౧. పారాజికకణ్డం
౧. పఠమపారాజికం
సుదిన్నభాణవారో
౨౪. తేన ఖో పన సమయేన వేసాలియా అవిదూరే కలన్దగామో నామ అత్థి [కలన్దగామో నామ హోతి (సీ.), కలన్దగామో హోతి (స్యా.)]. తత్థ సుదిన్నో నామ కలన్దపుత్తో సేట్ఠిపుత్తో హోతి. అథ ఖో సుదిన్నో కలన్దపుత్తో సమ్బహులేహి [సమ్పహూలేహి (సీ.)] సహాయకేహి సద్ధిం వేసాలిం అగమాసి కేనచిదేవ కరణీయేన. తేన ఖో పన సమయేన భగవా మహతియా పరిసాయ పరివుతో ధమ్మం దేసేన్తో నిసిన్నో హోతి. అద్దస ఖో సుదిన్నో కలన్దపుత్తో భగవన్తం మహతియా పరిసాయ పరివుతం ధమ్మం దేసేన్తం నిసిన్నం. దిస్వానస్స ఏతదహోసి – ‘‘యంనూనాహమ్పి ధమ్మం సుణేయ్య’’న్తి. అథ ఖో సుదిన్నో కలన్దపుత్తో యేన సా పరిసా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నస్స ఖో సుదిన్నస్స కలన్దపుత్తస్స ఏతదహోసి – ‘‘యథా యథా ఖో అహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి, నయిదం సుకరం అగారం అజ్ఝావసతా ఏకన్తపరిపుణ్ణం ఏకన్తపరిసుద్ధం సఙ్ఖలిఖితం బ్రహ్మచరియం చరితుం; యంనూనాహం కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజేయ్య’’న్తి. అథ ఖో సా పరిసా భగవతా ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సితా సమాదపితా సముత్తేజితా సమ్పహంసితా ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి.
౨౫. అథ ఖో సుదిన్నో కలన్దపుత్తో అచిరవుట్ఠితాయ పరిసాయ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సుదిన్నో కలన్దపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘యథా యథాహం, భన్తే, భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి, నయిదం సుకరం అగారం అజ్ఝావసతా ఏకన్తపరిపుణ్ణం ఏకన్తపరిసుద్ధం సఙ్ఖలిఖితం బ్రహ్మచరియం చరితుం; ఇచ్ఛామహం, భన్తే, కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితుం. పబ్బాజేతు మం భగవా’’తి. ‘‘అనుఞ్ఞాతోసి పన త్వం, సుద్దిన్న, మాతాపితూహి అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి? ‘‘న ఖో అహం, భన్తే, అనుఞ్ఞాతో మాతాపితూహి అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి. ‘‘న ఖో, సుదిన్న, తథాగతా అననుఞ్ఞాతం మాతాపితూహి పుత్తం పబ్బాజేన్తీ’’తి. ‘‘సోహం, భన్తే, తథా కరిస్సామి యథా మం మాతాపితరో అనుజానిస్సన్తి అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి.
౨౬. అథ ఖో సుదిన్నో కలన్దపుత్తో వేసాలియం తం కరణీయం తీరేత్వా యేన కలన్దగామో యేన మాతాపితరో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా మాతాపితరో ఏతదవోచ – ‘‘అమ్మతాతా, యథా యథాహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి, నయిదం సుకరం అగారం అజ్ఝావసతా ఏకన్తపరిపుణ్ణం ఏకన్తపరిసుద్ధం సఙ్ఖలిఖితం బ్రహ్మచరియం చరితుం; ఇచ్ఛామహం కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితుం. అనుజానాథ మం అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి. ఏవం వుత్తే సుదిన్నస్స కలన్దపుత్తస్స మాతాపితరో సుదిన్నం కలన్దపుత్తం ఏతదవోచుం – ‘‘త్వం ఖోసి, తాత సుదిన్న, అమ్హాకం ఏకపుత్తకో పియో మనాపో సుఖేధితో సుఖపరిహతో. న త్వం, తాత సుదిన్న, కిఞ్చి దుక్ఖస్స జానాసి. మరణేనపి మయం తే అకామకా వినా భవిస్సామ, కిం పన మయం తం జీవన్తం అనుజానిస్సామ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి. దుతియమ్పి ఖో సుదిన్నో కలన్దపుత్తో మాతాపితరో ఏతదవోచ – ‘‘అమ్మతాతా, యథా యథాహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి, నయిదం సుకరం అగారం అజ్ఝావసతా ఏకన్తపరిపుణ్ణం ఏకన్తపరిసుద్ధం సఙ్ఖలిఖితం బ్రహ్మచరియం చరితుం; ఇచ్ఛామహం కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితుం. అనుజానాథ మం అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి. దుతియమ్పి ఖో సుదిన్నస్స కలన్దపుత్తస్స మాతాపితరో సుదిన్నం కలన్దపుత్తం ఏతదవోచుం – ‘‘త్వం ఖోసి, తాత సుదిన్న, అమ్హాకం ఏకపుత్తకో పియో మనాపో సుఖేధితో సుఖపరిహతో. న త్వం, తాత సుదిన్న, కిఞ్చి దుక్ఖస్స జానాసి. మరణేనపి మయం తే అకామకా వినా భవిస్సామ, కిం పన మయం తం జీవన్తం అనుజానిస్సామ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి! తతియమ్పి ఖో సుదిన్నో కలన్దపుత్తో మాతాపితరో ఏతదవోచ – ‘‘అమ్మతాతా, యథా యథాహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి, నయిదం సుకరం అగారం అజ్ఝావసతా ఏకన్తపరిపుణ్ణం ఏకన్తపరిసుద్ధం సఙ్ఖలిఖితం బ్రహ్మచరియం చరితుం; ఇచ్ఛామహం కేసమస్సుం ఓహారేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితుం. అనుజానాథ మం అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి. తతియమ్పి ఖో సుదిన్నస్స కలన్దపుత్తస్స మాతాపితరో సుదిన్నం కలన్దపుత్తం ఏతదవోచుం – ‘‘త్వం ఖోసి, తాత సుదిన్న, అమ్హాకం ఏకపుత్తకో పియో మనాపో సుఖేధితో సుఖపరిహతో. న త్వం, తాత సుదిన్న, కిఞ్చి దుక్ఖస్స జానాసి. మరణేనపి మయం తే అకామకా వినా భవిస్సామ, కిం పన మయం తం జీవన్తం అనుజానిస్సామ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి!
౨౭. అథ ఖో సుదిన్నో కలన్దపుత్తో – ‘‘న మం మాతాపితరో అనుజానన్తి అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి, తత్థేవ అనన్తరహితాయ భూమియా నిపజ్జి – ఇధేవ మే మరణం భవిస్సతి పబ్బజ్జా వాతి. అథ ఖో సుదిన్నో కలన్దపుత్తో ఏకమ్పి భత్తం న భుఞ్జి, ద్వేపి భత్తాని న భుఞ్జి, తీణిపి భత్తాని న భుఞ్జి, చత్తారిపి భత్తాని న భుఞ్జి, పఞ్చపి భత్తాని న భుఞ్జి, ఛపి భత్తాని న భుఞ్జి, సత్తపి భత్తాని న భుఞ్జి.
౨౮. అథ ఖో సుదిన్నస్స కలన్దపుత్తస్స మాతాపితరో సుదిన్నం కలన్దపుత్తం ఏతదవోచుం – ‘‘త్వం ఖోసి, తాత సుదిన్న, అమ్హాకం ఏకపుత్తకో పియో మనాపో సుఖేధితో సుఖపరిహతో. న త్వం, తాత సుదిన్న, కిఞ్చి దుక్ఖస్స జానాసి. మరణేనపి మయం తే అకామకా వినా భవిస్సామ, కిం పన మయం తం జీవన్తం అనుజానిస్సామ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయ? ఉట్ఠేహి, తాత సుదిన్న, భుఞ్జ చ పివ చ పరిచారేహి చ, భుఞ్జన్తో పివన్తో పరిచారేన్తో కామే పరిభుఞ్జన్తో పుఞ్ఞాని కరోన్తో అభిరమస్సు. న తం మయం అనుజానామ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి. ఏవం వుత్తే సుదిన్నో కలన్దపుత్తో తుణ్హీ అహోసి. దుతియమ్పి ఖో…పే… తతియమ్పి ఖో సుదిన్నస్స కలన్దపుత్తస్స మాతాపితరో సుదిన్నం కలన్దపుత్తం ఏతదవోచుం – ‘‘త్వం ఖోసి, తాత సుదిన్న, అమ్హాకం ఏకపుత్తకో పియో మనాపో సుఖేధితో సుఖపరిహతో. న త్వం, తాత సుదిన్న, కిఞ్చి దుక్ఖస్స జానాసి. మరణేనపి మయం తే అకామకా వినా భవిస్సామ, కిం పన మయం తం జీవన్తం అనుజానిస్సామ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయ! ఉట్ఠేహి, తాత సుదిన్న, భుఞ్జ చ పివ చ పరిచారేహి చ, భుఞ్జన్తో పివన్తో పరిచారేన్తో కామే పరిభుఞ్జన్తో పుఞ్ఞాని కరోన్తో అభిరమస్సు. న తం మయం అనుజానామ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి. తతియమ్పి ఖో సుదిన్నో కలన్దపుత్తో తుణ్హీ అహోసి.
అథ ఖో సుదిన్నస్స కలన్దపుత్తస్స సహాయకా యేన సుదిన్నో కలన్దపుత్తో తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా సుదిన్నం కలన్దపుత్తం ఏతదవోచుం – ‘‘త్వం ఖోసి, సమ్మ సుదిన్న, మాతాపితూనం ఏకపుత్తకో పియో మనాపో సుఖేధితో సుఖపరిహతో. న త్వం, సమ్మ సుదిన్న, కిఞ్చి దుక్ఖస్స జానాసి. మరణేనపి తే మాతాపితరో అకామకా వినా భవిస్సన్తి, కిం పన తం జీవన్తం అనుజానిస్సన్తి అగారస్మా అనగారియం పబ్బజాయ! ఉట్ఠేహి, సమ్మ సుదిన్న, భుఞ్జ చ పివ చ పరిచారేహి చ, భుఞ్జన్తో పివన్తో పరిచారేన్తో కామే పరిభుఞ్జన్తో పుఞ్ఞాని కరోన్తో అభిరమస్సు, న తం మాతాపితరో అనుజానిస్సన్తి అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి. ఏవం వుత్తే, సుదిన్నో కలన్దపుత్తో తుణ్హీ అహోసి. దుతియమ్పి ఖో…పే… తతియమ్పి ఖో సుదిన్నస్స కలన్దపుత్తస్స సహాయకా సుదిన్నం కలన్దపుత్తం ఏతదవోచుం – ‘‘త్వం ఖోసి, సమ్మ సుదిన్న…పే… తతియమ్పి ఖో సుదిన్నో కలన్దపుత్తో తుణ్హీ అహోసి.
౨౯. అథ ఖో సుదిన్నస్స కలన్దపుత్తస్స సహాయకా యేన సుదిన్నస్స కలన్దపుత్తస్స మాతాపితరో తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా సుదిన్నస్స కలన్దపుత్తస్స మాతాపితరో ఏతదవోచుం – ‘‘అమ్మతాతా, ఏసో సుదిన్నో అనన్తరహితాయ భూమియా నిపన్నో – ‘ఇధేవ మే మరణం భవిస్సతి పబ్బజ్జా వా’తి. సచే తుమ్హే సుదిన్నం నానుజానిస్సథ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయ, తత్థేవ మరణం ఆగమిస్సతి. సచే పన తుమ్హే సుదిన్నం అనుజానిస్సథ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయ, పబ్బజితమ్పి నం దక్ఖిస్సథ. సచే సుదిన్నో నాభిరమిస్సతి అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయ, కా తస్స అఞ్ఞా గతి భవిస్సతి, ఇధేవ పచ్చాగమిస్సతి. అనుజానాథ సుదిన్నం అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి. ‘‘అనుజానామ, తాతా, సుదిన్నం అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి. అథ ఖో సుదిన్నస్స కలన్దపుత్తస్స సహాయకా యేన సుదిన్నో కలన్దపుత్తో తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా సుదిన్నం కలన్దపుత్తం ఏతదవోచుం – ‘‘ఉట్ఠేహి, సమ్మ సుదిన్న, అనుఞ్ఞాతోసి మాతాపితూహి అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి.
౩౦. అథ ఖో సుదిన్నో కలన్దపుత్తో – ‘‘అనుఞ్ఞాతోమ్హి కిర మాతాపితూహి అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయా’’తి, హట్ఠో ఉదగ్గో పాణినా గత్తాని పరిపుఞ్ఛన్తో వుట్ఠాసి. అథ ఖో సుదిన్నో కలన్దపుత్తో కతిపాహం బలం గాహేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసన్నో ఖో సుదిన్నో కలన్దపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అనుఞ్ఞాతో [అనుఞ్ఞాతోమ్హి (సీ. స్యా.)] అహం, భన్తే, మాతాపితూహి అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జాయ. పబ్బాజేతు మం భగవా’’తి. అలత్థ ఖో సుదిన్నో కలన్దపుత్తో భగవతో సన్తికే పబ్బజ్జం, అలత్థ ఉపసమ్పదం. అచిరూపసమ్పన్నో చ పనాయస్మా సుదిన్నో ఏవరూపే ధుతగుణే సమాదాయ వత్తతి, ఆరఞ్ఞికో హోతి పిణ్డపాతికో పంసుకూలికో సపదానచారికో, అఞ్ఞతరం వజ్జిగామం ఉపనిస్సాయ విహరతి.
