వినీతవత్థు

౨౨౩. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు అధిమానేన అఞ్ఞం బ్యాకాసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి – ‘‘భగవతా సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం. కచ్చి ను ఖో అహం పారాజికం ఆపత్తిం ఆపన్నో’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసి. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అధిమానేనా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు పణిధాయ అరఞ్ఞే విహరతి – ‘‘ఏవం మం జనో సమ్భావేస్సతీ’’తి. తం జనో సమ్భావేసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స. న చ, భిక్ఖవే, పణిధాయ అరఞ్ఞే వత్థబ్బం. యో వసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు పణిధాయ పిణ్డాయ చరతి – ‘‘ఏవం మం జనో సమ్భావేస్సతీ’’తి. తం జనో సమ్భావేసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స. న చ, భిక్ఖవే, పణిధాయ పిణ్డాయ చరితబ్బం. యో చరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు అఞ్ఞతరం భిక్ఖుం ఏతదవోచ – ‘‘యే, ఆవుసో, అమ్హాకం ఉపజ్ఝాయస్స సద్ధివిహారికా సబ్బేవ అరహన్తో’’తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘కించిత్తో త్వం, భిక్ఖూ’’తి? ‘‘ఉల్లపనాధిప్పాయో అహం, భగవా’’తి. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స; ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు అఞ్ఞతరం భిక్ఖుం ఏతదవోచ – ‘‘యే, ఆవుసో, అమ్హాకం ఉపజ్ఝాయస్స అన్తేవాసికా సబ్బేవ మహిద్ధికా మహానుభావా’’తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘కించిత్తో త్వం, భిక్ఖూ’’తి? ‘‘ఉల్లపనాధిప్పాయో అహం, భగవా’’తి. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స; ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు పణిధాయ చఙ్కమతి… పణిధాయ తిట్ఠతి… పణిధాయ నిసీదతి… పణిధాయ సేయ్యం కప్పేతి – ‘‘ఏవం మం జనో సమ్భావేస్సతీ’’తి. తం జనో సమ్భావేసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స. న చ, భిక్ఖవే, పణిధాయ సేయ్యా కప్పేతబ్బా. యో కప్పేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు అఞ్ఞతరస్స భిక్ఖునో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఉల్లపతి. సోపి ఏవమాహ – ‘‘మయ్హమ్పి, ఆవుసో, సంయోజనా పహీనా’’తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.

౨౨౪. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు రహోగతో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఉల్లపతి. పరచిత్తవిదూ భిక్ఖు తం భిక్ఖుం అపసాదేసి – ‘‘మా, ఆవుసో, ఏవరూపం అభణి. నత్థేసో తుయ్హ’’న్తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స; ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు రహోగతో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఉల్లపతి. దేవతా తం భిక్ఖుం అపసాదేసి – ‘‘మా, భన్తే, ఏవరూపం అభణి. నత్థేసో తుయ్హ’’న్తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స; ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు అఞ్ఞతరం ఉపాసకం ఏతదవోచ – ‘‘యో, ఆవుసో, తుయ్హం విహారే వసతి సో భిక్ఖు అరహా’’తి. సో చ తస్స విహారే వసతి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘కించిత్తో త్వం, భిక్ఖూ’’తి? ‘‘ఉల్లపనాధిప్పాయో అహం, భగవా’’తి. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స; ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు అఞ్ఞతరం ఉపాసకం ఏతదవోచ – ‘‘యం త్వం, ఆవుసో, ఉపట్ఠేసి చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన సో భిక్ఖు అరహా’’తి. సో చ తం ఉపట్ఠేతి చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారేన. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘కించిత్తో త్వం, భిక్ఖూ’’తి? ‘‘ఉల్లపనాధిప్పాయో అహం, భగవా’’తి. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స; ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్సా’’తి.

