౧౦. కణ్టకసిక్ఖాపదం

౪౨౮. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన కణ్టకస్స [కణ్డకస్స (స్యా. క.)] నామ సమణుద్దేసస్స ఏవరూపం పాపకం దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం హోతి – ‘‘తథాహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి, యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయా’’తి. అస్సోసుం ఖో సమ్బహులా భిక్ఖూ కణ్టకస్స నామ కిర సమణుద్దేసస్స ఏవరూపం పాపకం దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం – ‘‘తథాహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి, యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా, తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయా’’తి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ యేన కణ్టకో సమణుద్దేసో తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా కణ్టకం సమణుద్దేసం ఏతదవోచుం – ‘‘సచ్చం కిర తే, ఆవుసో కణ్టక, ఏవరూపం పాపకం దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం – ‘తథాహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి, యథా యే’మే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయా’’’తి? ‘‘ఏవంబ్యాఖో అహం, భన్తే, భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి – ‘యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయా’’’తి.

మా, ఆవుసో కణ్టక, ఏవం అవచ. మా భగవన్తం అబ్భాచిక్ఖి. న హి సాధు భగవతో అబ్భక్ఖానం. న హి భగవా ఏవం వదేయ్య. అనేకపరియాయేన, ఆవుసో కణ్టక, అన్తరాయికా ధమ్మా అన్తరాయికా వుత్తా భగవతా. అలఞ్చ పన తే పటిసేవతో అన్తరాయాయ. అప్పస్సాదా కామా వుత్తా భగవతా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో…పే… ఏవమ్పి ఖో కణ్టకో సమణుద్దేసో తేహి భిక్ఖూహి వుచ్చమానో తథేవ తం పాపకం దిట్ఠిగతం థామసా పరామాసా అభినివిస్స వోహరతి – ‘‘ఏవంబ్యాఖో అహం, భన్తే, భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి – ‘యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయా’’’తి.

యతో చ ఖో తే భిక్ఖూ నాసక్ఖింసు కణ్టకం సమణుద్దేసం ఏతస్మా పాపకా దిట్ఠిగతా వివేచేతుం, అథ ఖో తే భిక్ఖూ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా కణ్టకం సమణుద్దేసం పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర తే, కణ్టక, ఏవరూపం పాపకం దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం – ‘తథాహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి, యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయా’’’తి? ‘‘ఏవంబ్యాఖో అహం, భన్తే, భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి – ‘యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయా’’’తి.

‘‘కస్స ను ఖో నామ త్వం, మోఘపురిస, మయా ఏవం ధమ్మం దేసితం ఆజానాసి? నను మయా, మోఘపురిస, అనేకపరియాయేన అన్తరాయికా ధమ్మా అన్తరాయికా వుత్తా, అలఞ్చ పన తే పటిసేవతో అన్తరాయాయ? అప్పస్సాదా కామా వుత్తా మయా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. అట్ఠికఙ్కలూపమా కామా వుత్తా మయా…పే… సప్పసిరూపమా కామా వుత్తా మయా బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. అథ చ పన త్వం, మోఘపురిస, అత్తనా దుగ్గహితేన అమ్హే చేవ అబ్భాచిక్ఖసి అత్తానఞ్చ ఖణసి బహుఞ్చ అపుఞ్ఞం పసవసి. తఞ్హి తే, మోఘపురిస, భవిస్సతి దీఘరత్తం అహితాయ దుక్ఖాయ. నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… పసన్నానఞ్చ ఏకచ్చానం అఞ్ఞథత్తాయా’’తి. విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘో కణ్టకం సమణుద్దేసం నాసేతు. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, నాసేతబ్బో – అజ్జతగ్గే తే, ఆవుసో కణ్టక, న చేవ సో భగవా సత్థా అపదిసితబ్బో. యమ్పి చఞ్ఞే సమణుద్దేసా లభన్తి భిక్ఖూహి సద్ధిం దిరత్తతిరత్తం సహసేయ్యం సాపి తే నత్థి. చర పిరే వినస్సా’’తి. అథ ఖో సఙ్ఘో కణ్టకం సమణుద్దేసం నాసేసి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ జానం తథానాసితం కణ్టకం సమణుద్దేసం ఉపలాపేన్తిపి ఉపట్ఠాపేన్తిపి సమ్భుఞ్జన్తిపి సహాపి సేయ్యం కప్పేన్తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ జానం తథానాసితం కణ్టకం సమణుద్దేసం ఉపలాపేస్సన్తిపి ఉపట్ఠాపేస్సన్తిపి సమ్భుఞ్జిస్సన్తిపి సహాపి సేయ్యం కప్పేస్సన్తీ’’తి…పే… సచ్చం కిర తుమ్హే, భిక్ఖవే, జానం తథానాసితం కణ్టకం సమణుద్దేసం ఉపలాపేథాపి ఉపట్ఠాపేథాపి సమ్భుఞ్జథాపి సహాపి సేయ్యం కప్పేథాతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ తుమ్హే, మోఘపురిసా, జానం తథానాసితం కణ్టకం సమణుద్దేసం ఉపలాపేస్సథాపి ఉపట్ఠాపేస్సథాపి సమ్భుఞ్జిస్సథాపి సహాపి సేయ్యం కప్పేస్సథ! నేతం, మోఘపురిసా, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