తేన ఖో పన సమయేన వజ్జీ దుబ్భిక్ఖా హోతి ద్వీహితికా సేతట్ఠికా సలాకావుత్తా, న సుకరా ఉఞ్ఛేన పగ్గహేన యాపేతుం. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స ఏతదహోసి – ‘‘ఏతరహి ఖో వజ్జీ దుబ్భిక్ఖా ద్వీహితికా సేతట్ఠికా సలాకావుత్తా, న సుకరా ఉఞ్ఛేన పగ్గహేన యాపేతుం. బహూ ఖో పన మే వేసాలియం ఞాతీ అడ్ఢా మహద్ధనా మహాభోగా పహూతజాతరూపరజతా పహూతవిత్తూపకరణా పహూతధనధఞ్ఞా. యంనూనాహం ఞాతీ ఉపనిస్సాయ విహరేయ్యం! ఞాతీ మం [ఞాతకాపి మం (స్యా.)] నిస్సాయ దానాని దస్సన్తి పుఞ్ఞాని కరిస్సన్తి, భిక్ఖూ చ లాభం లచ్ఛన్తి, అహఞ్చ పిణ్డకేన న కిలమిస్సామీ’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా సుదిన్నో సేనాసనం సంసామేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన వేసాలీ తేన పక్కామి. అనుపుబ్బేన యేన వేసాలీ తదవసరి. తత్ర సుదం ఆయస్మా సుదిన్నో వేసాలియం విహరతి మహావనే కూటాగారసాలాయం. అస్సోసుం ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స ఞాతకా – ‘‘సుదిన్నో కిర కలన్దపుత్తో వేసాలిం అనుప్పత్తో’’తి. తే ఆయస్మతో సుదిన్నస్స సట్ఠిమత్తే థాలిపాకే భత్తాభిహారం అభిహరింసు. అథ ఖో ఆయస్మా సుదిన్నో తే సట్ఠిమత్తే థాలిపాకే భిక్ఖూనం విస్సజ్జేత్వా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ కలన్దగామం పిణ్డాయ పావిసి. కలన్దగామే సపదానం పిణ్డాయ చరమానో యేన సకపితు నివేసనం తేనుపసఙ్కమి.
౩౧. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మతో సుదిన్నస్స ఞాతిదాసీ ఆభిదోసికం కుమ్మాసం ఛడ్డేతుకామా [ఛట్టేతుకామా (క.)] హోతి. అథ ఖో ఆయస్మా సుదిన్నో తం ఞాతిదాసిం ఏతదవోచ – ‘‘సచే తం, భగిని, ఛడ్డనీయధమ్మం, ఇధ మే పత్తే ఆకిరా’’తి. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స ఞాతిదాసీ తం ఆభిదోసికం కుమ్మాసం ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పత్తే ఆకిరన్తీ హత్థానఞ్చ పాదానఞ్చ సరస్స చ నిమిత్తం అగ్గహేసి. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స ఞాతిదాసీ యేనాయస్మతో సుదిన్నస్స మాతా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మతో సుదిన్నస్స మాతరం ఏతదవోచ – ‘‘యగ్ఘేయ్యే, జానేయ్యాసి, అయ్యపుత్తో సుదిన్నో అనుప్పత్తో’’తి. ‘‘సచే, జే, త్వం సచ్చం భణసి, అదాసిం తం కరోమీ’’తి.
౩౨. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా సుదిన్నో తం ఆభిదోసికం కుమ్మాసం అఞ్ఞతరం కుట్టమూలం [కుడ్డమూలం (సీ. స్యా.)] నిస్సాయ పరిభుఞ్జతి. పితాపి ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స కమ్మన్తా ఆగచ్ఛన్తో అద్దస ఆయస్మన్తం సుదిన్నం తం ఆభిదోసికం కుమ్మాసం అఞ్ఞతరం కుట్టమూలం నిస్సాయ పరిభుఞ్జన్తం. దిస్వాన యేనాయస్మా సుదిన్నో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం సుదిన్నం ఏతదవోచ – ‘‘అత్థి నామ, తాత సుదిన్న, ఆభిదోసికం కుమ్మాసం పరిభుఞ్జిస్ససి! నను నామ, తాత సుదిన్న, సకం గేహం గన్తబ్బ’’న్తి? ‘‘అగమిమ్హ [అగమమ్హా (క.)] ఖో తే గహపతి, గేహం. తతోయం ఆభిదోసికో కుమ్మాసో’’తి. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పితా ఆయస్మతో సుదిన్నస్స బాహాయం గహేత్వా ఆయస్మన్తం సుదిన్నం ఏతదవోచ – ‘‘ఏహి, తాత సుదిన్న, ఘరం గమిస్సామా’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా సుదిన్నో యేన సకపితు నివేసనం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పితా ఆయస్మన్తం సుదిన్నం ఏతదవోచ – ‘‘భుఞ్జ, తాత సుదిన్నా’’తి. ‘‘అలం, గహపతి, కతం మే అజ్జ భత్తకిచ్చ’’న్తి. ‘‘అధివాసేహి, తాత సుదిన్న, స్వాతనాయ భత్త’’న్తి. అధివాసేసి ఖో ఆయస్మా సుదిన్నో తుణ్హీభావేన. అథ ఖో ఆయస్మా సుదిన్నో ఉట్ఠాయాసనా పక్కామి.
౩౩. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స మాతా తస్సా రత్తియా అచ్చయేన హరితేన గోమయేన పథవిం ఓపుఞ్జాపేత్వా [ఓపుచ్ఛాపేత్వా (సీ. స్యా.)] ద్వే పుఞ్జే కారాపేసి – ఏకం హిరఞ్ఞస్స, ఏకం సువణ్ణస్స. తావ మహన్తా పుఞ్జా అహేసుం, ఓరతో ఠితో పురిసో పారతో ఠితం పురిసం న పస్సతి; పారతో ఠితో పురిసో ఓరతో ఠితం పురిసం న పస్సతి. తే పుఞ్జే కిలఞ్జేహి పటిచ్ఛాదాపేత్వా మజ్ఝే ఆసనం పఞ్ఞాపేత్వా తిరోకరణీయం పరిక్ఖిపిత్వా ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పురాణదుతియికం ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి, వధు, యేన అలఙ్కారేన అలఙ్కతా పుత్తస్స మే సుదిన్నస్స పియా అహోసి మనాపా తేన అలఙ్కారేన అలఙ్కరా’’తి. ‘‘ఏవం, అయ్యే’’తి, ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పురాణదుతియికా ఆయస్మతో సుదిన్నస్స మాతుయా పచ్చస్సోసి.
౩౪. అథ ఖో ఆయస్మా సుదిన్నో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన సకపితు నివేసనం తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పితా యేనాయస్మా సుదిన్నో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తే పుఞ్జే వివరాపేత్వా ఆయస్మన్తం సుదిన్నం ఏతదవోచ – ‘‘ఇదం తే, తాత సుదిన్న, మాతు మత్తికం ఇత్థికాయ ఇత్థిధనం, అఞ్ఞం పేత్తికం అఞ్ఞం పితామహం. లబ్భా, తాత సుదిన్న, హీనాయావత్తిత్వా భోగా చ భుఞ్జితుం పుఞ్ఞాని చ కాతుం. ఏహి త్వం, తాత సుదిన్న, హీనాయావత్తిత్వా భోగే చ భుఞ్జస్సు పుఞ్ఞాని చ కరోహీ’’తి. ‘‘తాత, న ఉస్సహామి న విసహామి, అభిరతో అహం బ్రహ్మచరియం చరామీ’’తి. దుతియమ్పి ఖో…పే… తతియమ్పి ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పితా ఆయస్మన్తం సుదిన్నం ఏతదవోచ – ‘‘ఇదం తే, తాత సుదిన్న, మాతు మత్తికం, ఇత్థికాయ ఇత్థిధనం, అఞ్ఞం పేత్తికం, అఞ్ఞం పితామహం. లబ్భా, తాత సుదిన్న, హీనాయావత్తిత్వా భోగా చ భుఞ్జితుం పుఞ్ఞాని చ కాతుం. ఏహి త్వం, తాత సుదిన్న, హీనాయావత్తిత్వా భోగే చ భుఞ్జస్సు పుఞ్ఞాని చ కరోహీ’’తి. ‘‘వదేయ్యామ ఖో తం, గహపతి, సచే త్వం నాతికడ్ఢేయ్యాసీ’’తి. ‘‘వదేహి, తాత సుదిన్నా’’తి. తేన హి త్వం, గహపతి, మహన్తే మహన్తే సాణిపసిబ్బకే కారాపేత్వా హిరఞ్ఞసువణ్ణస్స పూరాపేత్వా సకటేహి నిబ్బాహాపేత్వా మజ్ఝే గఙ్గాయ సోతే ఓపాతేహి [ఓసాదేహి (సీ. స్యా.)]. తం కిస్స హేతు? యఞ్హి తే, గహపతి, భవిస్సతి తతోనిదానం భయం వా ఛమ్భితత్తం వా లోమహంసో వా ఆరక్ఖో వా సో తే న భవిస్సతీ’’తి. ఏవం వుత్తే, ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పితా అనత్తమనో అహోసి – ‘‘కథఞ్హి నామ పుత్తో సుదిన్నో ఏవం వక్ఖతీ’’తి!
౩౫. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పితా ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పురాణదుతియికం ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి, వధు, త్వం పియా చ మనాపా చ [త్వమ్పి యాచ (సీ.)]. అప్పేవ నామ పుత్తో సుదిన్నో తుయ్హమ్పి వచనం కరేయ్యా’’తి! అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పురాణదుతియికా ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పాదేసు గహేత్వా ఆయస్మన్తం సుదిన్నం ఏతదవోచ – ‘‘కీదిసా నామ తా, అయ్యపుత్త, అచ్ఛరాయో యాసం త్వం హేతు బ్రహ్మచరియం చరసీ’’తి? ‘‘న ఖో అహం, భగిని, అచ్ఛరానం హేతు బ్రహ్మచరియం చరామీ’’తి. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పురాణదుతియికా – ‘‘అజ్జతగ్గే మం అయ్యపుత్తో సుదిన్నో భగినివాదేన సముదాచరతీ’’తి, తత్థేవ ముచ్ఛితా పపతా.
అథ ఖో ఆయస్మా సుదిన్నో పితరం ఏతదవోచ – ‘‘సచే, గహపతి, భోజనం దాతబ్బం దేథ, మా నో విహేఠయిత్థా’’తి. ‘‘భుఞ్జ, తాత సుదిన్నా’’తి. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స మాతా చ పితా చ ఆయస్మన్తం సుదిన్నం పణీతేన ఖాదనీయేన భోజనీయేన సహత్థా సన్తప్పేసుం సమ్పవారేసుం. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స మాతా ఆయస్మన్తం సుదిన్నం భుత్తావిం ఓనీతపత్తపాణిం ఏతదవోచ – ‘‘ఇదం, తాత సుదిన్న, కులం అడ్ఢం మహద్ధనం మహాభోగం పహూతజాతరూపరజతం పహూతవిత్తూపకరణం పహూతధనధఞ్ఞం. లబ్భా, తాత సుదిన్న, హీనాయావత్తిత్వా భోగా చ భుఞ్జితుం పుఞ్ఞాని చ కాతుం. ఏహి త్వం, తాత సుదిన్న, హీనాయావత్తిత్వా భోగే చ భుఞ్జస్సు పుఞ్ఞాని చ కరోహీ’’తి. ‘‘అమ్మ, న ఉస్సహామి న విసహామి, అభిరతో అహం బ్రహ్మచరియం చరామీ’’తి. దుతియమ్పి ఖో…పే… తతియమ్పి ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స మాతా ఆయస్మన్తం సుదిన్నం ఏతదవోచ – ‘‘ఇదం, తాత సుదిన్న, కులం అడ్ఢం మహద్ధనం మహాభోగం పహూతజాతరూపరజతం పహూతవిత్తూపకరణం పహూతధనధఞ్ఞం [పహూతధనధఞ్ఞం (ప. చరామీతి) ఇతిపాఠో సబ్బత్థ నత్థి, ఊనో మఞ్ఞే]. తేన హి, తాత సుదిన్న, బీజకమ్పి దేహి – మా నో అపుత్తకం సాపతేయ్యం లిచ్ఛవయో అతిహరాపేసు’’న్తి. ‘‘ఏతం ఖో మే, అమ్మ, సక్కా కాతు’’న్తి. ‘‘కహం పన, తాత సుదిన్న, ఏతరహి విహరసీ’’తి? ‘‘మహావనే, అమ్మా’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా సుదిన్నో ఉట్ఠాయాసనా పక్కామి.
