౩. భేసజ్జసిక్ఖాపదం

౬౧౮. [ఇదం వత్థు మహావ. ౨౭౦] తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో రాజగహే పబ్భారం సోధాపేతి లేణం కత్తుకామో. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో యేనాయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం పిలిన్దవచ్ఛం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో ఆయస్మన్తం పిలిన్దవచ్ఛం ఏతదవోచ – ‘‘కిం, భన్తే, థేరో కారాపేతీ’’తి? ‘‘పబ్భారం మహారాజ, సోధాపేమి లేణం కత్తుకామో’’తి. ‘‘అత్థో, భన్తే, అయ్యస్స ఆరామికేనా’’తి? ‘‘న ఖో, మహారాజ, భగవతా ఆరామికో అనుఞ్ఞాతో’’తి. ‘‘తేన హి, భన్తే, భగవన్తం పటిపుచ్ఛిత్వా మమ ఆరోచేయ్యాథా’’తి. ‘‘ఏవం మహారాజా’’తి ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స పచ్చస్సోసి. అథ ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో రాజానం మాగధం సేనియం బిమ్బిసారం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేసి సమాదపేసి సముత్తేజేసి సమ్పహంసేసి. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో ఆయస్మతా పిలిన్దవచ్ఛేన ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సితో సమాదపితో సముత్తేజితో సమ్పహంసితో ఉట్ఠాయాసనా ఆయస్మన్తం పిలిన్దవచ్ఛం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి.

౬౧౯. అథ ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో భగవతో సన్తికే దూతం పాహేసి – ‘‘రాజా, భన్తే, మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో ఆరామికం దాతుకామో. కథం ను ఖో, భన్తే, మయా పటిపజ్జితబ్బ’’న్తి? అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆరామిక’’న్తి. దుతియమ్పి ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో యేనాయస్మా పిలిన్దివచ్ఛో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం పిలిన్దవచ్ఛం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో ఆయస్మన్తం పిలిన్దవచ్ఛం ఏతదవోచ – ‘‘అనుఞ్ఞాతో, భన్తే, భగవతా ఆరామికో’’తి? ‘‘ఏవం, మహారాజా’’తి. ‘‘తేన హి, భన్తే, అయ్యస్స ఆరామికం దమ్మీ’’తి. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో ఆయస్మతో పిలిన్దవచ్ఛస్స ఆరామికం పటిస్సుణిత్వా విస్సరిత్వా చిరేన సతిం పటిలభిత్వా అఞ్ఞతరం సబ్బత్థకం మహామత్తం ఆమన్తేసి – ‘‘యో మయా, భణే, అయ్యస్స ఆరామికో పటిస్సుతో, దిన్నో సో ఆరామికో’’తి? ‘‘న ఖో, దేవ, అయ్యస్స ఆరామికో దిన్నో’’తి. ‘‘కీవచిరం ను ఖో, భణే, ఇతో హి తం హోతీ’’తి? అథ ఖో సో మహామత్తో రత్తియో గణేత్వా [విగణేత్వా (క.)] రాజానం మాగధం సేనియం బిమ్బిసారం ఏతదవోచ – ‘‘పఞ్చ, దేవ, రత్తిసతానీ’’తి. ‘‘తేన హి, భణే, అయ్యస్స పఞ్చ ఆరామికసతాని దేహీ’’తి. ‘‘ఏవం, దేవా’’తి ఖో సో మహామత్తో రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స పటిస్సుణిత్వా ఆయస్మతో పిలిన్దవచ్ఛస్స పఞ్చ ఆరామికసతాని పాదాసి [అదాసి (స్యా.)], పాటియేక్కో గామో నివిసి. ఆరామికగామకోతిపి నం ఆహంసు, పిలిన్దగామకోతిపి నం ఆహంసు.