౨౨౫. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు గిలానో హోతి. తం భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘అత్థాయస్మతో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మో’’తి? ‘‘నావుసో, దుక్కరం అఞ్ఞం బ్యాకాతు’’న్తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి – ‘‘యే ఖో తే భగవతో సావకా తే ఏవం వదేయ్యుం. అహఞ్చమ్హి న భగవతో సావకో. కచ్చి ను ఖో అహం పారాజికం ఆపత్తిం ఆపన్నో’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసి. ‘‘కించిత్తో త్వం, భిక్ఖూ’’తి? ‘‘అనుల్లపనాధిప్పాయో అహం, భగవా’’తి. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అనుల్లపనాధిప్పాయస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు గిలానో హోతి. తం భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘అత్థాయస్మతో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మో’’తి? ‘‘ఆరాధనీయో ఖో, ఆవుసో, ధమ్మో ఆరద్ధవీరియేనా’’తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అనుల్లపనాధిప్పాయస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు గిలానో హోతి. తం భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘మా ఖో, ఆవుసో, భాయీ’’తి. నాహం, ఆవుసో, మచ్చునో భాయామీ’’తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అనుల్లపనాధిప్పాయస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు గిలానో హోతి. తం భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘మా ఖో, ఆవుసో, భాయీ’’తి. ‘‘యో నూనావుసో, విప్పటిసారీ అస్స సో భాయేయ్యా’’తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అనుల్లపనాధిప్పాయస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు గిలానో హోతి. తం భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘అత్థాయస్మతో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మో’’తి? ‘‘ఆరాధనీయో ఖో, ఆవుసో, ధమ్మో సమ్మాపయుత్తేనా’’తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అనుల్లపనాధిప్పాయస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు గిలానో హోతి. తం భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘అత్థాయస్మతో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మో’’తి? ‘‘ఆరాధనీయో ఖో, ఆవుసో, ధమ్మో ఆరద్ధవీరియేనా’’తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అనుల్లపనాధిప్పాయస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు గిలానో హోతి. తం భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘అత్థాయస్మతో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మో’’తి? ‘‘ఆరాధనీయో ఖో, ఆవుసో, ధమ్మో యుత్తయోగేనా’’తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అనుల్లపనాధిప్పాయస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు గిలానో హోతి. తం భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘కచ్చావుసో, ఖమనీయం, కచ్చి యాపనీయ’’న్తి? ‘‘నావుసో, సక్కా యేన వా తేన వా అధివాసేతు’’న్తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అనుల్లపనాధిప్పాయస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు గిలానో హోతి. తం భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘కచ్చావుసో ఖమనీయం, కచ్చి యాపనీయ’’న్తి? ‘‘నావుసో, సక్కా పుథుజ్జనేన అధివాసేతు’’న్తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘కించిత్తో త్వం, భిక్ఖూ’’తి? ‘‘ఉల్లపనాధిప్పాయో అహం, భగవా’’తి. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స; ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్సా’’తి.