౩౬. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స మాతా ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పురాణదుతియికం ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి, వధు, యదా ఉతునీ హోసి, పుప్ఫం తే ఉప్పన్నం హోతి, అథ మే ఆరోచేయ్యాసీ’’తి. ‘‘ఏవం అయ్యే’’తి ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పురాణదుతియికా ఆయస్మతో సుదిన్నస్స మాతుయా పచ్చస్సోసి. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పురాణదుతియికా నచిరస్సేవ ఉతునీ అహోసి, పుప్ఫంసా ఉప్పజ్జి. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పురాణదుతియికా ఆయస్మతో సుదిన్నస్స మాతరం ఏతదవోచ – ‘‘ఉతునీమ్హి, అయ్యే, పుప్ఫం మే ఉప్పన్న’’న్తి. ‘‘తేన హి, వధు, యేన అలఙ్కారేన అలఙ్కతా పుత్తస్స సుదిన్నస్స పియా అహోసి మనాపా తేన అలఙ్కారేన అలఙ్కరా’’తి. ‘‘ఏవం అయ్యే’’తి ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పురాణదుతియికా ఆయస్మతో సుదిన్నస్స మాతుయా పచ్చస్సోసి. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స మాతా ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పురాణదుతియికం ఆదాయ యేన మహావనం యేనాయస్మా సుదిన్నో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం సుదిన్నం ఏతదవోచ – ‘‘ఇదం, తాత సుదిన్న, కులం అడ్ఢం మహద్ధనం మహాభోగం పహూతజాతరూపరజతం పహూతవిత్తూపకరణం పహూతధనధఞ్ఞం. లబ్భా, తాత సుదిన్న, హీనాయావత్తిత్వా భోగా చ భుఞ్జితుం పుఞ్ఞాని చ కాతుం. ఏహి త్వం, తాత సుదిన్న, హీనాయావత్తిత్వా భోగే చ భుఞ్జస్సు పుఞ్ఞాని చ కరోహీ’’తి. ‘‘అమ్మ, న ఉస్సహామి న విసహామి, అభిరతో అహం బ్రహ్మచరియం చరామీ’’తి. దుతియమ్పి ఖో…పే… తతియమ్పి ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స మాతా ఆయస్మన్తం సుదిన్నం ఏతదవోచ – ‘‘ఇదం, తాత సుదిన్న, కులం అడ్ఢం మహద్ధనం మహాభోగం పహూతజాతరూపరజతం పహూతవిత్తూపకరణం పహూతధనధఞ్ఞం. తేన హి, తాత సుదిన్న, బీజకమ్పి దేహి – మా నో అపుత్తకం సాపతేయ్యం లిచ్ఛవయో అతిహరాపేసు’’న్తి. ‘‘ఏతం ఖో మే, అమ్మ, సక్కా కాతు’’న్తి, పురాణదుతియికాయ బాహాయం గహేత్వా మహావనం అజ్ఝోగాహేత్వా అపఞ్ఞత్తే సిక్ఖాపదే అనాదీనవదస్సో పురాణదుతియికాయ తిక్ఖత్తుం మేథునం ధమ్మం అభివిఞ్ఞాపేసి. సా తేన గబ్భం గణ్హి. భుమ్మా దేవా సద్దమనుస్సావేసుం – ‘‘నిరబ్బుదో వత, భో, భిక్ఖుసఙ్ఘో నిరాదీనవో; సుదిన్నేన కలన్దపుత్తేన అబ్బుదం ఉప్పాదితం, ఆదీనవో ఉప్పాదితో’’తి. భుమ్మానం దేవానం సద్దం సుత్వా చాతుమహారాజికా [చాతుమ్మహారాజికా (సీ. స్యా.)] దేవా సద్దమనుస్సావేసుం…పే… తావతింసా దేవా… యామా దేవా … తుసితా దేవా… నిమ్మానరతీ దేవా… పరనిమ్మితవసవత్తీ దేవా… బ్రహ్మకాయికా దేవా సద్దమనుస్సావేసుం – ‘‘నిరబ్బుదో వత, భో, భిక్ఖుసఙ్ఘో నిరాదీనవో; సుదిన్నేన కలన్దపుత్తేన అబ్బుదం ఉప్పాదితం, ఆదీనవో ఉప్పాదితో’’తి. ఇతిహ తేన ఖణేన తేన ముహుత్తేన యావ బ్రహ్మలోకా సద్దో అబ్భుగ్గచ్ఛి.
అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పురాణదుతియికా తస్స గబ్భస్స పరిపాకమన్వాయ పుత్తం విజాయి. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స సహాయకా తస్స దారకస్స ‘బీజకో’తి నామం అకంసు. ఆయస్మతో సుదిన్నస్స పురాణదుతియికాయ బీజకమాతాతి నామం అకంసు. ఆయస్మతో సుదిన్నస్స బీజకపితాతి నామం అకంసు. తే అపరేన సమయేన ఉభో అగారస్మా అనగారియం పబ్బజిత్వా అరహత్తం సచ్ఛాకంసు.
౩౭. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స అహుదేవ కుక్కుచ్చం, అహు విప్పటిసారో – ‘‘అలాభా వత మే, న వత మే లాభా! దుల్లద్ధం వత మే, న వత మే సులద్ధం! యోహం ఏవం స్వాక్ఖాతే ధమ్మవినయే పబ్బజిత్వా నాసక్ఖిం యావజీవం పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరితు’’న్తి. సో తేనేవ కుక్కుచ్చేన తేన విప్పటిసారేన కిసో అహోసి లూఖో దుబ్బణ్ణో ఉప్పణ్డుప్పణ్డుకజాతో ధమనిసన్థతగత్తో అన్తోమనో లీనమనో దుక్ఖీ దుమ్మనో విప్పటిసారీ పజ్ఝాయి.
౩౮. అథ ఖో ఆయస్మతో సుదిన్నస్స సహాయకా భిక్ఖూ ఆయస్మన్తం సుదిన్నం ఏతదవోచుం – ‘‘పుబ్బే ఖో త్వం, ఆవుసో సుదిన్న, వణ్ణవా అహోసి పీణిన్ద్రియో పసన్నముఖవణ్ణో విప్పసన్నఛవివణ్ణో; సో దాని త్వం ఏతరహి కిసో లూఖో దుబ్బణ్ణో ఉప్పణ్డుప్పణ్డుకజాతో ధమనిసన్థతగత్తో అన్తోమనో లీనమనో దుక్ఖీ దుమ్మనో విప్పటిసారీ పజ్ఝాయసి. కచ్చి నో త్వం, ఆవుసో సుదిన్న, అనభిరతో బ్రహ్మచరియం చరసీ’’తి? ‘‘న ఖో అహం, ఆవుసో, అనభిరతో బ్రహ్మచరియం చరామి. అత్థి మే పాపకమ్మం కతం; పురాణదుతియికాయ మేథునో ధమ్మో పటిసేవితో; తస్స మయ్హం, ఆవుసో, అహుదేవ కుక్కుచ్చం అహు విప్పటిసారో – ‘అలాభా వత మే, న వత మే లాభా; దుల్లద్ధం వత మే, న వత మే సులద్ధం; యోహం ఏవం స్వాక్ఖాతే ధమ్మవినయే పబ్బజిత్వా నాసక్ఖిం యావజీవం పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరితు’’న్తి. ‘‘అలఞ్హి తే, ఆవుసో సుదిన్న, కుక్కుచ్చాయ అలం విప్పటిసారాయ యం త్వం ఏవం స్వాక్ఖాతే ధమ్మవినయే పబ్బజిత్వా న సక్ఖిస్ససి యావజీవం పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరితుం. నను, ఆవుసో, భగవతా అనేకపరియాయేన విరాగాయ ధమ్మో దేసితో, నో సరాగాయ; విసంయోగాయ ధమ్మో దేసితో, నో సంయోగాయ; అనుపాదానాయ ధమ్మో దేసితో, నో సఉపాదానాయ. తత్థ నామ త్వం, ఆవుసో, భగవతా విరాగాయ ధమ్మే దేసితే సరాగాయ చేతేస్ససి, విసంయోగాయ ధమ్మే దేసితే సంయోగాయ చేతేస్ససి, అనుపాదానాయ ధమ్మే దేసితే సఉపాదానాయ చేతేస్ససి! నను, ఆవుసో, భగవతా అనేకపరియాయేన రాగవిరాగాయ ధమ్మో దేసితో, మదనిమ్మదనాయ పిపాసవినయాయ ఆలయసముగ్ఘాతాయ వట్టుపచ్ఛేదాయ తణ్హాక్ఖయాయ విరాగాయ నిరోధాయ నిబ్బానాయ ధమ్మో దేసితో! నను, ఆవుసో, భగవతా అనేకపరియాయేన కామానం పహానం అక్ఖాతం, కామసఞ్ఞానం పరిఞ్ఞా అక్ఖాతా, కామపిపాసానం పటివినయో అక్ఖాతో, కామవితక్కానం సముగ్ఘాతో అక్ఖాతో, కామపరిళాహానం వూపసమో అక్ఖాతో! నేతం, ఆవుసో, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ, పసన్నానం వా భియ్యోభావాయ. అథ ఖ్వేతం, ఆవుసో, అప్పసన్నానఞ్చేవ అప్పసాదాయ పసన్నానఞ్చ ఏకచ్చానం అఞ్ఞథత్తాయా’’తి.
౩౯. అథ ఖో తే భిక్ఖూ ఆయస్మన్తం సుదిన్నం అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా ఆయస్మన్తం సుదిన్నం పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర త్వం, సుదిన్న, పురాణదుతియికాయ మేథునం ధమ్మం పటిసేవీ’’తి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా – ‘‘అననుచ్ఛవికం [అననుచ్ఛవియం (సీ.)], మోఘపురిస, అననులోమికం అప్పటిరూపం అస్సామణకం అకప్పియం అకరణీయం. కథఞ్హి నామ త్వం, మోఘపురిస, ఏవం స్వాక్ఖాతే ధమ్మవినయే పబ్బజిత్వా న సక్ఖిస్ససి యావజీవం పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరితుం! నను మయా, మోఘపురిస, అనేకపరియాయేన విరాగాయ ధమ్మో దేసితో, నో సరాగాయ; విసంయోగాయ ధమ్మో దేసితో, నో సంయోగాయ; అనుపాదానాయ ధమ్మో దేసితో, నో సఉపాదానాయ! తత్థ నామ త్వం, మోఘపురిస, మయా విరాగాయ ధమ్మే దేసితే సరాగాయ చేతేస్ససి, విసంయోగాయ ధమ్మే దేసితే సంయోగాయ చేతేస్ససి, అనుపాదానాయ ధమ్మే దేసితే సఉపాదానాయ చేతేస్ససి! నను మయా, మోఘపురిస, అనేకపరియాయేన రాగవిరాగాయ ధమ్మో దేసితో! మదనిమ్మదనాయ పిపాసవినయాయ ఆలయసముగ్ఘాతాయ వట్టుపచ్ఛేదాయ తణ్హాక్ఖయాయ విరాగాయ నిరోధాయ నిబ్బానాయ ధమ్మో దేసితో! నను మయా, మోఘపురిస, అనేకపరియాయేన కామానం పహానం అక్ఖాతం, కామసఞ్ఞానం పరిఞ్ఞా అక్ఖాతా, కామపిపాసానం పటివినయో అక్ఖాతో, కామవితక్కానం సముగ్ఘాతో అక్ఖాతో, కామపరిళాహానం వూపసమో అక్ఖాతో! వరం తే, మోఘపురిస, ఆసివిసస్స [ఆసీవిసస్స (సీ. స్యా.)] ఘోరవిసస్స ముఖే అఙ్గజాతం పక్ఖిత్తం, న త్వేవ మాతుగామస్స అఙ్గజాతే అఙ్గజాతం పక్ఖిత్తం. వరం తే, మోఘపురిస, కణ్హసప్పస్స ముఖే అఙ్గజాతం పక్ఖిత్తం, న త్వేవ మాతుగామస్స అఙ్గజాతే అఙ్గజాతం పక్ఖిత్తం. వరం తే, మోఘపురిస, అఙ్గారకాసుయా ఆదిత్తాయ సమ్పజ్జలితాయ సజోతిభూతాయ అఙ్గజాతం పక్ఖిత్తం, న త్వేవ మాతుగామస్స అఙ్గజాతే అఙ్గజాతం పక్ఖిత్తం. తం కిస్స హేతు? తతోనిదానఞ్హి, మోఘపురిస, మరణం వా నిగచ్ఛేయ్య మరణమత్తం వా దుక్ఖం, న త్వేవ తప్పచ్చయా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జేయ్య. ఇతోనిదానఞ్చ ఖో, మోఘపురిస, కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జేయ్య. తత్థ నామ త్వం, మోఘపురిస, యం త్వం అసద్ధమ్మం గామధమ్మం వసలధమ్మం దుట్ఠుల్లం ఓదకన్తికం రహస్సం ద్వయంద్వయసమాపత్తిం సమాపజ్జిస్ససి, బహూనం ఖో త్వం, మోఘపురిస, అకుసలానం ధమ్మానం ఆదికత్తా పుబ్బఙ్గమో. నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ, పసన్నానం వా భియ్యోభావాయ; అథ ఖ్వేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానఞ్చేవ అప్పసాదాయ, పసన్నానఞ్చ ఏకచ్చానం అఞ్ఞథత్తాయా’’తి.
అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం సుదిన్నం అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా దుబ్భరతాయ దుప్పోసతాయ మహిచ్ఛతాయ అసన్తుట్ఠితాయ [అసన్తుట్ఠతాయ (స్యా.)] సఙ్గణికాయ కోసజ్జస్స అవణ్ణం భాసిత్వా అనేకపరియాయేన సుభరతాయ సుపోసతాయ అప్పిచ్ఛస్స సన్తుట్ఠస్స సల్లేఖస్స ధుతస్స పాసాదికస్స అపచయస్స వీరియారమ్భస్స [వీరియారబ్భస్స (క.)] వణ్ణం భాసిత్వా భిక్ఖూనం తదనుచ్ఛవికం తదనులోమికం ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞపేస్సామి [పఞ్ఞాపేస్సామి (సీ. స్యా.)] దస అత్థవసే పటిచ్చ – సఙ్ఘసుట్ఠుతాయ, సఙ్ఘఫాసుతాయ, దుమ్మఙ్కూనం పుగ్గలానం నిగ్గహాయ, పేసలానం భిక్ఖూనం ఫాసువిహారాయ, దిట్ఠధమ్మికానం ఆసవానం సంవరాయ, సమ్పరాయికానం ఆసవానం పటిఘాతాయ, అప్పసన్నానం పసాదాయ, పసన్నానం భియ్యోభావాయ, సద్ధమ్మట్ఠితియా, వినయానుగ్గహాయ. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
‘‘యో పన భిక్ఖు మేథునం ధమ్మం పటిసేవేయ్య, పారాజికో హోతి అసంవాసో’’తి.
ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.
సుదిన్నభాణవారో నిట్ఠితో.
