౩. తతియసఙ్ఘాదిసేససిక్ఖాపదం

౬౮౭. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన భద్దాయ కాపిలానియా అన్తేవాసినీ భిక్ఖునీ భిక్ఖునీహి సద్ధిం భణ్డిత్వా గామకం [గామకే (స్యా.)] ఞాతికులం అగమాసి. భద్దా కాపిలానీ తం భిక్ఖునిం అపస్సన్తీ భిక్ఖునియో పుచ్ఛి – ‘‘కహం ఇత్థన్నామా, న దిస్సతీ’’తి! ‘‘భిక్ఖునీహి సద్ధిం, అయ్యే, భణ్డిత్వా న దిస్సతీ’’తి. ‘‘అమ్మా, అముకస్మిం గామకే ఏతిస్సా ఞాతికులం. తత్థ గన్త్వా విచినథా’’తి. భిక్ఖునియో తత్థ గన్త్వా తం భిక్ఖునిం పస్సిత్వా ఏతదవోచుం – ‘‘కిస్స త్వం, అయ్యే, ఏకికా ఆగతా, కచ్చిసి అప్పధంసితా’’తి? ‘‘అప్పధంసితామ్హి, అయ్యే’’తి. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖునీ ఏకా గామన్తరం గచ్ఛిస్సతీ’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ ఏకా గామన్తరం గచ్ఛతీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ ఏకా గామన్తరం గచ్ఛిస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –

‘‘యా పన భిక్ఖునీ ఏకా గామన్తరం గచ్ఛేయ్య, అయమ్పి భిక్ఖునీ పఠమాపత్తికం ధమ్మం ఆపన్నా నిస్సారణీయం సఙ్ఘాదిసేస’’న్తి.

ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖునీనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.

౬౮౮. తేన ఖో పన సమయేన ద్వే భిక్ఖునియో సాకేతా సావత్థిం అద్ధానమగ్గప్పటిపన్నా హోన్తి. అన్తరామగ్గే నదీ తరితబ్బా హోతి. అథ ఖో తా భిక్ఖునియో నావికే ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచుం – ‘‘సాధు నో, ఆవుసో, తారేథా’’తి. ‘‘నాయ్యే, సక్కా ఉభో సకిం తారేతు’’న్తి. ఏకో ఏకం ఉత్తారేసి. ఉత్తిణ్ణో ఉత్తిణ్ణం దూసేసి. అనుత్తిణ్ణో అనుత్తిణ్ణం దూసేసి. తా పచ్ఛా సమాగన్త్వా పుచ్ఛింసు – ‘‘కచ్చిసి, అయ్యే, అప్పధంసితా’’తి? ‘‘పధంసితామ్హి, అయ్యే! త్వం పన, అయ్యే, అప్పధంసితా’’తి? ‘‘పధంసితామ్హి, అయ్యే’’తి. అథ ఖో తా భిక్ఖునియో సావత్థిం గన్త్వా భిక్ఖునీనం ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖునీ ఏకా నదీపారం గచ్ఛిస్సతీ’’తి! అథ ఖో తా భిక్ఖునియో భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ ఏకా నదీపారం గచ్ఛతీ’’తి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ ఏకా నదీపారం గచ్ఛిస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –

‘‘యా పన భిక్ఖునీ ఏకా వా గామన్తరం గచ్ఛేయ్య, ఏకా వా నదీపారం గచ్ఛేయ్య, అయమ్పి భిక్ఖునీ పఠమాపత్తికం ధమ్మం ఆపన్నా నిస్సారణీయం సఙ్ఘాదిసేస’’న్తి.

ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖునీనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.

౬౮౯. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా భిక్ఖునియో కోసలేసు జనపదే సావత్థిం గచ్ఛన్తా [గన్త్వా (క.)] సాయం అఞ్ఞతరం గామం ఉపగచ్ఛింసు. తత్థ అఞ్ఞతరా భిక్ఖునీ అభిరూపా హోతి దస్సనీయా పాసాదికా. అఞ్ఞతరో పురిసో తస్సా భిక్ఖునియా సహ దస్సనేన పటిబద్ధచిత్తో హోతి. అథ ఖో సో పురిసో తాసం భిక్ఖునీనం సేయ్యం పఞ్ఞపేన్తో తస్సా భిక్ఖునియా సేయ్యం ఏకమన్తం పఞ్ఞాపేసి. అథ ఖో సా భిక్ఖునీ సల్లక్ఖేత్వా – ‘‘పరియుట్ఠితో అయం పురిసో; సచే రత్తిం ఆగచ్ఛిస్సతి, విస్సరో మే భవిస్సతీ’’తి, భిక్ఖునియో అనాపుచ్ఛా అఞ్ఞతరం కులం గన్త్వా సేయ్యం కప్పేసి. అథ ఖో సో పురిసో రత్తిం ఆగన్త్వా తం భిక్ఖునిం గవేసన్తో భిక్ఖునియో ఘట్టేసి. భిక్ఖునియో తం భిక్ఖునిం అపస్సన్తియో ఏవమాహంసు – ‘‘నిస్సంసయం ఖో సా భిక్ఖునీ పురిసేన సద్ధిం నిక్ఖన్తా’’తి.