౨౨౬. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో బ్రాహ్మణో భిక్ఖూ నిమన్తేత్వా ఏతదవోచ – ‘‘ఆయన్తు, భోన్తో అరహన్తో’’తి. తేసం కుక్కుచ్చం అహోసి – ‘‘మయఞ్చమ్హ న అరహన్తో [అనరహన్తో (సీ.)]. అయఞ్చ బ్రాహ్మణో అమ్హే అరహన్తవాదేన సముదాచరతి. కథం ను ఖో అమ్హేహి పటిపజ్జితబ్బ’’న్తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖవే, పసాదభఞ్ఞే’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో బ్రాహ్మణో భిక్ఖూ నిమన్తేత్వా ఏతదవోచ – ‘‘నిసీదన్తు, భోన్తో అరహన్తో’’తి… ‘‘భుఞ్జన్తు, భోన్తో అరహన్తో’’తి… ‘‘తప్పేన్తు, భోన్తో అరహన్తో’’తి… ‘‘గచ్ఛన్తు, భోన్తో అరహన్తో’’తి. తేసం కుక్కుచ్చం అహోసి – ‘‘మయఞ్చమ్హ న అరహన్తో. అయఞ్చ బ్రాహ్మణో అమ్హే అరహన్తవాదేన సముదాచరతి. కథం ను ఖో అమ్హేహి పటిపజ్జితబ్బ’’న్తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖవే, పసాదభఞ్ఞే’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు అఞ్ఞతరస్స భిక్ఖునో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఉల్లపతి. సోపి ఏవమాహ – ‘‘మయ్హమ్పి, ఆవుసో, ఆసవా పహీనా’’తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు అఞ్ఞతరస్స భిక్ఖునో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఉల్లపతి. సోపి ఏవమాహ – ‘‘మయ్హమ్పి, ఆవుసో, ఏతే ధమ్మా సంవిజ్జన్తీ’’తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు అఞ్ఞతరస్స భిక్ఖునో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఉల్లపతి. సోపి ఏవమాహ – ‘‘అహమ్పావుసో, తేసు ధమ్మేసు సన్దిస్సామీ’’తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరం భిక్ఖుం ఞాతకా ఏతదవోచుం – ‘‘ఏహి, భన్తే, అగారం అజ్ఝావసా’’తి. ‘‘అభబ్బో ఖో, ఆవుసో, మాదిసో అగారం అజ్ఝావసితు’’న్తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అనుల్లపనాధిప్పాయస్సా’’తి.

౨౨౭. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరం భిక్ఖుం ఞాతకా ఏతదవోచుం – ‘‘ఏహి, భన్తే, కామే పరిభుఞ్జా’’తి. ‘‘ఆవటా మే, ఆవుసో, కామా’’తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అనుల్లపనాధిప్పాయస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరం భిక్ఖుం ఞాతకా ఏతదవోచుం – ‘‘అభిరమసి, భన్తే’’తి? ‘‘అభిరతో అహం, ఆవుసో, పరమాయ అభిరతియా’’తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి. ‘‘యే ఖో తే భగవతో సావకా తే ఏవం వదేయ్యుం! అహఞ్చమ్హి న భగవతో సావకో. కచ్చి ను ఖో అహం పారాజికం ఆపత్తిం ఆపన్నో’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసి. ‘‘కించిత్తో త్వం, భిక్ఖూ’’తి? ‘‘అనుల్లపనాధిప్పాయో అహం, భగవా’’తి. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అనుల్లపనాధిప్పాయస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా భిక్ఖూ కతికం కత్వా అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే వస్సం ఉపగచ్ఛింసు – ‘‘యో ఇమమ్హా ఆవాసా పఠమం పక్కమిస్సతి తం మయం అరహాతి జానిస్సామా’’తి. అఞ్ఞతరో భిక్ఖు – ‘‘మం అరహాతి జానన్తూ’’తి, తమ్హా ఆవాసా పఠమం పక్కామి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.