మక్కటీవత్థు
౪౦. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు వేసాలియం మహావనే మక్కటిం ఆమిసేన ఉపలాపేత్వా తస్సా మేథునం ధమ్మం పటిసేవతి. అథ ఖో సో భిక్ఖు పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరం ఆదాయ వేసాలిం పిణ్డాయ పావిసి. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా భిక్ఖూ సేనాసనచారికం ఆహిణ్డన్తా యేన తస్స భిక్ఖునో విహారో తేనుపసఙ్కమింసు. అద్దస ఖో సా మక్కటీ తే భిక్ఖూ దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తే. దిస్వాన యేన తే భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తేసం భిక్ఖూనం పురతో కటిమ్పి చాలేసి ఛేప్పమ్పి చాలేసి, కటిమ్పి ఓడ్డి, నిమిత్తమ్పి అకాసి. అథ ఖో తేసం భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘నిస్సంసయం ఖో సో భిక్ఖు ఇమిస్సా మక్కటియా మేథునం ధమ్మం పటిసేవతీ’’తి. ఏకమన్తం నిలీయింసు. అథ ఖో సో భిక్ఖు వేసాలియం పిణ్డాయ చరిత్వా పిణ్డపాతం ఆదాయ పటిక్కమి.
౪౧. అథ ఖో సా మక్కటీ యేన సో భిక్ఖు తేనుపసఙ్కమి. అథ ఖో సో భిక్ఖు తం పిణ్డపాతం ఏకదేసం భుఞ్జిత్వా ఏకదేసం తస్సా మక్కటియా అదాసి. అథ ఖో సా మక్కటీ తం పిణ్డపాతం భుఞ్జిత్వా తస్స భిక్ఖునో కటిం ఓడ్డి. అథ ఖో సో భిక్ఖు తస్సా మక్కటియా మేథునం ధమ్మం పటిసేవతి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ తం భిక్ఖుం ఏతదవోచుం – ‘‘నను, ఆవుసో, భగవతా సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం; కిస్స త్వం, ఆవుసో, మక్కటియా మేథునం ధమ్మం పటిసేవసీ’’తి? ‘‘సచ్చం, ఆవుసో, భగవతా సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం; తఞ్చ ఖో మనుస్సిత్థియా, నో తిరచ్ఛానగతాయా’’తి. ‘‘నను, ఆవుసో, తథేవ తం హోతి. అననుచ్ఛవికం, ఆవుసో, అననులోమికం అప్పటిరూపం అస్సామణకం అకప్పియం అకరణీయం. కథఞ్హి నామ త్వం, ఆవుసో, ఏవం స్వాక్ఖాతే ధమ్మవినయే పబ్బజిత్వా న సక్ఖిస్ససి యావజీవం పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరితుం! నను, ఆవుసో, భగవతా అనేకపరియాయేన విరాగాయ ధమ్మో దేసితో, నో సరాగాయ…పే… కామపరిళాహానం వూపసమో అక్ఖాతో! నేతం, ఆవుసో, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ పసన్నానం వా భియ్యోభావాయ. అథ ఖ్వేతం, ఆవుసో, అప్పసన్నానఞ్చేవ అప్పసాదాయ, పసన్నానఞ్చ ఏకచ్చానం అఞ్ఞథత్తాయా’’తి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ తం భిక్ఖుం అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా భగవతో ఏతమత్థం అరోచేసుం.
౪౨. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా తం భిక్ఖుం పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర త్వం, భిక్ఖు, మక్కటియా మేథునం ధమ్మం పటిసేవీ’’తి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా – ‘‘అననుచ్ఛవికం, మోఘపురిస, అననులోమికం అప్పతిరూపం అస్సామణకం అకప్పియం అకరణీయం. కథఞ్హి నామ త్వం, మోఘపురిస, ఏవం స్వాక్ఖాతే ధమ్మవినయే పబ్బజిత్వా న సక్ఖిస్ససి యావజీవం పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరితుం! నను మయా, మోఘపురిస, అనేకపరియాయేన విరాగాయ ధమ్మో దేసితో, నో సరాగాయ …పే… కామపరిళాహానం వూపసమో అక్ఖాతో! వరం తే, మోఘపురిస, ఆసీవిసస్స ఘోరవిసస్స ముఖే అఙ్గజాతం పక్ఖిత్తం, న త్వేవ మక్కటియా అఙ్గజాతే అఙ్గజాతం పక్ఖిత్తం. వరం తే, మోఘపురిస, కణ్హసప్పస్స ముఖే అఙ్గజాతం పక్ఖిత్తం, న త్వేవ మక్కటియా అఙ్గజాతే అఙ్గజాతం పక్ఖిత్తం. వరం తే, మోఘపురిస, అఙ్గారకాసుయా ఆదిత్తాయ సమ్పజ్జలితాయ సజోతిభూతాయ అఙ్గజాతం పక్ఖిత్తం, న త్వేవ మక్కటియా అఙ్గజాతే అఙ్గజాతం పక్ఖిత్తం. తం కిస్స హేతు? తతోనిదానఞ్హి, మోఘపురిస, మరణం వా నిగచ్ఛేయ్య మరణమత్తం వా దుక్ఖం; న త్వేవ తప్పచ్చయా కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జేయ్య. ఇతోనిదానఞ్చ ఖో, మోఘపురిస, కాయస్స భేదా పరం మరణా అపాయం దుగ్గతిం వినిపాతం నిరయం ఉపపజ్జేయ్య. తత్థ నామ త్వం, మోఘపురిస, యం త్వం అసద్ధమ్మం గామధమ్మం వసలధమ్మం దుట్ఠుల్లం ఓదకన్తికం రహస్సం ద్వయంద్వయసమాపత్తిం సమాపజ్జిస్ససి! నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
‘‘యో పన భిక్ఖు మేథునం ధమ్మం పటిసేవేయ్య అన్తమసో తిరచ్ఛానగతాయపి, పారాజికో హోతి అసంవాసో’’తి.
ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.
మక్కటీవత్థు నిట్ఠితం.
సన్థతభాణవారో
౪౩. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా వేసాలికా వజ్జిపుత్తకా భిక్ఖూ యావదత్థం భుఞ్జింసు, యావదత్థం సుపింసు, యావదత్థం న్హాయింసు. యావదత్థం భుఞ్జిత్వా యావదత్థం సుపిత్వా యావదత్థం న్హాయిత్వా అయోనిసో మనసి కరిత్వా సిక్ఖం అపచ్చక్ఖాయ దుబ్బల్యం అనావికత్వా మేథునం ధమ్మం పటిసేవింసు. తే అపరేన సమయేన ఞాతిబ్యసనేనపి ఫుట్ఠా భోగబ్యసనేనపి ఫుట్ఠా రోగబ్యసనేనపి ఫుట్ఠా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదన్తి – ‘‘న మయం, భన్తే ఆనన్ద, బుద్ధగరహినో న ధమ్మగరహినో న సఙ్ఘగరహినో; అత్తగరహినో మయం, భన్తే ఆనన్ద, అనఞ్ఞగరహినో. మయమేవమ్హా అలక్ఖికా మయం అప్పపుఞ్ఞా, యే మయం ఏవం స్వాక్ఖాతే ధమ్మవినయే పబ్బజిత్వా నాసక్ఖిమ్హా యావజీవం పరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం చరితుం. ఇదాని చేపి [ఇదానిపి చే (స్యా.)] మయం, భన్తే ఆనన్ద, లభేయ్యామ భగవతో సన్తికే పబ్బజ్జం లభేయ్యామ ఉపసమ్పదం, ఇదానిపి మయం విపస్సకా కుసలానం ధమ్మానం పుబ్బరత్తాపరరత్తం బోధిపక్ఖికానం ధమ్మానం భావనానుయోగమనుయుత్తా విహరేయ్యామ. సాధు, భన్తే ఆనన్ద, భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేహీ’’తి. ‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో వేసాలికానం వజ్జిపుత్తకానం పటిస్సుణిత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసి.
‘‘అట్ఠానమేతం, ఆనన్ద, అనవకాసో యం తథాగతో వజ్జీనం వా వజ్జిపుత్తకానం వా కారణా సావకానం పారాజికం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం సమూహనేయ్యా’’తి.
అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘యో, భిక్ఖవే [యో పన భిక్ఖవే భిక్ఖు (సీ.) యో ఖో భిక్ఖవే భిక్ఖు (స్యా.)], సిక్ఖం అపచ్చక్ఖాయ దుబ్బల్యం అనావికత్వా మేథునం ధమ్మం పటిసేవతి సో ఆగతో న ఉపసమ్పాదేతబ్బో; యో చ ఖో, భిక్ఖవే [యో చ ఖో భిక్ఖవే భిక్ఖు (సీ. స్యా.)], సిక్ఖం పచ్చక్ఖాయ దుబ్బల్యం ఆవికత్వా మేథునం ధమ్మం పటిసేవతి సో ఆగతో ఉపసమ్పాదేతబ్బో. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –
౪౪. ‘‘యో పన భిక్ఖు భిక్ఖూనం సిక్ఖాసాజీవసమాపన్నో సిక్ఖం అపచ్చక్ఖాయ దుబ్బల్యం అనావికత్వా మేథునం ధమ్మం పటిసేవేయ్య అన్తమసో తిరచ్ఛానగతాయపి, పారాజికో హోతి అసంవాసో’’తి.
౪౫. యో పనాతి యో యాదిసో యథాయుత్తో యథాజచ్చో యథానామో యథాగోత్తో యథాసీలో యథావిహారీ యథాగోచరో థేరో వా నవో వా మజ్ఝిమో వా. ఏసో వుచ్చతి ‘యో పనా’తి.
[విభ. ౫౧౦, ఝానవిభఙ్గేపి] భిక్ఖూతి భిక్ఖకోతి భిక్ఖు, భిక్ఖాచరియం అజ్ఝుపగతోతి భిక్ఖు, భిన్నపటధరోతి భిక్ఖు, సమఞ్ఞాయ భిక్ఖు, పటిఞ్ఞాయ భిక్ఖు, ఏహి భిక్ఖూతి భిక్ఖు, తీహి సరణగమనేహి ఉపసమ్పన్నోతి భిక్ఖు, భద్రో భిక్ఖు, సారో భిక్ఖు, సేఖో భిక్ఖు, అసేఖో భిక్ఖు, సమగ్గేన సఙ్ఘేన ఞత్తిచతుత్థేన కమ్మేన అకుప్పేన ఠానారహేన ఉపసమ్పన్నోతి భిక్ఖు. తత్ర య్వాయం భిక్ఖు సమగ్గేన సఙ్ఘేన ఞత్తిచతుత్థేన కమ్మేన అకుప్పేన ఠానారహేన ఉపసమ్పన్నో, అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతో భిక్ఖూతి.
[దీ. ని. ౩.౩౦౫] సిక్ఖాతి తిస్సో సిక్ఖా – అధిసీలసిక్ఖా, అధిచిత్తసిక్ఖా, అధిపఞ్ఞాసిక్ఖా. తత్ర యాయం అధిసీలసిక్ఖా, అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా సిక్ఖాతి.
సాజీవం నామ యం భగవతా పఞ్ఞత్తం సిక్ఖాపదం, ఏతం సాజీవం నామ. తస్మిం సిక్ఖతి, తేన వుచ్చతి సాజీవసమాపన్నోతి.
సిక్ఖం అపచ్చక్ఖాయ దుబ్బల్యం అనావికత్వాతి అత్థి, భిక్ఖవే, దుబ్బల్యావికమ్మఞ్చేవ హోతి సిక్ఖా చ అపచ్చక్ఖాతా; అత్థి, భిక్ఖవే, దుబ్బల్యావికమ్మఞ్చేవ హోతి సిక్ఖా చ పచ్చక్ఖాతా.
‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, దుబ్బల్యావికమ్మఞ్చేవ హోతి సిక్ఖా చ అపచ్చక్ఖాతా. ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఉక్కణ్ఠితో అనభిరతో సామఞ్ఞా చవితుకామో భిక్ఖుభావం అట్టీయమానో హరాయమానో జిగుచ్ఛమానో గిహిభావం పత్థయమానో ఉపాసకభావం పత్థయమానో ఆరామికభావం పత్థయమానో సామణేరభావం పత్థయమానో తిత్థియభావం పత్థయమానో తిత్థియసావకభావం పత్థయమానో అస్సమణభావం పత్థయమానో అసక్యపుత్తియభావం పత్థయమానో – ‘యంనూనాహం బుద్ధం పచ్చక్ఖేయ్య’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి. ఏవమ్పి, భిక్ఖవే, దుబ్బల్యావికమ్మఞ్చేవ హోతి సిక్ఖా చ అపచ్చక్ఖాతా.
‘‘అథ వా పన ఉక్కణ్ఠితో అనభిరతో సామఞ్ఞా చవితుకామో భిక్ఖుభావం అట్టీయమానో హరాయమానో జిగుచ్ఛమానో గిహిభావం పత్థయమానో…పే… అసక్యపుత్తియభావం పత్థయమానో – ‘యంనూనాహం ధమ్మం పచ్చక్ఖేయ్య’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి…పే… యంనూనాహం సఙ్ఘం… యంనూనాహం సిక్ఖం… యంనూనాహం వినయం… యంనూనాహం పాతిమోక్ఖం… యంనూనాహం ఉద్దేసం… యంనూనాహం ఉపజ్ఝాయం… యంనూనాహం ఆచరియం… యంనూనాహం సద్ధివిహారికం… యంనూనాహం అన్తేవాసికం… యంనూనాహం సమానుపజ్ఝాయకం… యంనూనాహం సమానాచరియకం యంనూనాహం సబ్రహ్మచారిం పచ్చక్ఖేయ్య’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి. ‘యంనూనాహం గిహీ అస్స’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి. ‘యంనూనాహం ఉపాసకో అస్స’న్తి… ‘యంనూనాహం ఆరామికో అస్స’న్తి… ‘యంనూనాహం సామణేరో అస్స’న్తి… ‘యంనూనాహం తిత్థియో అస్స’న్తి… ‘యంనూనాహం తిత్థియసావకో అస్స’న్తి… ‘యంనూనాహం అస్సమణో అస్స’న్తి… ‘యంనూనాహం అసక్యపుత్తియో అస్స’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి. ఏవమ్పి, భిక్ఖవే, దుబ్బల్యావికమ్మఞ్చేవ హోతి సిక్ఖా చ అపచ్చక్ఖాతా.