౬౨౦. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో తస్మిం గామకే కులూపకో హోతి. అథ ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరం ఆదాయ పిలిన్దగామకం పిణ్డాయ పావిసి. తేన ఖో పన సమయేన తస్మిం గామకే ఉస్సవో హోతి. దారకా అలఙ్కతా మాలాకితా కీళన్తి. అథ ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో పిలిన్దగామకే సపదానం పిణ్డాయ చరమానో యేన అఞ్ఞతరస్స ఆరామికస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. తేన ఖో పన సమయేన తస్సా ఆరామికినియా ధీతా అఞ్ఞే దారకే అలఙ్కతే మాలాకితే పస్సిత్వా రోదతి – ‘‘మాలం మే దేథ, అలఙ్కారం మే దేథా’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో తం ఆరామికినిం ఏతదవోచ – ‘‘కిస్సాయం దారికా రోదతీ’’తి? ‘‘అయం, భన్తే, దారికా అఞ్ఞే దారకే అలఙ్కతే మాలాకితే పస్సిత్వా రోదతి – ‘మాలం మే దేథ, అలఙ్కారం మే దేథా’తి. కుతో అమ్హాకం దుగ్గతానం మాలా కుతో, అలఙ్కారో’’తి? అథ ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో అఞ్ఞతరం తిణణ్డుపకం గహేత్వా తం ఆరామికినిం ఏతదవోచ – ‘‘హన్దిమం తిణణ్డుపకం తస్సా దారికాయ సీసే పటిముఞ్చా’’తి. అథ ఖో సా ఆరామికినీ తం తిణణ్డుపకం గహేత్వా తస్సా దారికాయ సీసే పటిముఞ్చి. సా అహోసి సువణ్ణమాలా అభిరూపా దస్సనీయా పాసాదికా. నత్థి తాదిసా రఞ్ఞోపి అన్తేపురే సువణ్ణమాలా. మనుస్సా రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స ఆరోచేసుం – ‘‘అముకస్స, దేవ, ఆరామికస్స ఘరే సువణ్ణమాలా అభిరూపా దస్సనీయా పాసాదికా. నత్థి తాదిసా దేవస్సాపి అన్తేపురే సువణ్ణమాలా. కుతో తస్స దుగ్గతస్స! నిస్సంసయం చోరికాయ ఆభతా’’తి!! అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో తం ఆరామికకులం బన్ధాపేసి. దుతియమ్పి ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరం ఆదాయ పిలిన్దగామకం పిణ్డాయ పావిసి. పిలిన్దగామకే సపదానం పిణ్డాయ చరమానో యేన తస్స ఆరామికస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పటివిస్సకే పుచ్ఛి – ‘‘కహం ఇమం ఆరామికకులం గత’’న్తి? ‘‘ఏతిస్సా, భన్తే, సువణ్ణమాలాయ కారణా రఞ్ఞా బన్ధాపిత’’న్తి.

౬౨౧. అథ ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో యేన రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో యేనాయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం పిలిన్దవచ్ఛం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో రాజానం మాగధం సేనియం బిమ్బిసారం ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో ఏతదవోచ – ‘‘కిస్స, మహారాజ, ఆరామికకులం బన్ధాపిత’’న్తి? ‘‘తస్స, భన్తే, ఆరామికస్స ఘరే సువణ్ణమాలా అభిరూపా దస్సనీయా పాసాదికా. నత్థి తాదిసా అమ్హాకమ్పి అన్తేపురే సువణ్ణమాలా. కుతో తస్స దుగ్గతస్స! నిస్సంసయం చోరికాయ ఆభతా’’తి!! అథ ఖో ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స పాసాదం సువణ్ణన్తి అధిముచ్చి. సో అహోసి సబ్బసోవణ్ణమయో. ‘‘ఇదం పన తే, మహారాజ, తావ బహుం సువణ్ణం కుతో’’తి? ‘‘అఞ్ఞాతం, భన్తే, అయ్యస్సేవేసో ఇద్ధానుభావో’’తి. తం ఆరామికకులం ముఞ్చాపేసి. మనుస్సా – ‘‘అయ్యేన కిర పిలిన్దవచ్ఛేన సరాజికాయ పరిసాయ ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఇద్ధిపాటిహారియం దస్సిత’’న్తి, అత్తమనా అభిప్పసన్నా ఆయస్మతో పిలిన్దవచ్ఛస్స పఞ్చ భేసజ్జాని అభిహరింసు, సేయ్యథిదం – సప్పి నవనీతం తేలం మధు ఫాణితం. పకతియాపి చ ఆయస్మా పిలిన్దవచ్ఛో లాభీ హోతి పఞ్చన్నం భేసజ్జానం. లద్ధం లద్ధం పరిసాయ విస్సజ్జేతి. పరిసా చస్స హోతి బాహుల్లికా. లద్ధం లద్ధం కోలమ్బేపి ఘటేపి పూరేత్వా పటిసామేతి, పరిస్సావనానిపి థవికాయోపి పూరేత్వా వాతపానేసు లగ్గేతి. తాని ఓలీనవిలీనాని తిట్ఠన్తి. ఉన్దూరేహిపి విహారా ఓకిణ్ణవికిణ్ణా హోన్తి. మనుస్సా విహారచారికం ఆహిణ్డన్తా పస్సిత్వా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘అన్తోకోట్ఠాగారికా ఇమే సమణా సక్యపుత్తియా, సేయ్యథాపి రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖూ ఏవరూపాయ బాహుల్లాయ చేతేస్సన్తీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ తే అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ ఏవరూపాయ బాహుల్లాయ చేతేన్తీ’’తి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ తే, భిక్ఖవే, మోఘపురిసా ఏవరూపాయ బాహుల్లాయ చేతేస్సన్తి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