అథ ఖో సా భిక్ఖునీ తస్సా రత్తియా అచ్చయేన యేన తా భిక్ఖునియో తేనుపసఙ్కమి. భిక్ఖునియో తం భిక్ఖునిం ఏతదవోచుం – ‘‘కిస్స త్వం, అయ్యే, పురిసేన సద్ధిం నిక్ఖన్తా’’తి? ‘‘నాహం, అయ్యే, పురిసేన సద్ధిం నిక్ఖన్తా’’తి. భిక్ఖునీనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖునీ ఏకా రత్తిం విప్పవసిస్సతీ’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ ఏకా రత్తిం విప్పవసీతి [విప్పవసీతి (క.)]? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ ఏకా రత్తిం విప్పవసిస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –

‘‘యా పన భిక్ఖునీ ఏకా వా గామన్తరం గచ్ఛేయ్య, ఏకా వా నదీపారం గచ్ఛేయ్య, ఏకా వా రత్తిం విప్పవసేయ్య, అయమ్పి భిక్ఖునీ పఠమాపత్తికం ధమ్మం ఆపన్నా నిస్సారణీయం సఙ్ఘాదిసేస’’న్తి.

ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖునీనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.

౬౯౦. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా భిక్ఖునియో కోసలేసు జనపదే సావత్థిం అద్ధానమగ్గప్పటిపన్నా హోన్తి. తత్థ అఞ్ఞతరా భిక్ఖునీ వచ్చేన పీళితా ఏకికా ఓహీయిత్వా [ఓహియిత్వా (క.)] పచ్ఛా అగమాసి. మనుస్సా తం భిక్ఖునిం పస్సిత్వా దూసేసుం. అథ ఖో సా భిక్ఖునీ యేన తా భిక్ఖునియో తేనుపసఙ్కమి. భిక్ఖునియో తం భిక్ఖునిం ఏతదవోచుం – ‘‘కిస్స త్వం, అయ్యే, ఏకికా ఓహీనా, కచ్చిసి అప్పధంసితా’’తి? ‘‘పధంసితామ్హి, అయ్యే’’తి. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – కథఞ్హి నామ భిక్ఖునీ ఏకా గణమ్హా ఓహీయిస్సతీతి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ ఏకా గణమ్హా ఓహీయతీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీ ఏకా గణమ్హా ఓహీయిస్సతి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియో ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసన్తు –

౬౯౧. ‘‘యా పన భిక్ఖునీ ఏకా వా గామన్తరం గచ్ఛేయ్య, ఏకా వా నదీపారం గచ్ఛేయ్య, ఏకా వా రత్తిం విప్పవసేయ్య, ఏకా వా గణమ్హా ఓహీయేయ్య, అయమ్పి భిక్ఖునీ పఠమాపత్తికం ధమ్మం ఆపన్నా నిస్సారణీయం సఙ్ఘాదిసేస’’న్తి.

౬౯౨. యా పనాతి యా యాదిసా…పే… భిక్ఖునీతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతా భిక్ఖునీతి.

ఏకా వా గామన్తరం గచ్ఛేయ్యాతి పరిక్ఖిత్తస్స గామస్స పరిక్ఖేపం పఠమం పాదం అతిక్కామేన్తియా ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స, దుతియం పాదం అతిక్కామేన్తియా ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స.

అపరిక్ఖిత్తస్స గామస్స ఉపచారం పఠమం పాదం అతిక్కామేన్తియా ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. దుతియం పాదం అతిక్కామేన్తియా ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స.

ఏకా వా నదీపారం గచ్ఛేయ్యాతి నదీ నామ తిమణ్డలం పటిచ్ఛాదేత్వా యత్థ కత్థచి ఉత్తరన్తియా భిక్ఖునియా అన్తరవాసకో తేమియతి. పఠమం పాదం ఉత్తరన్తియా ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. దుతియం పాదం ఉత్తరన్తియా ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స.

ఏకా వా రత్తిం విప్పవసేయ్యాతి సహ అరుణుగ్గమనా దుతియికాయ భిక్ఖునియా హత్థపాసం విజహన్తియా ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. విజహితే ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స.

ఏకా వా గణమ్హా ఓహీయేయ్యాతి అగామకే అరఞ్ఞే దుతియికాయ భిక్ఖునియా దస్సనూపచారం వా సవనూపచారం వా విజహన్తియా ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. విజహితే ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్స.

అయమ్పీతి పురిమాయో ఉపాదాయ వుచ్చతి.

పఠమాపత్తికన్తి సహ వత్థుజ్ఝాచారా ఆపజ్జతి అసమనుభాసనాయ.

నిస్సారణీయన్తి సఙ్ఘమ్హా నిస్సారీయతి.

సఙ్ఘాదిసేసోతి…పే… తేనపి వుచ్చతి సఙ్ఘాదిసేసోతి.

౬౯౩. అనాపత్తి దుతియికా భిక్ఖునీ పక్కన్తా వా హోతి విబ్భన్తా వా కాలఙ్కతా వా పక్ఖసఙ్కన్తా వా, ఆపదాసు, ఉమ్మత్తికాయ, ఆదికమ్మికాయాతి.

తతియసఙ్ఘాదిసేససిక్ఖాపదం నిట్ఠితం.