౫. పఠమపవారణాసిక్ఖాపదం

౨౩౬. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో బ్రాహ్మణో భిక్ఖూ నిమన్తేత్వా భోజేసి. భిక్ఖూ భుత్తావీ పవారితా ఞాతికులాని గన్త్వా ఏకచ్చే భుఞ్జింసు ఏకచ్చే పిణ్డపాతం ఆదాయ అగమంసు. అథ ఖో సో బ్రాహ్మణో పటివిస్సకే [పటివిసకే (యోజనా)] ఏతదవోచ – ‘‘భిక్ఖూ మయా అయ్యా సన్తప్పితా. ఏథ, తుమ్హేపి సన్తప్పేస్సామీ’’తి. తే ఏవమాహంసు – ‘‘కిం త్వం, అయ్యో [అయ్య (స్యా.)], అమ్హే సన్తప్పేస్ససి? యేపి తయా నిమన్తితా తేపి అమ్హాకం ఘరాని ఆగన్త్వా ఏకచ్చే భుఞ్జింసు ఏకచ్చే పిణ్డపాతం ఆదాయ అగమంసూ’’తి!

అథ ఖో సో బ్రాహ్మణో ఉజ్ఝాయతి ఖియ్యతి విపాచేతి – ‘‘కథఞ్హి నామ భదన్తా అమ్హాకం ఘరే భుఞ్జిత్వా అఞ్ఞత్ర భుఞ్జిస్సన్తి! న చాహం పటిబలో యావదత్థం దాతు’’న్తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తస్స బ్రాహ్మణస్స ఉజ్ఝాయన్తస్స ఖియ్యన్తస్స విపాచేన్తస్స. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖూ భుత్తావీ పవారితా అఞ్ఞత్ర భుఞ్జిస్సన్తీ’’తి…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ భుత్తావీ పవారితా అఞ్ఞత్ర భుఞ్జన్తీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ తే, భిక్ఖవే, మోఘపురిసా భుత్తావీ పవారితా అఞ్ఞత్ర భుఞ్జిస్సన్తి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

‘‘యో పన భిక్ఖు భుత్తావీ పవారితో ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా ఖాదేయ్య వా భుఞ్జేయ్య వా, పాచిత్తియ’’న్తి.

ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.

౨౩౭. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ గిలానానం భిక్ఖూనం పణీతే పిణ్డపాతే నీహరన్తి. గిలానా న చిత్తరూపం భుఞ్జన్తి. తాని భిక్ఖూ ఛట్టేన్తి. అస్సోసి ఖో భగవా ఉచ్చాసద్దం మహాసద్దం కాకోరవసద్దం. సుత్వాన ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఆమన్తేసి – ‘‘కిం ను ఖో సో, ఆనన్ద, ఉచ్చాసద్దో మహాసద్దో కాకోరవసద్దో’’తి? అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసి. ‘‘భుఞ్జేయ్యుం పనానన్ద, భిక్ఖూ గిలానాతిరిత్త’’న్తి. ‘‘న భుఞ్జేయ్యుం, భగవా’’తి. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి భిక్ఖవే, గిలానస్స చ అగిలానస్స చ అతిరిత్తం భుఞ్జితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, అతిరిత్తం కాతబ్బం – ‘‘అలమేతం సబ్బ’’న్తి. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

౨౩౮. ‘‘యో పన భిక్ఖు భుత్తావీ పవారితో అనతిరిత్తం ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా ఖాదేయ్య వా భుఞ్జేయ్య వా, పాచిత్తియ’’న్తి.

౨౩౯. యో పనాతి యో యాదిసో…పే… భిక్ఖూతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతో భిక్ఖూతి.

భుత్తావీ నామ పఞ్చన్నం భోజనానం అఞ్ఞతరం భోజనం అన్తమసో కుసగ్గేనపి భుత్తం హోతి.

పవారితో నామ అసనం పఞ్ఞాయతి, భోజనం పఞ్ఞాయతి, హత్థపాసే ఠితో అభిహరతి, పటిక్ఖేపో పఞ్ఞాయతి.

అనతిరిత్తం నామ అకప్పియకతం హోతి, అప్పటిగ్గహితకతం హోతి, అనుచ్చారితకతం హోతి, అహత్థపాసే కతం హోతి, అభుత్తావినా కతం హోతి, భుత్తావినా పవారితేన ఆసనా వుట్ఠితేన కతం హోతి, ‘‘అలమేతం సబ్బన్తి అవుత్తం హోతి, న గిలానాతిరిత్తం హోతి’’ – ఏతం అనతిరిత్తం నామ.

అతిరిత్తం నామ కప్పియకతం హోతి, పటిగ్గహితకతం హోతి, ఉచ్చారితకతం హోతి, హత్థపాసే కతం హోతి, భుత్తావినా కతం హోతి, భుత్తావినా పవారితేన ఆసనా అవుట్ఠితేన కతం హోతి, ‘‘అలమేతం సబ్బ’’న్తి వుత్తం హోతి, గిలానాతిరిత్తం హోతి – ఏతం అతిరిత్తం నామ.

ఖాదనీయం నామ పఞ్చ భోజనాని – యామకాలికం సత్తాహకాలికం యావజీవికం ఠపేత్వా అవసేసం ఖాదనీయం నామ.

భోజనీయం నామ పఞ్చ భోజనాని – ఓదనో, కుమ్మాసో, సత్తు, మచ్ఛో, మంసం.

‘‘ఖాదిస్సామి భుఞ్జిస్సామీ’’తి పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

౨౪౦. అనతిరిత్తే అనతిరిత్తసఞ్ఞీ ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా ఖాదతి వా భుఞ్జతి వా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అనతిరిత్తే వేమతికో ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా ఖాదతి వా భుఞ్జతి వా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. అనతిరిత్తే అతిరిత్తసఞ్ఞీ ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా ఖాదతి వా భుఞ్జతి వా, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

యామకాలికం సత్తాహకాలికం యావజీవికం ఆహారత్థాయ పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే ఆపత్తి దుక్కటస్స. అతిరిత్తే అనతిరిత్తసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అతిరిత్తే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అతిరిత్తే అతిరిత్తసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.

౨౪౧. అనాపత్తి అతిరిత్తం కారాపేత్వా భుఞ్జతి, ‘‘అతిరిత్తం కారాపేత్వా భుఞ్జిస్సామీ’’తి పటిగ్గణ్హాతి, అఞ్ఞస్సత్థాయ హరన్తో గచ్ఛతి, గిలానస్స సేసకం భుఞ్జతి, యామకాలికం సత్తాహకాలికం యావజీవికం సతి పచ్చయే పరిభుఞ్జతి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.

పఠమపవారణాసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం పఞ్చమం.