౪౨౯. ‘‘సమణుద్దేసోపి చే ఏవం వదేయ్య – ‘తథాహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి, యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయా’తి, సో సమణుద్దేసో భిక్ఖూహి ఏవమస్స వచనీయో – ‘మావుసో సమణుద్దేస, ఏవం అవచ, మా భగవన్తం అబ్భాచిక్ఖి, న హి సాధు భగవతో అబ్భక్ఖానం, న హి భగవా ఏవం వదేయ్య. అనేకపరియాయేనావుసో సమణుద్దేస, అన్తరాయికా ధమ్మా అన్తరాయికా వుత్తా భగవతా. అలఞ్చ పన తే పటిసేవతో అన్తరాయాయా’తి. ఏవఞ్చ [ఏవఞ్చ పన (క.)] సో సమణుద్దేసో భిక్ఖూహి వుచ్చమానో తథేవ పగ్గణ్హేయ్య, సో సమణుద్దేసో భిక్ఖూహి ఏవమస్స వచనీయో – ‘అజ్జతగ్గే తే, ఆవుసో సమణుద్దేస, న చేవ సో భగవా సత్థా అపదిసితబ్బో. యమ్పి చఞ్ఞే సమణుద్దేసా లభన్తి భిక్ఖూహి సద్ధిం దిరత్తతిరత్తం సహసేయ్యం సాపి తే నత్థి. చర పిరే వినస్సా’తి. యో పన భిక్ఖు జానం తథానాసితం సమణుద్దేసం ఉపలాపేయ్య వా ఉపట్ఠాపేయ్య వా సమ్భుఞ్జేయ్య వా సహ వా సేయ్యం కప్పేయ్య, పాచిత్తియ’’న్తి.

౪౩౦. సమణుద్దేసో నామ సామణేరో వుచ్చతి.

ఏవం వదేయ్యాతి – ‘‘తథాహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి, యథాయేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా, తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయా’’తి.

సో సమణుద్దేసోతి యో సో ఏవంవాదీ సమణుద్దేసో.