౪౬. ‘‘అథ వా పన ఉక్కణ్ఠితో అనభిరతో సామఞ్ఞా చవితుకామో భిక్ఖుభావం అట్టీయమానో హరాయమానో జిగుచ్ఛమానో గిహిభావం పత్థయమానో…పే… అసక్యపుత్తియభావం పత్థయమానో – ‘యది పనాహం బుద్ధం పచ్చక్ఖేయ్య’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి…పే… ‘యది పనాహం అసక్యపుత్తియో అస్స’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి…పే… ‘అపాహం బుద్ధం పచ్చక్ఖేయ్య’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి…పే… ‘అపాహం అసక్యపుత్తియో అస్స’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి…పే… ‘హన్దాహం బుద్ధం పచ్చక్ఖేయ్య’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి…పే… ‘హన్దాహం అసక్యపుత్తియో అస్స’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి…పే… ‘హోతి మే బుద్ధం పచ్చక్ఖేయ్య’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి…పే… ‘హోతి మే అసక్యపుత్తియో అస్స’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి. ఏవమ్పి, భిక్ఖవే, దుబ్బల్యావికమ్మఞ్చేవ హోతి సిక్ఖా చ అపచ్చక్ఖాతా.
౪౭. ‘‘అథ వా పన ఉక్కణ్ఠితో అనభిరతో సామఞ్ఞా చవితుకామో భిక్ఖుభావం అట్టీయమానో హరాయమానో జిగుచ్ఛమానో గిహిభావం పత్థయమానో…పే… అసక్యపుత్తియభావం పత్థయమానో ‘మాతరం సరామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘పితరం సరామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘భాతరం సరామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘భగినిం సరామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘పుత్తం సరామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘ధీతరం సరామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘పజాపతిం సరామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘ఞాతకే సరామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘మిత్తే సరామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘గామం సరామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘నిగమం సరామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘ఖేత్తం సరామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘వత్థుం సరామి’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘హిరఞ్ఞం సరామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘సువణ్ణం సరామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘సిప్పం సరామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘పుబ్బే హసితం లపితం కీళితం సమనుస్సరామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి. ఏవమ్పి, భిక్ఖవే, దుబ్బల్యావికమ్మఞ్చేవ హోతి సిక్ఖా చ అపచ్చక్ఖాతా.
౪౮. ‘‘అథ వా పన ఉక్కణ్ఠితో అనభిరతో సామఞ్ఞా చవితుకామో భిక్ఖుభావం అట్టీయమానో హరాయమానో జిగుచ్ఛమానో గిహిభావం పత్థయమానో…పే… అసక్యపుత్తియభావం పత్థయమానో – ‘మాతా మే అత్థి, సా మయా పోసేతబ్బా’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘పితా మే అత్థి, సో మయా పోసేతబ్బో’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘భాతా మే అత్థి, సో మయా పోసేతబ్బో’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘భగినీ మే అత్థి, సా మయా పోసేతబ్బా’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘పుత్తో మే అత్థి, సో మయా పోసేతబ్బో’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘ధీతా మే అత్థి, సా మయా పోసేతబ్బా’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘పజాపతి మే అత్థి, సా మయా పోసేతబ్బా’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి … ‘ఞాతకా మే అత్థి, తే మయా పోసేతబ్బా’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘మిత్తా మే అత్థి, తే మయా పోసేతబ్బా’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి. ఏవమ్పి, భిక్ఖవే, దుబ్బల్యావికమ్మఞ్చేవ హోతి సిక్ఖా చ అపచ్చక్ఖాతా.
౪౯. ‘‘అథ వా పన ఉక్కణ్ఠితో అనభిరతో సామఞ్ఞా చవితుకామో భిక్ఖుభావం అట్టీయమానో హరాయమానో జిగుచ్ఛమానో గిహిభావం పత్థయమానో…పే… అసక్యపుత్తియభావం పత్థయమానో – ‘మాతా మే అత్థి, సా మం పోసేస్సతీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘పితా మే అత్థి, సో మం పోసేస్సతీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘భాతా మే అత్థి, సో మం పోసేస్సతీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘భగినీ మే అత్థి, సా మం పోసేస్సతీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘పుత్తో మే అత్థి, సో మం పోసేస్సతీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘ధీతా మే అత్థి, సా మం పోసేస్సతీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘పజాపతి మే అత్థి, సా మం పోసేస్సతీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘ఞాతకా మే అత్థి, తే మం పోసేస్సన్తీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘మిత్తా మే అత్థి, తే మం పోసేస్సన్తీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘గామో మే అత్థి, తేనాహం జీవిస్సామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘నిగమో మే అత్థి, తేనాహం జీవిస్సామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘ఖేత్తం మే అత్థి, తేనాహం జీవిస్సామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘వత్థు మే అత్థి, తేనాహం జీవిస్సామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘హిరఞ్ఞం మే అత్థి, తేనాహం జీవిస్సామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘సువణ్ణం మే అత్థి, తేనాహం జీవిస్సామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘సిప్పం మే అత్థి, తేనాహం జీవిస్సామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి. ఏవమ్పి, భిక్ఖవే, దుబ్బల్యావికమ్మఞ్చేవ హోతి సిక్ఖా చ అపచ్చక్ఖాతా.
౫౦. ‘‘అథ వా పన ఉక్కణ్ఠితో అనభిరతో సామఞ్ఞా చవితుకామో భిక్ఖుభావం అట్టీయమానో హరాయమానో జిగుచ్ఛమానో గిహిభావం పత్థయమానో…పే… అసక్యపుత్తియభావం పత్థయమానో ‘దుక్కర’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘న సుకర’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘దుచ్చర’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘న సుచర’న్తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘న ఉస్సహామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘న విసహామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘న రమామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘నాభిరమామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి. ఏవమ్పి ఖో, భిక్ఖవే, దుబ్బల్యావికమ్మఞ్చేవ హోతి సిక్ఖా చ అపచ్చక్ఖాతా.
౫౧. ‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, దుబ్బల్యావికమ్మఞ్చేవ హోతి సిక్ఖా చ పచ్చక్ఖాతా? ఇధ, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఉక్కణ్ఠితో అనభిరతో సామఞ్ఞా చవితుకామో భిక్ఖుభావం అట్టీయమానో హరాయమానో జిగుచ్ఛమానో గిహిభావం పత్థయమానో…పే… అసక్యపుత్తియభావం పత్థయమానో – ‘బుద్ధం పచ్చక్ఖామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి. ఏవమ్పి, భిక్ఖవే, దుబ్బల్యావికమ్మఞ్చేవ హోతి సిక్ఖా చ పచ్చక్ఖాతా.
‘‘అథ వా పన ఉక్కణ్ఠితో అనభిరతో సామఞ్ఞా చవితుకామో భిక్ఖుభావం అట్టీయమానో హరాయమానో జిగుచ్ఛమానో గిహిభావం పత్థయమానో…పే… అసక్యపుత్తియభావం పత్థయమానో – ‘ధమ్మం పచ్చక్ఖామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘సఙ్ఘం పచ్చక్ఖామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘సిక్ఖం పచ్చక్ఖామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘వినయం పచ్చక్ఖామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘పాతిమోక్ఖం పచ్చక్ఖామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘ఉద్దేసం పచ్చక్ఖామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘ఉపజ్ఝాయం పచ్చక్ఖామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘ఆచరియం పచ్చక్ఖామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘సద్ధివిహారికం పచ్చక్ఖామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘అన్తేవాసికం పచ్చక్ఖామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘సమానుపజ్ఝాయకం పచ్చక్ఖామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘సమానాచరియకం పచ్చక్ఖామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘సబ్రహ్మచారిం పచ్చక్ఖామీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘గిహీతి మం ధారేహీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘ఉపాసకోతి మం ధారేహీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘ఆరామికోతి మం ధారేహీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘సామణేరోతి మం ధారేహీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘తిత్థియోతి మం ధారేహీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘తిత్థియసావకోతి మం ధారేహీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘అస్సమణోతి మం ధారేహీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘అసక్యపుత్తియోతి మం ధారేహీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి. ఏవమ్పి, భిక్ఖవే, దుబ్బల్యావికమ్మఞ్చేవ హోతి సిక్ఖా చ పచ్చక్ఖాతా.
౫౨. ‘‘అథ వా పన ఉక్కణ్ఠితో అనభిరతో సామఞ్ఞా చవితుకామో భిక్ఖుభావం అట్టీయమానో హరాయమానో జిగుచ్ఛమానో గిహిభావం పత్థయమానో…పే… అసక్యపుత్తియభావం పత్థయమానో – ‘అలం మే బుద్ధేనా’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి…పే… ‘అలం మే సబ్రహ్మచారీహీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి. ఏవమ్పి…పే… అథ వా పన…పే… ‘కిం ను మే బుద్ధేనా’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి…పే… ‘కిం ను మే సబ్రహ్మచారీహీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘న మమత్థో బుద్ధేనా’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి…పే… ‘న మమత్థో సబ్రహ్మచారీహీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి… ‘సుముత్తాహం బుద్ధేనా’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి…పే… ‘సుముత్తాహం సబ్రహ్మచారీహీ’తి వదతి విఞ్ఞాపేతి. ఏవమ్పి, భిక్ఖవే, దుబ్బల్యావికమ్మఞ్చేవ హోతి సిక్ఖా చ పచ్చక్ఖాతా.
౫౩. ‘‘యాని వా పనఞ్ఞానిపి అత్థి బుద్ధవేవచనాని వా ధమ్మవేవచనాని వా సఙ్ఘవేవచనాని వా సిక్ఖావేవచనాని వా వినయవేవచనాని వా పాతిమోక్ఖవేవచనాని వా ఉద్దేసవేవచనాని వా ఉపజ్ఝాయవేవచనాని వా ఆచరియవేవచనాని వా సద్ధివిహారికవేవచనాని వా అన్తేవాసికవేవచనాని వా సమానుపజ్ఝాయకవేవచనాని వా సమానాచరియకవేవచనాని వా సబ్రహ్మచారివేవచనాని వా గిహివేవచనాని వా ఉపాసకవేవచనాని వా ఆరామికవేవచనాని వా సామణేరవేవచనాని వా తిత్థియవేవచనాని వా తిత్థియసావకవేవచనాని వా అస్సమణవేవచనాని వా అసక్యపుత్తియవేవచనాని వా, తేహి ఆకారేహి తేహి లిఙ్గేహి తేహి నిమిత్తేహి వదతి విఞ్ఞాపేతి. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, దుబ్బల్యావికమ్మఞ్చేవ హోతి సిక్ఖా చ పచ్చక్ఖాతా.
౫౪. ‘‘కథఞ్చ, భిక్ఖవే, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా? ఇధ, భిక్ఖవే, యేహి ఆకారేహి యేహి లిఙ్గేహి యేహి నిమిత్తేహి సిక్ఖా పచ్చక్ఖాతా హోతి తేహి ఆకారేహి తేహి లిఙ్గేహి తేహి నిమిత్తేహి ఉమ్మత్తకో సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. ఉమ్మత్తకస్స సన్తికే సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. ఖిత్తచిత్తో సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. ఖిత్తచిత్తస్స సన్తికే సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. వేదనాట్టో సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. వేదనాట్టస్స సన్తికే సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. దేవతాయ సన్తికే సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. తిరచ్ఛానగతస్స సన్తికే సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. అరియకేన మిలక్ఖస్స [మిలక్ఖకస్స (సీ. స్యా.) మిలక్ఖుస్స (క.)] సన్తికే సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతి, సో చ న పటివిజానాతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. మిలక్ఖకేన అరియకస్స సన్తికే సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతి, సో చ న పటివిజానాతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. అరియకేన అరియస్స సన్తికే సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతి, సో చ న పటివిజానాతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. మిలక్ఖకేన మిలక్ఖస్స సన్తికే సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతి, సో చ న పటివిజానాతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. దవాయ సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. రవాయ సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. అసావేతుకామో సావేతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. సావేతుకామో న సావేతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. అవిఞ్ఞుస్స సావేతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. విఞ్ఞుస్స న సావేతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. సబ్బసో వా పన న సావేతి, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా. ఏవం ఖో, భిక్ఖవే, అపచ్చక్ఖాతా హోతి సిక్ఖా’’.
౫౫. [మహాని. ౪౯, ౫౦, ౫౧] మేథునధమ్మో నామ యో సో అసద్ధమ్మో గామధమ్మో వసలధమ్మో దుట్ఠుల్లం ఓదకన్తికం రహస్సం ద్వయంద్వయసమాపత్తి, ఏసో మేథునధమ్మో నామ.
పటిసేవతి నామ యో నిమిత్తేన నిమిత్తం అఙ్గజాతేన అఙ్గజాతం అన్తమసో తిలఫలమత్తమ్పి పవేసేతి, ఏసో పటిసేవతి నామ.
