ;

นตฺถิกญฺญา กุมารีวา, สมฺปิณฺฑิเตสุ สา กุโต.

๓๕. อากาโสเยว กายางฺโขฺย,

ตจาทิ ปริวาริโต;

ตถาสีสํ มุขํหตฺโถ,

ปาโทรุ กฏิอาทโย.

๓๖. ถมฺภาทีสฺวิว เคโหติ,

ปิณฺฑิเต เสฺวสุ สมฺมุติ;

กาโยติ อิตฺถิโปโสติ,

สํมุโฬฺห ตายรชฺชติ.

๓๗. สนฺตํ จินฺเตยฺย นาสนฺตํ, สนฺตํ จินฺตยโต สุขํ;

อสนฺตํ อนุจินฺเตนฺโต, นานาทุกฺเขหิ ตปฺปติ.

๓๘. ชวตฺยา วิชฺชมาเนว, นาวิชฺชา วิชฺชมานเก;

ตสฺมาตํนามโก โมโห, ตณฺหาปิจ ตทนฺวิตา.

๓๙. ปุํกาโยวาถีกาโยวา, มลาสุจิชิคุจฺฉิโต;

ตสฺสมํ นตฺถิคารยฺหํ, ยฺวามลมฺปิ มลํกเร.

๔๐. นตฺถิ กายสโมเวรี,

มหานตฺถกโร จีรํ;

นตฺถิ กายสโม วญฺโจ,

อสุโภว สุภายเต.

๔๑. ถีปุํ สปรกาโยติ, ปสฺสติปิ นปสฺสติ;

เชคุจฺฉ ปฏิกุโลฺยติ, สมฺมา ปสฺสติ ปสฺสติ.

๔๒. สุโภสุโภติ มญฺญนฺตา,

ธีติ ธีติ ชิเนริเต;

โลกาโลกา นธีเยสํ,

ภวา ภวา วจาริโน.

๔๓. ภิยฺโยภิยฺโยว ราคคฺคิ,

สุโภสุโภติปสฺสโต;

มนฺโทมนฺโทว โสอคฺคิ,

ธีวธีววิปสฺสโต.

๔๔. พหุสฺสุโตปิ พาโลว, อสุเภ สุภมญฺญโก;

อสุโภติ วิปสฺสนฺโต, อปฺปสฺสุโตปิปณฺฑิโต.

๔๕. โยจ สิปฺปานิ ชาเนยฺย, สตานิ สหสฺสานิปิ;

กาเยกชานนํ เสยฺโย, ยญฺเจ อญฺญ วิชานํนํ.

๔๖. กายเมกมฺปิ นญฺญามิ, พุทฺธาลทฺธนโย อปิ;

สุตาจ ปณฺฑิตาตฺยมฺหา, ยุตฺโตเยวา ติลชฺชิตุํ.

๔๗. สุภโตเยว มญฺญามิ, เอวํ ชิคุจฺฉิตมฺปินํ;

มญฺจ เญ ปณฺฑิโต ตฺยาหุ, อลเมวาติลชฺชิตุํ.

๔๘. กาเย อสุภสญฺญํโย, นลภามิ กทาจิปิ;

สุลทฺธ สุคโต วาโท, สฺวารโหวาติลชฺชิตุํ.

๔๙. กาเยน สํสรนฺโตปิ, ตทาการํ ยถาตถํ;

ภเวภเว อชานนฺโต, มมายิตฺวาว ตํ จชึ.

๕๐. กาเยน สํสรนฺโตปิ, นญฺญา กาย ชิคุจฺจตํ;

นิจฺจุปาทา มมายนฺโต, ปิยายิตฺวาว ตํ จชึ.

๕๑. กุภารํ สารสญฺญาย, ปิยายิตฺวาว หึสกํ;

อนนฺตทุกฺข มาปาทึ, วิปลฺลาโส ภเวภเว.

๕๒. มหาชานีย ปตฺโตติ, สํเวเชตฺวา สกํมนํ;

ทิโรกต ชิโนวาโท, อนิวตฺติต วีริโย.

๕๓. อทิฏฺฐปุพฺพ เมตสฺส, ตถาการํว ปสฺสตุ;

กิจฺจ มญฺญ มุเปกฺขาย, สํสาร ภย ภีรุโก.

๕๔. ยญฺหิกิจฺจํ อปวิฏฺฐํ, อกิจฺจํ ปน กยิรา;

อุนฺนฬานํ ปมตฺตานํ, เตสํ วฑฺฒนฺติ อาสวา.

๕๕. เยสญฺจ สุสมารทฺธา, นิจฺจํ กายคตา สติ;

อกิจฺจํ เต นเสวนฺติ, กิจฺเจ สาตต การิโน;

สตานํ สมฺปชานานํ, อตฺถํ คจฺฉนฺติ อาสวาติ.

๕๖. โถเมนฺตา โสณฺณํ กาโยร,

มุขกฺขิ ตฺยาทินา อิมํ;

รตฺเต มุฏฺเฐ กโรนฺเตเต,

อญฺเญชเน สยํวิย.

๕๗. กายโสภฺย ปกาเสตา,

วาจา เว มารเทสนา;

ตทโสภฺย ปกาเสตา,

วาจา สมฺมุทฺธ เทสนา.

๕๘. อสุโภติ ชินุทฺทิฏฺฐํ, กายํ สุโภติ คาหิโน;

สํมุฬฺหาเต น มุจฺจนฺติ, ภวา พุทฺธ วิโรธิโน.

๕๙. อสุโภติ ชินุทฺทิฏฺฐํ, กายํ ตเถว คาหิโน;

ปณฺฑิตา เตว มุจฺจนฺติ, ภวา พุทฺธมตานุคา.