భిక్ఖూహీతి అఞ్ఞేహి భిక్ఖూహి, యే పస్సన్తి యే సుణన్తి తేహి వత్తబ్బో – ‘‘మా, ఆవుసో సమణుద్దేస, ఏవం అవచ. మా భగవన్తం అబ్భాచిక్ఖి. న హి సాధు భగవతో అబ్భక్ఖానం. న హి భగవా ఏవం వదేయ్య. అనేకపరియాయేనావుసో సమణుద్దేస, అన్తరాయికా ధమ్మా అన్తరాయికా వుత్తా భగవతా. అలఞ్చ పన తే పటిసేవతో అన్తరాయాయా’’తి. దుతియమ్పి వత్తబ్బో… తతియమ్పి వత్తబ్బో…పే… సచే పటినిస్సజ్జతి ఇచ్చేతం కుసలం, నో చే పటినిస్సజ్జతి సో సమణుద్దేసో భిక్ఖూహి ఏవమస్స వచనీయో – ‘‘అజ్జతగ్గే తే, ఆవుసో సమణుద్దేస, న చేవ సో భగవా సత్థా అపదిసితబ్బో. యమ్పి చఞ్ఞే సమణుద్దేసా లభన్తి భిక్ఖూహి సద్ధిం దిరత్తతిరత్తం సహసేయ్యం సాపి తే నత్థి. చర పిరే వినస్సా’’తి.

యో పనాతి యో యాదిసో…పే… భిక్ఖూతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతో భిక్ఖూతి.

జానాతి నామ సామం వా జానాతి, అఞ్ఞే వా తస్స ఆరోచేన్తి, సో వా ఆరోచేతి.

తథానాసితన్తి ఏవం నాసితం.

సమణుద్దేసో నామ సామణేరో వుచ్చతి.

ఉపలాపేయ్య వాతి తస్స పత్తం వా చీవరం వా ఉద్దేసం వా పరిపుచ్ఛం వా దస్సామీతి ఉపలాపేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

ఉపట్ఠాపేయ్య వాతి తస్స చుణ్ణం వా మత్తికం వా దన్తకట్ఠం వా ముఖోదకం వా సాదియతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

సమ్భుఞ్జేయ్య వాతి సమ్భోగో నామ ద్వే సమ్భోగా – ఆమిససమ్భోగో చ ధమ్మసమ్భోగో చ. ఆమిససమ్భోగో నామ ఆమిసం దేతి వా పటిగ్గణ్హాతి వా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ధమ్మసమ్భోగో నామ ఉద్దిసతి వా ఉద్దిసాపేతి వా, పదేన ఉద్దిసతి వా ఉద్దిసాపేతి వా, పదే పదే ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అక్ఖరాయ ఉద్దిసతి వా ఉద్దిసాపేతి వా, అక్ఖరక్ఖరాయ ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

సహ వా సేయ్యం కప్పేయ్యాతి ఏకచ్ఛన్నే నాసితకే సమణుద్దేసే నిపన్నే భిక్ఖు నిపజ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. భిక్ఖు నిపన్నే నాసితకో సమణుద్దేసో నిపజ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఉభో వా నిపజ్జన్తి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. ఉట్ఠహిత్వా పునప్పునం నిపజ్జన్తి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

౪౩౧. నాసితకే నాసితకసఞ్ఞీ ఉపలాపేతి వా ఉపట్ఠాపేతి వా సమ్భుఞ్జతి వా సహ వా సేయ్యం కప్పేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. నాసితకే వేమతికో ఉపలాపేతి వా ఉపట్ఠాపేతి వా సమ్భుఞ్జతి వా సహ వా సేయ్యం కప్పేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. నాసితకే అనాసితకసఞ్ఞీ ఉపలాపేతి వా ఉపట్ఠాపేతి వా సమ్భుఞ్జతి వా సహ వా సేయ్యం కప్పేతి, అనాపత్తి. అనాసితకే నాసితకసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనాసితకే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనాసితకే అనాసితకసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.

౪౩౨. అనాపత్తి అనాసితకోతి జానాతి, తం దిట్ఠిం పటినిస్సట్ఠోతి జానాతి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.

కణ్టకసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం దసమం.

సప్పాణకవగ్గో సత్తమో.

తస్సుద్దానం –

సఞ్చిచ్చవధసప్పాణం, ఉక్కోటం దుట్ఠుల్లఛాదనం;

ఊనవీసతి సత్థఞ్చ, సంవిధానం అరిట్ఠకం;

ఉక్ఖిత్తం కణ్టకఞ్చేవ, దస సిక్ఖాపదా ఇమేతి.