౧. పఠమసిక్ఖాపదం

ఇమే ఖో పనాయ్యాయో ఛసట్ఠిసతా పాచిత్తియా

ధమ్మా ఉద్దేసం ఆగచ్ఛన్తి.

౭౯౩. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరేన ఉపాసకేన భిక్ఖునిసఙ్ఘో లసుణేన పవారితో హోతి – ‘‘యాసం అయ్యానం లసుణేన అత్థో, అహం లసుణేనా’’తి. ఖేత్తపాలో చ ఆణత్తో హోతి – ‘‘సచే భిక్ఖునియో ఆగచ్ఛన్తి, ఏకమేకాయ భిక్ఖునియా ద్వేతయో భణ్డికే దేహీ’’తి. తేన ఖో పన సమయేన సావత్థియం ఉస్సవో హోతి. యథాభతం లసుణం పరిక్ఖయం అగమాసి. భిక్ఖునియో తం ఉపాసకం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచుం – ‘‘లసుణేన, ఆవుసో, అత్థో’’తి. ‘‘నత్థాయ్యే. యథాభతం లసుణం పరిక్ఖీణం. ఖేత్తం గచ్ఛథా’’తి. థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ ఖేత్తం గన్త్వా న మత్తం జానిత్వా బహుం లసుణం హరాపేసి. ఖేత్తపాలో ఉజ్ఝాయతి ఖియ్యతి విపాచేతి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖునియో న మత్తం జానిత్వా బహుం లసుణం హరాపేస్సన్తీ’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖునియో తస్స ఖేత్తపాలస్స ఉజ్ఝాయన్తస్స ఖియ్యన్తస్స విపాచేన్తస్స. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ అయ్యా థుల్లనన్దా న మత్తం జానిత్వా బహుం లసుణం హరాపేస్సతీ’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ న మత్తం జానిత్వా బహుం లసుణం హరాపేతీతి [హరాపేసీతి (క.)]? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ న మత్తం జానిత్వా బహుం లసుణం హరాపేస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

‘‘భూతపుబ్బం, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ అఞ్ఞతరస్స బ్రాహ్మణస్స పజాపతి అహోసి. తిస్సో చ ధీతరో – నన్దా, నన్దవతీ, సున్దరీనన్దా. అథ ఖో, భిక్ఖవే, సో బ్రాహ్మణో కాలఙ్కత్వా అఞ్ఞతరం హంసయోనిం ఉపపజ్జి. తస్స సబ్బసోవణ్ణమయా పత్తా అహేసుం. సో తాసం ఏకేకం పత్తం దేతి. అథ ఖో, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ ‘‘అయం హంసో అమ్హాకం ఏకేకం పత్తం దేతీ’’తి తం హంసరాజం గహేత్వా నిప్పత్తం అకాసి. తస్స పున జాయమానా పత్తా సేతా సమ్పజ్జింసు. తదాపి, భిక్ఖవే, థుల్లనన్దా భిక్ఖునీ అతిలోభేన సువణ్ణా పరిహీనా. ఇదాని లసుణా పరిహాయిస్సతీ’’తి.

[జా. ౧.౧.౧౩౬ సువణ్ణహంసజాతకేపి] ‘‘యం లద్ధం తేన తుట్ఠబ్బం, అతిలోభో హి పాపకో;

హంసరాజం గహేత్వాన, సువణ్ణా పరిహాయథా’’తి.

అథ ఖో భగవా థుల్లనన్దం భిక్ఖునిం అనేకపరియాయేన విగరహిత్వా దుబ్భరతాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –

౭౯౪. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ లసుణం ఖాదేయ్య పాచిత్తియ’’న్తి.

౭౯౫. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.

లసుణం నామ మాగధకం వుచ్చతి.

‘‘ఖాదిస్సామీతి పటిగ్గణ్హా’’తి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

౭౯౬. లసుణే లసుణసఞ్ఞా ఖాదతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. లసుణే వేమతికా ఖాదతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. లసుణే అలసుణసఞ్ఞా ఖాదతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

అలసుణే లసుణసఞ్ఞా ఖాదతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అలసుణే వేమతికా ఖాదతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అలసుణే అలసుణసఞ్ఞా ఖాదతి, అనాపత్తి.

౭౯౭. అనాపత్తి పలణ్డుకే, భఞ్జనకే, హరీతకే, చాపలసుణే, సూపసమ్పాకే, మంససమ్పాకే, తేలసమ్పాకే, సాళవే, ఉత్తరిభఙ్గే, ఉమ్మత్తికాయ, ఆదికమ్మికాయాతి.

పఠమసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.