అన్తమసో తిరచ్ఛానగతాయపీతి తిరచ్ఛానగతిత్థియాపి మేథునం ధమ్మం పటిసేవిత్వా అస్సమణో హోతి అసక్యపుత్తియో, పగేవ మనుస్సిత్థియా. తేన వుచ్చతి – ‘అన్తమసో తిరచ్ఛానగతాయపీ’తి.
పారాజికో హోతీతి సేయ్యథాపి నామ పురిసో సీసచ్ఛిన్నో అభబ్బో తేన సరీరబన్ధనేన జీవితుం, ఏవమేవ భిక్ఖు మేథునం ధమ్మం పటిసేవిత్వా అస్సమణో హోతి అసక్యపుత్తియో. తేన వుచ్చతి – ‘పారాజికో హోతీ’తి.
అసంవాసోతి సంవాసో నామ ఏకకమ్మం ఏకుద్దేసో సమసిక్ఖతా – ఏసో సంవాసో నామ. సో తేన సద్ధిం నత్థి. తేన వుచ్చతి – ‘అసంవాసో’తి.
౫౬. తిస్సో ఇత్థియో – మనుస్సిత్థీ, అమనుస్సిత్థీ, తిరచ్ఛానగతిత్థీ. తయో ఉభతోబ్యఞ్జనకా – మనుస్సుభతోబ్యఞ్జనకో, అమనుస్సుభతోబ్యఞ్జనకో, తిరచ్ఛానగతుభతోబ్యఞ్జనకో. తయో పణ్డకా – మనుస్సపణ్డకో, అమనుస్సపణ్డకో, తిరచ్ఛానగతపణ్డకో. తయో పురిసా – మనుస్సపురిసో, అమనుస్సపురిసో, తిరచ్ఛానగతపురిసో.
మనుస్సిత్థియా తయో మగ్గే మేథునం ధమ్మం పటిసేవన్తస్స ఆపత్తి పారాజికస్స – వచ్చమగ్గే, పస్సావమగ్గే, ముఖే. అమనుస్సిత్థియా…పే… తిరచ్ఛానగతిత్థియా తయో మగ్గే మేథునం ధమ్మం పటిసేవన్తస్స ఆపత్తి పారాజికస్స – వచ్చమగ్గే, పస్సావమగ్గే, ముఖే. మనుస్సుభతోబ్యఞ్జనకస్స… అమనుస్సుభతోబ్యఞ్జనకస్స… తిరచ్ఛానగతుభతోబ్యఞ్జనకస్స తయో మగ్గే మేథునం ధమ్మం పటిసేవన్తస్స ఆపత్తి పారాజికస్స – వచ్చమగ్గే, పస్సావమగ్గే, ముఖే. మనుస్సపణ్డకస్స ద్వే మగ్గే మేథునం ధమ్మం పటిసేవన్తస్స ఆపత్తి పారాజికస్స – వచ్చమగ్గే, ముఖే. అమనుస్సపణ్డకస్స… తిరచ్ఛానగతపణ్డకస్స… మనుస్సపురిసస్స… అమనుస్సపురిసస్స… తిరచ్ఛానగతపురిసస్స ద్వే మగ్గే మేథునం ధమ్మం పటిసేవన్తస్స ఆపత్తి పారాజికస్స – వచ్చమగ్గే, ముఖే.
౫౭. భిక్ఖుస్స సేవనచిత్తం ఉపట్ఠితే మనుస్సిత్థియా వచ్చమగ్గం అఙ్గజాతం పవేసేన్తస్స ఆపత్తి పారాజికస్స. భిక్ఖుస్స సేవనచిత్తం ఉపట్ఠితే మనుస్సిత్థియా పస్సావమగ్గం… ముఖం అఙ్గజాతం పవేసేన్తస్స ఆపత్తి పారాజికస్స. భిక్ఖుస్స సేవనచిత్తం ఉపట్ఠితే అమనుస్సిత్థియా… తిరచ్ఛానగతిత్థియా… మనుస్సుభతోబ్యఞ్జనకస్స… అమనుస్సుభతోబ్యఞ్జనకస్స… తిరచ్ఛానగతుభతోబ్యఞ్జనకస్స… వచ్చమగ్గం పస్సావమగ్గం ముఖం అఙ్గజాతం పవేసేన్తస్స ఆపత్తి పారాజికస్స. భిక్ఖుస్స సేవనచిత్తం ఉపట్ఠితే మనుస్సపణ్డకస్స వచ్చమగ్గం ముఖం అఙ్గజాతం పవేసేన్తస్స ఆపత్తి పారాజికస్స. భిక్ఖుస్స సేవనచిత్తం ఉపట్ఠితే అమనుస్సపణ్డకస్స… తిరచ్ఛానగతపణ్డకస్స… మనుస్సపురిసస్స… అమనుస్సపురిసస్స… తిరచ్ఛానగతపురిసస్స వచ్చమగ్గం ముఖం అఙ్గజాతం పవేసేన్తస్స ఆపత్తి పారాజికస్స.
౫౮. భిక్ఖుపచ్చత్థికా మనుస్సిత్థిం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం సాదియతి [పవిసనం సాదయతి (క.)], పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి పారాజికస్స. భిక్ఖుపచ్చత్థికా మనుస్సిత్థిం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం న సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి పారాజికస్స. భిక్ఖుపచ్చత్థికా మనుస్సిత్థిం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం న సాదియతి, పవిట్ఠం న సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి పారాజికస్స. భిక్ఖుపచ్చత్థికా మనుస్సిత్థిం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం న సాదియతి, పవిట్ఠం న సాదియతి, ఠితం న సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి ఆపత్తి పారాజికస్స. భిక్ఖుపచ్చత్థికా మనుస్సిత్థిం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం న సాదియతి, పవిట్ఠం న సాదియతి, ఠితం న సాదియతి, ఉద్ధరణం న సాదియతి, అనాపత్తి.
భిక్ఖుపచ్చత్థికా మనుస్సిత్థిం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా పస్సావమగ్గేన… ముఖేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి పారాజికస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
౫౯. భిక్ఖుపచ్చత్థికా మనుస్సిత్థిం జాగరన్తిం… సుత్తం… మత్తం… ఉమ్మత్తం… పమత్తం… మతం అక్ఖాయితం… మతం యేభుయ్యేన అక్ఖాయితం…పే… ఆపత్తి పారాజికస్స. మతం యేభుయ్యేన ఖాయితం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన… పస్సావమగ్గేన… ముఖేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
భిక్ఖుపచ్చత్థికా అమనుస్సిత్థిం… తిరచ్ఛానగతిత్థిం… మనుస్సుభతోబ్యఞ్జనకం… అమనుస్సుభతోబ్యఞ్జనకం… తిరచ్ఛానగతుభతోబ్యఞ్జనకం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన… పస్సావమగ్గేన… ముఖేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి పారాజికస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
భిక్ఖుపచ్చత్థికా తిరచ్ఛానగతుభతోబ్యఞ్జనకం జాగరన్తం… సుత్తం… మత్తం… ఉమ్మత్తం… పమత్తం… మతం అక్ఖాయితం… మతం యేభుయ్యేన అక్ఖాయితం…పే… ఆపత్తి పారాజికస్స. మతం యేభుయ్యేన ఖాయితం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన… పస్సావమగ్గేన… ముఖేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
భిక్ఖుపచ్చత్థికా మనుస్సపణ్డకం… అమనుస్సపణ్డకం… తిరచ్ఛానగతపణ్డకం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన… ముఖేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి పారాజికస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
భిక్ఖుపచ్చత్థికా తిరచ్ఛానగతపణ్డకం జాగరన్తం… సుత్తం… మత్తం… ఉమ్మత్తం… పమత్తం… మతం అక్ఖాయితం … మతం యేభుయ్యేన అక్ఖాయితం…పే… ఆపత్తి పారాజికస్స. మతం యేభుయ్యేన ఖాయితం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన… ముఖేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
౬౦. భిక్ఖుపచ్చత్థికా మనుస్సపురిసం… అమనుస్సపురిసం… తిరచ్ఛానగతపురిసం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన… ముఖేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి పారాజికస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
భిక్ఖుపచ్చత్థికా తిరచ్ఛానగతపురిసం జాగరన్తం… సుత్తం… మత్తం… ఉమ్మత్తం… పమత్తం… మతం అక్ఖాయితం… మతం యేభుయ్యేన అక్ఖాయితం…పే… ఆపత్తి పారాజికస్స. మతం యేభుయ్యేన ఖాయితం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన… ముఖేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
౬౧. భిక్ఖుపచ్చత్థికా మనుస్సిత్థిం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన… పస్సావమగ్గేన… ముఖేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి సన్థతాయ అసన్థతస్స, అసన్థతాయ సన్థతస్స, సన్థతాయ సన్థతస్స, అసన్థతాయ అసన్థతస్స. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి పారాజికస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
భిక్ఖుపచ్చత్థికా మనుస్సిత్థిం జాగరన్తిం… సుత్తం… మత్తం… ఉమ్మత్తం… పమత్తం… మతం అక్ఖాయితం… మతం యేభుయ్యేన అక్ఖాయితం…పే… ఆపత్తి పారాజికస్స. మతం యేభుయ్యేన ఖాయితం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన… పస్సావమగ్గేన… ముఖేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి, సన్థతాయ అసన్థతస్స, అసన్థతాయ సన్థతస్స, సన్థతాయ సన్థతస్స, అసన్థతాయ అసన్థతస్స. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
భిక్ఖుపచ్చత్థికా అమనుస్సిత్థిం… తిరచ్ఛానగతిత్థిం… మనుస్సుభతోబ్యఞ్జనకం… అమనస్సుభతోబ్యఞ్జనకం … తిరచ్ఛానగతుభతోబ్యఞ్జనకం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన… పస్సావమగ్గేన… ముఖేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి సన్థతస్స అసన్థతస్స, అసన్థతస్స సన్థతస్స, సన్థతస్స సన్థతస్స, అసన్థతస్స అసన్థతస్స. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి పారాజికస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
భిక్ఖుపచ్చత్థికా తిరచ్ఛానగతుభతోబ్యఞ్జనకం జాగరన్తం… సుత్తం… మత్తం… ఉమ్మత్తం… పమత్తం… మతం అక్ఖాయితం… మతం యేభుయ్యేన అక్ఖాయితం…పే… ఆపత్తి పారాజికస్స. మతం యేభుయ్యేన ఖాయితం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన… పస్సావమగ్గేన… ముఖేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి, సన్థతస్స అసన్థతస్స, అసన్థతస్స సన్థతస్స, సన్థతస్స సన్థతస్స, అసన్థతస్స అసన్థతస్స. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
౬౨. భిక్ఖుపచ్చత్థికా మనుస్సపణ్డకం… అమనుస్సపణ్డకం… తిరచ్ఛానగతపణ్డకం… మనుస్సపురిసం… అమనుస్సపురిసం… తిరచ్ఛానగతపురిసం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన… ముఖేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి సన్థతస్స అసన్థతస్స, అసన్థతస్స సన్థతస్స, సన్థతస్స సన్థతస్స, అసన్థతస్స అసన్థతస్స. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి పారాజికస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
భిక్ఖుపచ్చత్థికా తిరచ్ఛానగతపురిసం జాగరన్తం… సుత్తం… మత్తం… ఉమ్మత్తం… పమత్తం… మతం అక్ఖాయితం… మతం యేభుయ్యేన అక్ఖాయితం…పే… ఆపత్తి పారాజికస్స. మతం యేభుయ్యేన ఖాయితం భిక్ఖుస్స సన్తికే ఆనేత్వా వచ్చమగ్గేన… ముఖేన అఙ్గజాతం అభినిసీదేన్తి, సన్థతస్స అసన్థతస్స, అసన్థతస్స సన్థతస్స, సన్థతస్స సన్థతస్స, అసన్థతస్స అసన్థతస్స. సో చ పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
౬౩. భిక్ఖుపచ్చత్థికా భిక్ఖుం మనుస్సిత్థియా సన్తికే ఆనేత్వా అఙ్గజాతేన వచ్చమగ్గం… పస్సావమగ్గం… ముఖం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి పారాజికస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
భిక్ఖుపచ్చత్థికా భిక్ఖుం మనుస్సిత్థియా జాగరన్తియా… సుత్తాయ… మత్తాయ… ఉమ్మత్తాయ… పమత్తాయ … మతాయ అక్ఖాయితాయ… మతాయ యేభుయ్యేన అక్ఖాయితాయ…పే… ఆపత్తి పారాజికస్స. మతాయ యేభుయ్యేన ఖాయితాయ సన్తికే ఆనేత్వా అఙ్గజాతేన వచ్చమగ్గం… పస్సావమగ్గం… ముఖం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
భిక్ఖుపచ్చత్థికా భిక్ఖుం అమనుస్సిత్థియా… తిరచ్ఛానగతిత్థియా… మనుస్సుభతోబ్యఞ్జనకస్స… అమనుస్సుభతోబ్యఞ్జనకస్స… తిరచ్ఛానగతుభతోబ్యఞ్జనకస్స… మనుస్సపణ్డకస్స… అమనుస్సపణ్డకస్స… తిరచ్ఛానగతపణ్డకస్స… మనుస్సపురిసస్స… అమనుస్సపురిసస్స… తిరచ్ఛానగతపురిసస్స సన్తికే ఆనేత్వా అఙ్గజాతేన వచ్చమగ్గం… ముఖం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి పారాజికస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
భిక్ఖుపచ్చత్థికా భిక్ఖుం తిరచ్ఛానగతపురిసస్స జాగరన్తస్స… సుత్తస్స… మత్తస్స… ఉమ్మత్తస్స… పమత్తస్స… మతస్స అక్ఖాయితస్స… మతస్స యేభుయ్యేన అక్ఖాయితస్స…పే… ఆపత్తి పారాజికస్స. మతస్స యేభుయ్యేన ఖాయితస్స సన్తికే ఆనేత్వా అఙ్గజాతేన వచ్చమగ్గం… ముఖం అభినిసీదేన్తి. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
౬౪. భిక్ఖుపచ్చత్థికా భిక్ఖుం మనుస్సిత్థియా సన్తికే ఆనేత్వా అఙ్గజాతేన వచ్చమగ్గం… పస్సావమగ్గం… ముఖం అభినిసీదేన్తి సన్థతస్స అసన్థతాయ, అసన్థతస్స సన్థతాయ, సన్థతస్స సన్థతాయ, అసన్థతస్స అసన్థతాయ. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి పారాజికస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
భిక్ఖుపచ్చత్థికా భిక్ఖుం మనుస్సిత్థియా జాగరన్తియా… సుత్తాయ… మత్తాయ… ఉమ్మత్తాయ… పమత్తాయ… మతాయ అక్ఖాయితాయ… మతాయ యేభుయ్యేన అక్ఖాయితాయ…పే… ఆపత్తి పారాజికస్స. మతాయ యేభుయ్యేన ఖాయితాయ సన్తికే ఆనేత్వా అఙ్గజాతేన వచ్చమగ్గం… పస్సావమగ్గం… ముఖం అభినిసీదేన్తి సన్థతస్స అసన్థతాయ, అసన్థతస్స సన్థతాయ, సన్థతస్స సన్థతాయ, అసన్థతస్స అసన్థతాయ. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
భిక్ఖుపచ్చత్థికా భిక్ఖుం అమనుస్సిత్థియా… తిరచ్ఛానగతిత్థియా… మనుస్సుభతోబ్యఞ్జనకస్స… అమనుస్సుభతోబ్యఞ్జనకస్స… తిరచ్ఛానగతుభతోబ్యఞ్జనకస్స… మనుస్సపణ్డకస్స… అమనుస్సపణ్డకస్స… తిరచ్ఛానగతపణ్డకస్స… మనుస్సపురిసస్స… అమనుస్సపురిసస్స… తిరచ్ఛానగతపురిసస్స సన్తికే ఆనేత్వా అఙ్గజాతేన వచ్చమగ్గం… ముఖం అభినిసీదేన్తి సన్థతస్స అసన్థతస్స, అసన్థతస్స సన్థతస్స, సన్థతస్స సన్థతస్స, అసన్థతస్స అసన్థతస్స. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి పారాజికస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
౬౫. భిక్ఖుపచ్చత్థికా భిక్ఖుం తిరచ్ఛానగతపురిసస్స జాగరన్తస్స… సుత్తస్స… మత్తస్స… ఉమ్మత్తస్స… పమత్తస్స… మతస్స అక్ఖాయితస్స… మతస్స యేభుయ్యేన అక్ఖాయితస్స…పే… ఆపత్తి పారాజికస్స. మతస్స యేభుయ్యేన ఖాయితస్స సన్తికే ఆనేత్వా అఙ్గజాతేన వచ్చమగ్గం… ముఖం అభినిసీదేన్తి సన్థతస్స అసన్థతస్స, అసన్థతస్స సన్థతస్స, సన్థతస్స సన్థతస్స, అసన్థతస్స అసన్థతస్స. సో చే పవేసనం సాదియతి, పవిట్ఠం సాదియతి, ఠితం సాదియతి, ఉద్ధరణం సాదియతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స…పే… న సాదియతి, అనాపత్తి.