౨౨౮. [ఇమాని వత్థుని సం. ని. ౨.౨౦౨ ఆగతాని] తేన సమయేన బుద్ధో భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా చ లక్ఖణో ఆయస్మా చ మహామోగ్గల్లానో గిజ్ఝకూటే పబ్బతే విహరన్తి. అథ ఖో ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరం ఆదాయ యేనాయస్మా లక్ఖణో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం లక్ఖణం ఏతదవోచ – ‘‘ఆయామావుసో లక్ఖణ, రాజగహం పిణ్డాయ పవిసిస్సామా’’తి. ‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో ఆయస్మా లక్ఖణో ఆయస్మతో మహామోగ్గల్లానస్స పచ్చస్సోసి. అథ ఖో ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అఞ్ఞతరస్మిం పదేసే సితం పాత్వాకాసి. అథ ఖో ఆయస్మా లక్ఖణో ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం ఏతదవోచ – ‘‘కో ను ఖో, ఆవుసో మోగ్గల్లాన, హేతు కో పచ్చయో సితస్స పాతుకమ్మాయా’’తి? ‘‘అకాలో ఖో, ఆవుసో లక్ఖణ, ఏతస్స పఞ్హస్స [పఞ్హస్స బ్యాకరణాయ (స్యా.)]. భగవతో మం సన్తికే ఏతం పఞ్హం పుచ్ఛాతి. అథ ఖో ఆయస్మా చ లక్ఖణో ఆయస్మా చ మహామోగ్గల్లానో రాజగహే పిణ్డాయ చరిత్వా పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా లక్ఖణో ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం ఏతదవోచ – ‘‘ఇధాయస్మా మహామోగ్గల్లానో గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అఞ్ఞతరస్మిం పదేసే సితం పాత్వాకాసి. కో ను ఖో, ఆవుసో మోగ్గల్లాన, హేతు కో పచ్చయో సితస్స పాతుకమ్మాయా’’తి? ‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం అట్ఠికసఙ్ఖలికం వేహాసం గచ్ఛన్తిం. తమేనం గిజ్ఝాపి కాకాపి కులలాపి అనుపతిత్వా అనుపతిత్వా ఫాసుళన్తరికాహి వితుడేన్తి [వితుదేన్తి వితచ్ఛేన్తి విరాజేన్తి (స్యా.)]. సా సుదం అట్టస్సరం కరోతి. తస్స మయ్హం, ఆవుసో, ఏతదహోసి – ‘అచ్ఛరియం వత భో, అబ్భుతం వత భో, ఏవరూపోపి నామ సత్తో భవిస్సతి! ఏవరూపోపి నామ యక్ఖో భవిస్సతి! ఏవరూపోపి నామ అత్తభావప్పటిలాభో భవిస్సతీ’’’తి! భిక్ఖూ ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో ఉల్లపతీ’’తి. అథ ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘చక్ఖుభూతా వత, భిక్ఖవే, సావకా విహరన్తి. ఞాణభూతా వత, భిక్ఖవే, సావకా విహరన్తి. యత్ర హి నామ సావకో ఏవరూపం ఞస్సతి వా దక్ఖతి వా సక్ఖిం వా కరిస్సతి. పుబ్బేవ మే సో, భిక్ఖవే, సత్తో దిట్ఠో అహోసి. అపి చాహం న బ్యాకాసిం. అహఞ్చేతం బ్యాకరేయ్యం పరే చ మే న సద్దహేయ్యుం. యే మే న సద్దహేయ్యుం తేసం తం అస్స దీఘరత్తం అహితాయ దుక్ఖాయ. ఏసో, భిక్ఖవే, సత్తో ఇమస్మింయేవ రాజగహే గోఘాతకో అహోసి. సో తస్స కమ్మస్స విపాకేన బహూని వస్సాని బహూని వస్ససతాని బహూని వస్ససహస్సాని బహూని వస్ససతసహస్సాని నిరయే పచ్చిత్వా తస్సేవ కమ్మస్స విపాకావసేసేన ఏవరూపం అత్తభావప్పటిలాభం పటిసంవేదేతి. సచ్చం, భిక్ఖవే, మోగ్గల్లానో ఆహ. అనాపత్తి, భిక్ఖవే, మోగ్గల్లానస్సా’’తి.

౨౨౯. ‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం మంసపేసిం వేహాసం గచ్ఛన్తిం. తమేనం గిజ్ఝాపి కాకాపి కులలాపి అనుపతిత్వా అనుపతిత్వా వితచ్ఛేన్తి విభజ్జేన్తి [వితుదేన్తి వితచ్ఛేన్తి విరాజేన్తి (స్యా.)]. సా సుదం అట్టస్సరం కరోతి…పే… ఏసో, భిక్ఖవే, సత్తో ఇమస్మింయేవ రాజగహే గోఘాతకో అహోసి…పే….

‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం మంసపిణ్డం వేహాసం గచ్ఛన్తం. తమేనం గిజ్ఝాపి కాకాపి కులలాపి అనుపతిత్వా అనుపతిత్వా వితచ్ఛేన్తి విభజ్జేన్తి. సో సుదం అట్టస్సరం కరోతి…పే… ఏసో, భిక్ఖవే, సత్తో ఇమస్మింయేవ రాజగహే సాకుణికో అహోసి…పే….

‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం నిచ్ఛవిం పురిసం వేహాసం గచ్ఛన్తం. తమేనం గిజ్ఝాపి కాకాపి కులలాపి అనుపతిత్వా అనుపతిత్వా వితచ్ఛేన్తి విభజ్జేన్తి. సో సుదం అట్టస్సరం కరోతి…పే… ఏసో, భిక్ఖవే, సత్తో ఇమస్మింయేవ రాజగహే ఓరబ్భికో అహోసి…పే….

‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం అసిలోమం పురిసం వేహాసం గచ్ఛన్తం. తస్స తే అసీ ఉప్పతిత్వా ఉప్పతిత్వా తస్సేవ కాయే నిపతన్తి. సో సుదం అట్టస్సరం కరోతి…పే… ఏసో, భిక్ఖవే, సత్తో ఇమస్మింయేవ రాజగహే సూకరికో అహోసి…పే….

‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం సత్తిలోమం పురిసం వేహాసం గచ్ఛన్తం. తస్స తా సత్తియో ఉప్పతిత్వా ఉప్పతిత్వా తస్సేవ కాయే నిపతన్తి. సో సుదం అట్టస్సరం కరోతి…పే… ఏసో, భిక్ఖవే, సత్తో ఇమస్మింయేవ రాజగహే మాగవికో అహోసి…పే….

‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం ఉసులోమం పురిసం వేహాసం గచ్ఛన్తం. తస్స తే ఉసూ ఉప్పతిత్వా ఉప్పతిత్వా తస్సేవ కాయే నిపతన్తి. సో సుదం అట్టస్సరం కరోతి…పే… ఏసో, భిక్ఖవే, సత్తో ఇమస్మింయేవ రాజగహే కారణికో అహోసి…పే….

‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం సూచిలోమం పురిసం వేహాసం గచ్ఛన్తం. తస్స తా సూచియో ఉప్పతిత్వా ఉప్పతిత్వా తస్సేవ కాయే నిపతన్తి. సో సుదం అట్టస్సరం కరోతి…పే… ఏసో, భిక్ఖవే, సత్తో ఇమస్మింయేవ రాజగహే సారథికో అహోసి…పే….

‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం సూచిలోమం పురిసం వేహాసం గచ్ఛన్తం. తస్స తా సూచియో సీసే పవిసిత్వా ముఖతో నిక్ఖమన్తి; ముఖే పవిసిత్వా ఉరతో నిక్ఖమన్తి; ఉరే పవిసిత్వా ఉదరతో నిక్ఖమన్తి; ఉదరే పవిసిత్వా ఊరూహి నిక్ఖమన్తి; ఊరూసు పవిసిత్వా జఙ్ఘాహి నిక్ఖమన్తి; జఙ్ఘాసు పవిసిత్వా పాదేహి నిక్ఖమన్తి. సో సుదం అట్టస్సరం కరోతి…పే… ఏసో, భిక్ఖవే, సత్తో ఇమస్మింయేవ రాజగహే సూచకో అహోసి…పే….

‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం కుమ్భణ్డం పురిసం వేహాసం గచ్ఛన్తం. సో గచ్ఛన్తోపి తేవ అణ్డే ఖన్ధే ఆరోపేత్వా గచ్ఛతి, నిసీదన్తోపి తేస్వేవ అణ్డేసు నిసీదతి. తమేనం గిజ్ఝాపి కాకాపి కులలాపి అనుపతిత్వా అనుపతిత్వా వితచ్ఛేన్తి విభజ్జేన్తి. సో సుదం అట్టస్సరం కరోతి…పే… ఏసో, భిక్ఖవే, సత్తో ఇమస్మింయేవ రాజగహే గామకూటో అహోసి…పే….

‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం పురిసం గూథకూపే ససీసకం నిముగ్గం…పే… ఏసో, భిక్ఖవే, సత్తో ఇమస్మింయేవ రాజగహే పారదారికో అహోసి…పే….

‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం పురిసం గూథకూపే ససీసకం నిముగ్గం ఉభోహి హత్థేహి గూథం ఖాదన్తం…పే… ఏసో, భిక్ఖవే, సత్తో ఇమస్మింయేవ రాజగహే దుట్ఠబ్రాహ్మణో అహోసి. సో కస్సపస్స సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పావచనే భిక్ఖుసఙ్ఘం భత్తేన నిమన్తేత్వా దోణియో [దోణియో (ఇతిపి)] గూథస్స పూరాపేత్వా కాలం ఆరోచాపేత్వా ఏతదవోచ – ‘అతో [ఇతో (స్యా.) అహో (ఇతిపి)], భోన్తో, యావదత్థం భుఞ్జన్తు చేవ హరన్తు చా’’’తి…పే….

౨౩౦. ‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం నిచ్ఛవిం ఇత్థిం వేహాసం గచ్ఛన్తిం. తమేనం గిజ్ఝాపి కాకాపి కులలాపి అనుపతిత్వా అనుపతిత్వా వితచ్ఛేన్తి విభజ్జేన్తి. సా సుదం అట్టస్సరం కరోతి…పే… ఏసా, భిక్ఖవే, ఇత్థీ ఇమస్మింయేవ రాజగహే అతిచారినీ అహోసి…పే….

‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం ఇత్థిం దుగ్గన్ధం మఙ్గులిం వేహాసం గచ్ఛన్తిం. తమేనం గిజ్ఝాపి కాకాపి కులలాపి అనుపతిత్వా అనుపతిత్వా వితచ్ఛేన్తి విభజ్జేన్తి. సా సుదం అట్టస్సరం కరోతి…పే… ఏసా, భిక్ఖవే, ఇత్థీ ఇమస్మింయేవ రాజగహే ఇక్ఖణికా అహోసి…పే….

‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం ఇత్థిం ఉప్పక్కం ఓకిలినిం ఓకిరినిం వేహాసం గచ్ఛన్తిం. సా సుదం అట్టస్సరం కరోతి…పే… ఏసా, భిక్ఖవే, ఇత్థీ కాలిఙ్గస్స రఞ్ఞో అగ్గమహేసీ అహోసి. సా ఇస్సాపకతా సపత్తిం అఙ్గారకటాహేన ఓకిరి…పే….

‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం అసీసకం కబన్ధం వేహాసం గచ్ఛన్తం. తస్స ఉరే అక్ఖీని చేవ హోన్తి ముఖఞ్చ. తమేనం గిజ్ఝాపి కాకాపి కులలాపి అనుపతిత్వా అనుపతిత్వా వితచ్ఛేన్తి విభజ్జేన్తి. సో సుదం అట్టస్సరం కరోతి…పే… ఏసో, భిక్ఖవే, సత్తో ఇమస్మింయేవ రాజగహే హారికో నామ చోరఘాతకో అహోసి…పే….

‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం భిక్ఖుం వేహాసం గచ్ఛన్తం. తస్స సఙ్ఘాటిపి ఆదిత్తా సమ్పజ్జలితా సజోతిభూతా, పత్తోపి ఆదిత్తో సమ్పజ్జలితో సజోతిభూతో, కాయబన్ధనమ్పి ఆదిత్తం సమ్పజ్జలితం సజోతిభూతం, కాయోపి ఆదిత్తో సమ్పజ్జలితో సజోతిభూతో. సో సుదం అట్టస్సరం కరోతి…పే… ఏసో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు కస్సపస్స సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పావచనే పాపభిక్ఖు అహోసి…పే….

‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, గిజ్ఝకూటా పబ్బతా ఓరోహన్తో అద్దసం భిక్ఖునిం… అద్దసం సిక్ఖమానం… అద్దసం సామణేరం… అద్దసం సామణేరిం వేహాసం గచ్ఛన్తిం. తస్సా సఙ్ఘాటిపి ఆదిత్తా సమ్పజ్జలితా సజోతిభూతా, పత్తోపి ఆదిత్తో సమ్పజ్జలితో సజోతిభూతో, కాయబన్ధనమ్పి ఆదిత్తం సమ్పజ్జలితం సజోతిభూతం, కాయోపి ఆదిత్తో సమ్పజ్జలితో సజోతిభూతో. సా సుదం అట్టస్సరం కరోతి. తస్స మయ్హం, ఆవుసో, ఏతదహోసి – ‘అచ్ఛరియం వత భో, అబ్భుతం వత భో, ఏవరూపోపి నామ సత్తో భవిస్సతి! ఏవరూపోపి నామ యక్ఖో భవిస్సతి! ఏవరూపోపి నామ అత్తభావప్పటిలాభో భవిస్సతీ’’’తి! భిక్ఖూ ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో ఉల్లపతీ’’తి.

అథ ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘చక్ఖుభూతా వత, భిక్ఖవే, సావకా విహరన్తి. ఞాణభూతా వత, భిక్ఖవే, సావకా విహరన్తి. యత్ర హి నామ సావకో ఏవరూపం ఞస్సతి వా దక్ఖతి వా సక్ఖిం వా కరిస్సతి! పుబ్బేవ మే సా, భిక్ఖవే, సామణేరీ దిట్ఠా అహోసి. అపి చాహం న బ్యాకాసిం. అహఞ్చేతం బ్యాకరేయ్యం పరే చ మే న సద్దహేయ్యుం. యే మే న సద్దహేయ్యుం తేసం తం అస్స దీఘరత్తం అహితాయ దుక్ఖాయ. ఏసా, భిక్ఖవే, సామణేరీ కస్సపస్స సమ్మాసమ్బుద్ధస్స పావచనే పాపసామణేరీ అహోసి. సా తస్స కమ్మస్స విపాకేన బహూని వస్సాని బహూని వస్ససతాని బహూని వస్ససహస్సాని బహూని వస్ససతసహస్సాని నిరయే పచ్చిత్వా తస్సేవ కమ్మస్స విపాకావసేసేన ఏవరూపం అత్తభావప్పటిలాభం పటిసంవేదేతి. సచ్చం, భిక్ఖవే, మోగ్గల్లానో ఆహ. అనాపత్తి, భిక్ఖవే, మోగ్గల్లానస్సా’’తి.

౨౩౧. అథ ఖో ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘యతాయం, ఆవుసో, తపోదా సన్దతి సో దహో అచ్ఛోదకో సీతోదకో సాతోదకో సేతకో సుప్పతిత్థో రమణీయో పహూతమచ్ఛకచ్ఛపో చక్కమత్తాని చ పదుమాని పుప్ఫన్తీ’’తి. భిక్ఖూ ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో ఏవం వక్ఖతి – ‘యతాయం, ఆవుసో, తపోదా సన్దతి సో దహో అచ్ఛోదకో సీతోదకో సాతోదకో సేతకో సుప్పతిత్థో రమణీయో పహూతమచ్ఛకచ్ఛపో చక్కమత్తాని చ పదుమాని పుప్ఫన్తీ’తి. అథ చ పనాయం తపోదా కుథితా సన్దతి. ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో ఉల్లపతీ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘యతాయం, భిక్ఖవే, తపోదా సన్దతి సో దహో అచ్ఛోదకో సీతోదకో సాతోదకో సేతకో సుప్పతిత్థో రమణీయో పహూతమచ్ఛకచ్ఛపో చక్కమత్తాని చ పదుమాని పుప్ఫన్తి. అపి చాయం, భిక్ఖవే, తపోదా ద్విన్నం మహానిరయానం అన్తరికాయ ఆగచ్ఛతి. తేనాయం తపోదా కుథితా సన్దతి. సచ్చం, భిక్ఖవే, మోగ్గల్లానో ఆహ. అనాపత్తి, భిక్ఖవే, మోగ్గల్లానస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో లిచ్ఛవీహి సద్ధిం సఙ్గామేన్తో పభగ్గో అహోసి. అథ రాజా పచ్ఛా సేనం సఙ్కడ్ఢిత్వా లిచ్ఛవయో పరాజేసి. సఙ్గామే చ నన్ది చరతి – ‘‘రఞ్ఞా లిచ్ఛవీ పభగ్గా’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘రాజా, ఆవుసో, లిచ్ఛవీహి పభగ్గో’’తి. భిక్ఖూ ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో ఏవం వక్ఖతి – ‘రాజా, ఆవుసో, లిచ్ఛవీహి పభగ్గో’తి! సఙ్గామే చ నన్దిం చరతి – ‘రఞ్ఞా లిచ్ఛవీ పభగ్గా’తి! ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో ఉల్లపతీ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘పఠమం, భిక్ఖవే, రాజా లిచ్ఛవీహి పభగ్గో. అథ రాజా పచ్ఛా సేనం సఙ్కడ్ఢిత్వా లిచ్ఛవయో పరాజేసి. సచ్చం, భిక్ఖవే, మోగ్గల్లానో ఆహ. అనాపత్తి, భిక్ఖవే, మోగ్గల్లానస్సా’’తి.