౬౨౨. ‘‘యాని ఖో పన తాని గిలానానం భిక్ఖూనం పటిసాయనీయాని భేసజ్జాని, సేయ్యథిదం – సప్పి నవనీతం తేలం మధు ఫాణితం, తాని పటిగ్గహేత్వా సత్తాహపరమం సన్నిధికారకం పరిభుఞ్జితబ్బాని. తం అతిక్కామయతో నిస్సగ్గియం పాచిత్తియ’’న్తి.

౬౨౩. యాని ఖో పన తాని గిలానానం భిక్ఖూనం పటిసాయనీయాని భేస్సజ్జానీతి సప్పి నామ గోసప్పి వా అజికాసప్పి వా మహింససప్పి [మహిససప్పి (సీ. స్యా.)] వా యేసం మంసం కప్పతి తేసం సప్పి. నవనీతం నామ తేసం యేవ నవనీతం. తేలం నామ తిలతేలం సాసపతేలం మధుకతేలం ఏరణ్డతేలం వసాతేలం. మధు నామ మక్ఖికామధు. ఫాణితం నామ ఉచ్ఛుమ్హా నిబ్బత్తం.

తాని పటిగ్గహేత్వా సత్తాహపరమం సన్నిధికారకం పరిభుఞ్జితబ్బానీతి సత్తాహపరమతా పరిభుఞ్జితబ్బాని.

తం అతిక్కామయతో నిస్సగ్గియం హోతీతి అట్ఠమే అరుణుగ్గమనే నిస్సగ్గియం హోతి. నిస్సజ్జితబ్బం సఙ్ఘస్స వా గణస్స వా పుగ్గలస్స వా. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, నిస్సజ్జితబ్బం…పే… ఇదం మే, భన్తే, భేసజ్జం సత్తాహాతిక్కన్తం నిస్సగ్గియం, ఇమాహం సఙ్ఘస్స నిస్సజ్జామీతి…పే… దదేయ్యాతి…పే… దదేయ్యున్తి…పే… ఆయస్మతో దమ్మీతి.

౬౨౪. సత్తాహాతిక్కన్తే అతిక్కన్తసఞ్ఞీ, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. సత్తాహాతిక్కన్తే వేమతికో, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. సత్తాహాతిక్కన్తే అనతిక్కన్తసఞ్ఞీ, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. అనధిట్ఠితే అధిట్ఠితసఞ్ఞీ, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. అవిస్సజ్జితే విస్సజ్జితసఞ్ఞీ, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. అనట్ఠే నట్ఠసఞ్ఞీ, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. అవినట్ఠే వినట్ఠసఞ్ఞీ, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. అదడ్ఢే దడ్ఢసఞ్ఞీ, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం. అవిలుత్తే విలుత్తసఞ్ఞీ, నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం.

నిస్సట్ఠం పటిలభిత్వా న కాయికేన పరిభోగేన పరిభుఞ్జితబ్బం, న అజ్ఝోహరితబ్బం, పదీపే వా కాళవణ్ణే వా ఉపనేతబ్బం, అఞ్ఞేన భిక్ఖునా కాయికేన పరిభోగేన పరిభుఞ్జితబ్బం, న అజ్ఝోహరితబ్బం.

సత్తాహానతిక్కన్తే అతిక్కన్తసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. సత్తాహానతిక్కన్తే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. సత్తాహానతిక్కన్తే అనతిక్కన్తసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.

౬౨౫. అనాపత్తి అన్తోసత్తాహం అధిట్ఠేతి, విస్సజ్జేతి, నస్సతి, వినస్సతి, డయ్హతి, అచ్ఛిన్దిత్వా గణ్హన్తి, విస్సాసం గణ్హన్తి, అనుపసమ్పన్నస్స చత్తేన వన్తేన ముత్తేన అనపేక్ఖో దత్వా పటిలభిత్వా పరిభుఞ్జతి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.

భేసజ్జసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం తతియం.