యథా భిక్ఖుపచ్చత్థికా విత్థారితా, ఏవం విత్థారేతబ్బా.
రాజపచ్చత్థికా… చోరపచ్చత్థికా… ధుత్తపచ్చత్థికా… ఉప్పళగన్ధపచ్చత్థికా. సంఖిత్తం.
౬౬. మగ్గేన మగ్గం పవేసేతి, ఆపత్తి పారాజికస్స. మగ్గేన అమగ్గం పవేసేతి, ఆపత్తి పారాజికస్స. అమగ్గేన మగ్గం పవేసేతి, ఆపత్తి పారాజికస్స. అమగ్గేన అమగ్గం పవేసేతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స.
భిక్ఖు సుత్తభిక్ఖుమ్హి విప్పటిపజ్జతి; పటిబుద్ధో సాదియతి, ఉభో నాసేతబ్బా. పటిబుద్ధో న సాదియతి, దూసకో నాసేతబ్బో. భిక్ఖు సుత్తసామణేరమ్హి విప్పటిపజ్జతి; పటిబుద్ధో సాదియతి, ఉభో నాసేతబ్బా. పటిబుద్ధో న సాదియతి, దూసకో నాసేతబ్బో. సామణేరో సుత్తభిక్ఖుమ్హి విప్పటిపజ్జతి; పటిబుద్ధో సాదియతి, ఉభో నాసేతబ్బా. పటిబుద్ధో న సాదియతి, దూసకో నాసేతబ్బో. సామణేరో సుత్తసామణేరమ్హి విప్పటిపజ్జతి; పటిబుద్ధో సాదియతి, ఉభో నాసేతబ్బా. పటిబుద్ధో న సాదియతి, దూసకో నాసేతబ్బో.
అనాపత్తి అజానన్తస్స, అసాదియన్తస్స, ఉమ్మత్తకస్స, ఖిత్తచిత్తస్స, వేదనాట్టస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.
సన్థతభాణవారో నిట్ఠితో.
వినీతవత్థుఉద్దానగాథా
మక్కటీ వజ్జిపుత్తా చ, గిహీ నగ్గో చ తిత్థియా;
దారికుప్పలవణ్ణా చ, బ్యఞ్జనేహిపరే దువే.
మాతా ధీతా భగినీ చ, జాయా చ ముదు లమ్బినా;
ద్వే వణా లేపచిత్తఞ్చ, దారుధీతలికాయ చ.
సున్దరేన సహ పఞ్చ, పఞ్చ సివథికట్ఠికా;
నాగీ యక్ఖీ చ పేతీ చ, పణ్డకోపహతో ఛుపే.
భద్దియే అరహం సుత్తో, సావత్థియా చతురో పరే;
వేసాలియా తయో మాలా, సుపినే భారుకచ్ఛకో.
సుపబ్బా సద్ధా భిక్ఖునీ, సిక్ఖమానా సామణేరీ చ;
వేసియా పణ్డకో గిహీ, అఞ్ఞమఞ్ఞం వుడ్ఢపబ్బజితో మిగోతి.
వినీతవత్థు
౬౭. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు మక్కటియా మేథునం ధమ్మం పటిసేవి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి – ‘‘భగవతా సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం, కచ్చి ను ఖో అహం పారాజికం ఆపత్తిం ఆపన్నో’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసి. ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా వేసాలికా వజ్జిపుత్తకా భిక్ఖూ సిక్ఖం అపచ్చక్ఖాయ దుబ్బల్యం అనావికత్వా మేథునం ధమ్మం పటిసేవింసు. తేసం కుక్కుచ్చం అహోసి – ‘‘భగవతా సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం, కచ్చి ను ఖో మయం పారాజికం ఆపత్తిం ఆపన్నా’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘ఆపత్తిం తుమ్హే, భిక్ఖవే, ఆపన్నా పారాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు – ‘ఏవం మే అనాపత్తి భవిస్సతీ’తి, గిహిలిఙ్గేన మేథునం ధమ్మం పటిసేవి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి ‘‘భగవతా సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం, కచ్చి ను ఖో అహం పారాజికం ఆపత్తిం ఆపన్నో’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసి. ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు – ‘ఏవం మే అనాపత్తి భవిస్సతీ’తి, నగ్గో హుత్వా మేథునం ధమ్మం పటిసేవి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు – ‘ఏవం మే అనాపత్తి భవిస్సతీ’తి, కుసచీరం నివాసేత్వా… వాకచీరం నివాసేత్వా… ఫలకచీరం నివాసేత్వా… కేసకమ్బలం నివాసేత్వా… వాలకమ్బలం నివాసేత్వా… ఉలూకపక్ఖికం నివాసేత్వా… అజినక్ఖిపం నివాసేత్వా మేథునం ధమ్మం పటిసేవి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో పిణ్డచారికో భిక్ఖు పీఠకే నిపన్నం దారికం పస్సిత్వా సారత్తో అఙ్గుట్ఠం అఙ్గజాతం పవేసేసి. సా కాలమకాసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స. ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్సా’’తి.
౬౮. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో మాణవకో ఉప్పలవణ్ణాయ భిక్ఖునియా పటిబద్ధచిత్తో హోతి. అథ ఖో సో మాణవకో ఉప్పలవణ్ణాయ భిక్ఖునియా గామం పిణ్డాయ పవిట్ఠాయ కుటికం పవిసిత్వా నిలీనో అచ్ఛి. ఉప్పలవణ్ణా భిక్ఖునీ పచ్ఛాభత్తం పిణ్డపాతపటిక్కన్తా పాదే పక్ఖాలేత్వా కుటికం పవిసిత్వా మఞ్చకే నిసీది. అథ ఖో సో మాణవకో ఉప్పలవణ్ణం భిక్ఖునిం ఉగ్గహేత్వా దూసేసి. ఉప్పలవణ్ణా భిక్ఖునీ భిక్ఖునీనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. భిక్ఖునియో భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖవే, అసాదియన్తియా’’తి.
౬౯. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్స భిక్ఖునో ఇత్థిలిఙ్గం పాతుభూతం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తంయేవ ఉపజ్ఝం తమేవ ఉపసమ్పదం తానియేవ [తాని (సీ. స్యా.)] వస్సాని భిక్ఖునీహి సఙ్గమితుం [సఙ్కమితుం (సీ. స్యా.)]. యా ఆపత్తియో భిక్ఖూనం భిక్ఖునీహి సాధారణా తా ఆపత్తియో భిక్ఖునీనం సన్తికే వుట్ఠాతుం. యా ఆపత్తియో భిక్ఖూనం భిక్ఖునీహి అసాధారణా తాహి ఆపత్తీహి అనాపత్తీ’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరిస్సా భిక్ఖునియా పురిసలిఙ్గం పాతుభూతం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తంయేవ ఉపజ్ఝం తమేవ ఉపసమ్పదం తానియేవ [తాని (సీ. స్యా.)] వస్సాని భిక్ఖూహి సఙ్గమితుం [సఙ్కమితుం (సీ. స్యా.)]. యా ఆపత్తియో భిక్ఖునీనం భిక్ఖూహి సాధారణా తా ఆపత్తియో భిక్ఖూనం సన్తికే వుట్ఠాతుం. యా ఆపత్తియో భిక్ఖునీనం భిక్ఖూహి అసాధారణా తాహి ఆపత్తీహి అనాపత్తీ’’తి.
౭౦. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు – ‘ఏవం మే అనాపత్తి భవిస్సతీ’తి, మాతుయా మేథునం ధమ్మం పటిసేవి… ధీతుయా మేథునం ధమ్మం పటిసేవి… భగినియా మేథునం ధమ్మం పటిసేవి… తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు పురాణదుతియికాయ మేథునం ధమ్మం పటిసేవి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
౭౧. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు ముదుపిట్ఠికో హోతి. సో అనభిరతియా పీళితో అత్తనో అఙ్గజాతం ముఖేన అగ్గహేసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పరాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు లమ్బీ హోతి. సో అనభిరతియా పీళితో అత్తనో అఙ్గజాతం అత్తనో వచ్చమగ్గం పవేసేసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు మతసరీరం పస్సి. తస్మిఞ్చ సరీరే అఙ్గజాతసామన్తా వణో హోతి. సో – ‘ఏవం మే అనాపత్తి భవిస్సతీ’తి, అఙ్గజాతే అఙ్గజాతం పవేసేత్వా వణేన నీహరి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు మతసరీరం పస్సి. తస్మిఞ్చ సరీరే అఙ్గజాతసామన్తా వణో హోతి. సో – ‘ఏవం మే అనాపత్తి భవిస్సతీ’తి, వణే అఙ్గజాతం పవేసేత్వా అఙ్గజాతేన నీహరి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు సారత్తో లేపచిత్తస్స నిమిత్తం అఙ్గజాతేన ఛుపి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స. ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు సారత్తో దారుధీతలికాయ నిమిత్తం అఙ్గజాతేన ఛుపి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స. ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.