౨౩౨. అథ ఖో ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, సప్పినికాయ నదియా తీరే ఆనేఞ్జం సమాధిం సమాపన్నో నాగానం ఓగయ్హ ఉత్తరన్తానం కోఞ్చం కరోన్తానం సద్దం అస్సోసి’’న్తి. భిక్ఖూ ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో ఆనేఞ్జం సమాధిం సమాపన్నో సద్దం సోస్సతి! ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో ఉల్లపతీ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అత్థేసో, భిక్ఖవే, సమాధి సో చ ఖో అపరిసుద్ధో. సచ్చం, భిక్ఖవే, మోగ్గల్లానో ఆహ. అనాపత్తి, భిక్ఖవే, మోగ్గల్లానస్సా’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా సోభితో భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అహం, ఆవుసో, పఞ్చ కప్పసతాని అనుస్సరామీ’’తి. భిక్ఖూ ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆయస్మా సోభితో ఏవం వక్ఖతి – ‘అహం, ఆవుసో, పఞ్చ కప్పసతాని అనుస్సరామీ’తి! ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఆయస్మా సోభితో ఉల్లపతీ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అత్థేసా, భిక్ఖవే, సోభితస్స. సా చ ఖో ఏకాయేవ జాతి. సచ్చం, భిక్ఖవే, సోభితో ఆహ. అనాపత్తి, భిక్ఖవే, సోభితస్సాతి.

చతుత్థపారాజికం సమత్తం.

౨౩౩. ఉద్దిట్ఠా ఖో ఆయస్మన్తో చత్తారో పారాజికా ధమ్మా, యేసం భిక్ఖు అఞ్ఞతరం వా అఞ్ఞతరం వా ఆపజ్జిత్వా న లభతి భిక్ఖూహి సద్ధిం సంవాసం, యథా పురే తథా పచ్ఛా, పారాజికో హోతి అసంవాసో. తత్థాయస్మన్తే పుచ్ఛామి – ‘‘కచ్చిత్థ పరిసుద్ధా’’? దుతియమ్పి పుచ్ఛామి – ‘‘కచ్చిత్థ పరిసుద్ధా’’? తతియమ్పి పుచ్ఛామి – ‘‘కచ్చిత్థ పరిసుద్ధా’’? పరిసుద్ధేత్థాయస్మన్తో, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీతి.

పారాజికం నిట్ఠితం.

తస్సుద్దానం –

మేథునాదిన్నాదానఞ్చ, మనుస్సవిగ్గహుత్తరి;

పారాజికాని చత్తారి, ఛేజ్జవత్థూ అసంసయాతి.

పారాజికకణ్డం నిట్ఠితం.