౭౨. తేన ఖో పన సమయేన సున్దరో నామ భిక్ఖు రాజగహా పబ్బజితో రథికాయ [రథియాయ (క.)] గచ్ఛతి. అఞ్ఞతరా ఇత్థీ – ‘ముహుత్తం [ఇత్థీ తం పస్సిత్వా ఏతదవోచ ముహుత్తం (స్యా.)], భన్తే, ఆగమేహి, వన్దిస్సామీ’తి సా వన్దన్తీ అన్తరవాసకం ఉక్ఖిపిత్వా ముఖేన అఙ్గజాతం అగ్గహేసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘సాదియి త్వం, భిక్ఖూ’’తి? ‘‘నాహం, భగవా, సాదియి’’న్తి. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అసాదియన్తస్సా’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరా ఇత్థీ భిక్ఖుం పస్సిత్వా ఏతదవోచ – ‘‘ఏహి, భన్తే, మేథునం ధమ్మం పటిసేవా’’తి. ‘‘అలం, భగిని, నేతం కప్పతీ’’తి. ‘‘ఏహి, భన్తే, అహం వాయమిస్సామి, త్వం మా వాయమి, ఏవం తే అనాపత్తి భవిస్సతీ’’తి. సో భిక్ఖు తథా అకాసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరా ఇత్థీ భిక్ఖుం పస్సిత్వా ఏతదవోచ – ‘‘ఏహి, భన్తే, మేథునం ధమ్మం పటిసేవా’’తి. ‘‘అలం, భగిని, నేతం కప్పతీ’’తి. ‘‘ఏహి భన్తే, త్వం వాయమ, అహం న వాయమిస్సామి, ఏవం తే అనాపత్తి భవిస్సతీ’’తి. సో భిక్ఖు తథా అకాసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరా ఇత్థీ భిక్ఖుం పస్సిత్వా ఏతదవోచ – ‘‘ఏహి, భన్తే, మేథునం ధమ్మం పటిసేవా’’తి. ‘‘అలం, భగిని, నేతం కప్పతీ’’తి. ‘‘ఏహి, భన్తే, అబ్భన్తరం ఘట్టేత్వా బహి మోచేహి…పే… బహి ఘట్టేత్వా అబ్భన్తరం మోచేహి, ఏవం తే అనాపత్తి భవిస్సతీ’’తి. సో భిక్ఖు తథా అకాసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
౭౩. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు సివథికం గన్త్వా అక్ఖాయితం సరీరం పస్సిత్వా తస్మిం మేథునం ధమ్మం పటిసేవి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు సివథికం గన్త్వా యేభుయ్యేన అక్ఖాయితం సరీరం పస్సిత్వా తస్మిం మేథునం ధమ్మం పటిసేవి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు సివథికం గన్త్వా యేభుయ్యేన ఖాయితం సరీరం పస్సిత్వా తస్మిం మేథునం ధమ్మం పటిసేవి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స. ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్సా’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు సివథికం గన్త్వా ఛిన్నసీసం పస్సిత్వా వట్టకతే ముఖే ఛుపన్తం అఙ్గజాతం పవేసేసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు సివథికం గన్త్వా ఛిన్నసీసం పస్సిత్వా వట్టకతే ముఖే అచ్ఛుపన్తం అఙ్గజాతం పవేసేసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స. ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు అఞ్ఞతరిస్సా ఇత్థియా పటిబద్ధచిత్తో హోతి. సా కాలఙ్కతా [కాలకతా (సీ. స్యా.)] సుసానే ఛడ్డితా. అట్ఠికాని విప్పకిణ్ణాని హోన్తి. అథ ఖో సో భిక్ఖు సివథికం గన్త్వా అట్ఠికాని సఙ్కడ్ఢిత్వా నిమిత్తే అఙ్గజాతం పటిపాదేసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స. ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు నాగియా మేథునం ధమ్మం పటిసేవి… యక్ఖినియా మేథునం ధమ్మం పటిసేవి… పేతియా మేథునం ధమ్మం పటిసేవి … పణ్డకస్స మేథునం ధమ్మం పటిసేవి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు ఉపహతిన్ద్రియో హోతి. సో – ‘నాహం వేదియామి [వేదయామి (క.)] సుఖం వా దుక్ఖం వా, అనాపత్తి మే భవిస్సతీ’తి, మేథునం ధమ్మం పటిసేవి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘వేదయి వా సో, భిక్ఖవే, మోఘపురిసో న వా వేదయి, ఆపత్తి పారాజికస్సా’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు – ‘ఇత్థియా మేథునం ధమ్మం పటిసేవిస్సామీ’తి, ఛుపితమత్తే విప్పటిసారీ అహోసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స. ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్సా’’తి.
౭౪. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు భద్దియే జాతియావనే దివావిహారగతో నిపన్నో హోతి. తస్స అఙ్గమఙ్గాని వాతూపత్థద్ధాని హోన్తి. అఞ్ఞతరా ఇత్థీ పస్సిత్వా అఙ్గజాతే అభినిసీదిత్వా యావదత్థం కత్వా పక్కామి. భిక్ఖూ కిలిన్నం పస్సిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, ఆకారేహి అఙ్గజాతం కమ్మనియం హోతి – రాగేన, వచ్చేన, పస్సావేన, వాతేన, ఉచ్చాలిఙ్గపాణకదట్ఠేన. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహాకారేహి అఙ్గజాతం కమ్మనియం హోతి. అట్ఠానమేతం, భిక్ఖవే, అనవకాసో యం తస్స భిక్ఖునో రాగేన అఙ్గజాతం కమ్మనియం అస్స. అరహం సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు. అనాపత్తి, భిక్ఖవే, తస్స భిక్ఖునో’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు సావత్థియా అన్ధవనే దివావిహారగతో నిపన్నో హోతి. అఞ్ఞతరా గోపాలికా పస్సిత్వా అఙ్గజాతే అభినిసీది. సో భిక్ఖు పవేసనం సాదియి, పవిట్ఠం సాదియి, ఠితం సాదియి, ఉద్ధరణం సాదియి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు సావత్థియా అన్ధవనే దివావిహారగతో నిపన్నో హోతి. అఞ్ఞతరా అజపాలికా పస్సిత్వా… అఞ్ఞతరా కట్ఠహారికా పస్సిత్వా… అఞ్ఞతరా గోమయహారికా పస్సిత్వా అఙ్గజాతే అభినిసీది. సో భిక్ఖు పవేసనం సాదియి, పవిట్ఠం సాదియి, ఠితం సాదియి, ఉద్ధరణం సాదియి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.
౭౫. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు వేసాలియం మహావనే దివావిహారగతో నిపన్నో హోతి. అఞ్ఞతరా ఇత్థీ పస్సిత్వా అఙ్గజాతే అభినిసీదిత్వా యావదత్థం కత్వా సామన్తా హసమానా ఠితా హోతి. సో భిక్ఖు పటిబుజ్ఝిత్వా తం ఇత్థిం ఏతదవోచ – ‘‘తుయ్హిదం కమ్మ’’న్తి? ‘‘ఆమ, మయ్హం కమ్మ’’న్తి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘సాదియి త్వం, భిక్ఖూ’’తి? ‘‘నాహం, భగవా, జానామీ’’తి. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అజానన్తస్సా’’తి.
౭౬. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు వేసాలియం మహావనే దివావిహారగతో రుక్ఖం అపస్సాయ నిపన్నో హోతి. అఞ్ఞతరా ఇత్థీ పస్సిత్వా అఙ్గజాతే అభినిసీది. సో భిక్ఖు సహసా వుట్ఠాసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘సాదియి త్వం, భిక్ఖూ’’తి? ‘‘నాహం, భగవా, సాదియి’’న్తి. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అసాదియన్తస్సా’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు వేసాలియం మహావనే దివావిహారగతో రుక్ఖం అపస్సాయ నిపన్నో హోతి. అఞ్ఞతరా ఇత్థీ పస్సిత్వా అఙ్గజాతే అభినిసీది. సో భిక్ఖు అక్కమిత్వా పవత్తేసి [పవట్టేసి (సీ. స్యా.)]. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘సాదియి త్వం, భిక్ఖూ’’తి? ‘‘నాహం, భగవా, సాదియి’’న్తి. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అసాదియన్తస్సా’’తి.
౭౭. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు వేసాలియం మహావనే కూటాగారసాలాయం దివావిహారగతో ద్వారం వివరిత్వా నిపన్నో హోతి. తస్స అఙ్గమఙ్గాని వాతూపత్థద్ధాని హోన్తి. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా ఇత్థియో గన్ధఞ్చ మాలఞ్చ ఆదాయ ఆరామం ఆగమంసు విహారపేక్ఖికాయో. అథ ఖో తా ఇత్థియో తం భిక్ఖుం పస్సిత్వా అఙ్గజాతే అభినిసీదిత్వా యావదత్థం కత్వా, పురిసూసభో వతాయన్తి వత్వా గన్ధఞ్చ మాలఞ్చ ఆరోపేత్వా పక్కమింసు. భిక్ఖూ కిలిన్నం పస్సిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, ఆకారేహి అఙ్గజాతం కమ్మనియం హోతి – రాగేన, వచ్చేన, పస్సావేన, వాతేన, ఉచ్చాలిఙ్గపాణకదట్ఠేన. ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహాకారేహి అఙ్గజాతం కమ్మనియం హోతి. అట్ఠానమేతం, భిక్ఖవే, అనవకాసో, యం తస్స భిక్ఖునో రాగేన అఙ్గజాతం కమ్మనియం అస్స. అరహం సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు. అనాపత్తి, భిక్ఖవే, తస్స భిక్ఖునో. అనుజానామి, భిక్ఖవే, దివా పటిసల్లీయన్తేన ద్వారం సంవరిత్వా పటిసల్లీయితు’’న్తి.
౭౮. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భారుకచ్ఛకో భిక్ఖు సుపినన్తే [సుపినన్తేన (సీ. స్యా.)] పురాణదుతియికాయ మేథునం ధమ్మం పటిసేవిత్వా – ‘అస్సమణో అహం, విబ్భమిస్సామీ’తి, భారుకచ్ఛం గచ్ఛన్తో అన్తరామగ్గే ఆయస్మన్తం ఉపాలిం పస్సిత్వా ఏతమత్థం ఆరోచేసి. ఆయస్మా ఉపాలి ఏవమాహ – ‘‘అనాపత్తి, ఆవుసో, సుపినన్తేనా’’తి.
తేన ఖో పన సమయేన రాజగహే సుపబ్బా నామ ఉపాసికా ముధప్పసన్నా [ముద్ధప్పసన్నా (సీ.)] హోతి. సా ఏవందిట్ఠికా హోతి – ‘‘యా మేథునం ధమ్మం దేతి సా అగ్గదానం దేతీ’’తి. సా భిక్ఖుం పస్సిత్వా ఏతదవోచ – ‘‘ఏహి, భన్తే, మేథునం ధమ్మం పటిసేవా’’తి. ‘‘అలం, భగిని, నేతం కప్పతీ’’తి. ‘‘ఏహి, భన్తే, ఊరున్తరికాయ [ఊరన్తరికాయ (సీ.)] ఘట్టేహి, ఏవం తే అనాపత్తి భవిస్సతీ’’తి…పే… ఏహి, భన్తే, నాభియం ఘట్టేహి… ఏహి, భన్తే, ఉదరవట్టియం ఘట్టేహి… ఏహి, భన్తే, ఉపకచ్ఛకే ఘట్టేహి… ఏహి, భన్తే, గీవాయం ఘట్టేహి… ఏహి, భన్తే, కణ్ణచ్ఛిద్దే ఘట్టేహి… ఏహి, భన్తే, కేసవట్టియం ఘట్టేహి… ఏహి, భన్తే, అఙ్గులన్తరికాయ ఘట్టేహి… ‘‘ఏహి, భన్తే, హత్థేన ఉపక్కమిత్వా మోచేస్సామి, ఏవం తే అనాపత్తి భవిస్సతీ’’తి. సో భిక్ఖు తథా అకాసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స. ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్సా’’తి.
౭౯. తేన ఖో పన సమయేన సావత్థియం సద్ధా నామ ఉపాసికా ముధప్పసన్నా హోతి. సా ఏవందిట్ఠికా హోతి – ‘‘యా మేథునం ధమ్మం దేతి సా అగ్గదానం దేతీ’’తి. సా భిక్ఖుం పస్సిత్వా ఏతదవోచ – ‘‘ఏహి, భన్తే, మేథునం ధమ్మం పటిసేవా’’తి. ‘‘అలం, భగిని, నేతం కప్పతీ’’తి. ‘‘ఏహి, భన్తే, ఊరున్తరికాయ ఘట్టేహి…పే… ఏహి, భన్తే, హత్థేన ఉపక్కమిత్వా మోచేస్సామి, ఏవం తే అనాపత్తి భవిస్సతీ’’తి. సో భిక్ఖు తథా అకాసి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, పారాజికస్స. ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్సా’’తి.
౮౦. తేన ఖో పన సమయేన వేసాలియం లిచ్ఛవికుమారకా భిక్ఖుం గహేత్వా భిక్ఖునియా విప్పటిపాదేసుం… సిక్ఖమానాయ విప్పటిపాదేసుం… సామణేరియా విప్పటిపాదేసుం. ఉభో సాదియింసు. ఉభో నాసేతబ్బా. ఉభో న సాదియింసు. ఉభిన్నం అనాపత్తి.
౮౧. తేన ఖో పన సమయేన వేసాలియం లిచ్ఛవికుమారకా భిక్ఖుం గహేత్వా వేసియా విప్పటిపాదేసుం… పణ్డకే విప్పటిపాదేసుం… గిహినియా విప్పటిపాదేసుం. భిక్ఖు సాదియి. భిక్ఖు నాసేతబ్బో. భిక్ఖు న సాదియి. భిక్ఖుస్స అనాపత్తి.
తేన ఖో పన సమయేన వేసాలియం లిచ్ఛవికుమారకా భిక్ఖూ గహేత్వా అఞ్ఞమఞ్ఞం విప్పటిపాదేసుం. ఉభో సాదియింసు. ఉభో నాసేతబ్బా. ఉభో న సాదియింసు. ఉభిన్నం అనాపత్తి.
౮౨. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో వుడ్ఢపబ్బజితో భిక్ఖు పురాణదుతియికాయ దస్సనం అగమాసి. సా – ‘ఏహి, భన్తే, విబ్భమా’తి అగ్గహేసి. సో భిక్ఖు పటిక్కమన్తో ఉత్తానో పరిపతి. సా ఉబ్భజిత్వా [ఉబ్భుజిత్వా (సీ. స్యా.)] అఙ్గజాతే [అఙ్గజాతేన (సీ.)] అభినిసీది. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి …పే… ‘‘సాదియి త్వం, భిక్ఖూ’’తి? ‘‘నాహం, భగవా, సాదియి’’న్తి. ‘‘అనాపత్తి, భిక్ఖు, అసాదియన్తస్సా’’తి.
౮౩. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు అరఞ్ఞే విహరతి. మిగపోతకో తస్స పస్సావట్ఠానం ఆగన్త్వా పస్సావం పివన్తో ముఖేన అఙ్గజాతం అగ్గహేసి. సో భిక్ఖు సాదియి. తస్స కుక్కుచ్చం అహోసి…పే… ‘‘ఆపత్తిం త్వం, భిక్ఖు, ఆపన్నో పారాజిక’’న్తి.