౬. దుతియపవారణాసిక్ఖాపదం

౨౪౨. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ద్వే భిక్ఖూ కోసలేసు జనపదే సావత్థిం అద్ధానమగ్గప్పటిపన్నా హోన్తి. ఏకో భిక్ఖు అనాచారం ఆచరతి. దుతియో భిక్ఖు తం భిక్ఖుం ఏతదవోచ – ‘‘మావుసో, ఏవరూపమకాసి, నేతం కప్పతీ’’తి. సో తస్మిం ఉపనన్ధి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ సావత్థిం అగమంసు. తేన ఖో పన సమయేన సావత్థియం అఞ్ఞతరస్స పూగస్స సఙ్ఘభత్తం హోతి. దుతియో భిక్ఖు భుత్తావీ పవారితో హోతి. ఉపనద్ధో [ఉపనన్ధో (క.)] భిక్ఖు ఞాతికులం గన్త్వా పిణ్డపాతం ఆదాయ యేన సో భిక్ఖు తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా తం భిక్ఖుం ఏతదవోచ – ‘‘భుఞ్జాహి, ఆవుసో’’తి. ‘‘అలం, ఆవుసో, పరిపుణ్ణోమ్హీ’’తి. ‘‘సున్దరో, ఆవుసో, పిణ్డపాతో, భుఞ్జాహీ’’తి. అథ ఖో సో భిక్ఖు తేన భిక్ఖునా నిప్పీళియమానో తం పిణ్డపాతం భుఞ్జి. ఉపనద్ధో భిక్ఖు తం భిక్ఖుం ఏతదవోచ – ‘‘త్వమ్పి [త్వం హి (స్యా.)] నామ, ఆవుసో, మం వత్తబ్బం మఞ్ఞసి యం త్వం భుత్తావీ పవారితో అనతిరిత్తం భోజనం భుఞ్జసీ’’తి. ‘‘నను, ఆవుసో, ఆచిక్ఖితబ్బ’’న్తి. ‘‘నను, ఆవుసో, పుచ్ఛితబ్బ’’న్తి.

అథ ఖో సో భిక్ఖు భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖు భిక్ఖుం భుత్తావిం పవారితం అనతిరిత్తేన భోజనేన అభిహట్ఠుం పవారేస్సతీ’’ తి…పే… సచ్చం కిర త్వం, భిక్ఖు, భిక్ఖుం భుత్తావిం పవారితం అనతిరిత్తేన భోజనేన అభిహట్ఠుం పవారేసీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ త్వం, మోఘపురిస, భిక్ఖుం భుత్తావిం పవారితం అనతిరిత్తేన భోజనేన అభిహట్ఠుం పవారేస్ససి! నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన భిక్ఖవే ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

౨౪౩. ‘‘యో పన భిక్ఖు భిక్ఖుం భుత్తావిం పవారితం అనతిరిత్తేన ఖాదనీయేన వా భోజనీయేన వా అభిహట్ఠుం పవారేయ్య – ‘హన్ద, భిక్ఖు, ఖాద వా భుఞ్జ వా’తి, జానం ఆసాదనాపేక్ఖో, భుత్తస్మిం, పాచిత్తియ’’న్తి.

౨౪౪. యో పనాతి యో యాదిసో…పే… భిక్ఖూతి…పే… అయం ఇమస్మిం అత్థే అధిప్పేతో భిక్ఖూతి.

భిక్ఖున్తి అఞ్ఞం భిక్ఖుం.

భుత్తావీ నామ పఞ్చన్నం భోజనానం అఞ్ఞతరం భోజనం, అన్తమసో కుసగ్గేనపి భుత్తం హోతి.

పవారితో నామ అసనం పఞ్ఞాయతి, భోజనం పఞ్ఞాయతి, హత్థపాసే ఠితో అభిహరతి, పటిక్ఖేపో పఞ్ఞాయతి.

అనతిరిత్తం నామ అకప్పియకతం హోతి, అప్పటిగ్గహితకతం హోతి, అనుచ్చారితకతం హోతి, అహత్థపాసే కతం హోతి, అభుత్తావినా కతం హోతి, భుత్తావినా పవారితేన ఆసనా వుట్ఠితేన కతం హోతి, ‘‘అలమేతం సబ్బ’’న్తి అవుత్తం హోతి, న గిలానాతిరిత్తం హోతి – ఏతం అనతిరిత్తం నామ.

ఖాదనీయం నామ పఞ్చ భోజనాని – యామకాలికం సత్తాహకాలికం యావజీవికం ఠపేత్వా అవసేసం ఖాదనీయం నామ.

భోజనీయం నామ పఞ్చ భోజనాని – ఓదనో, కుమ్మాసో, సత్తు, మచ్ఛో, మంసం.

అభిహట్ఠుం పవారేయ్యాతి యావతకం ఇచ్ఛసి తావతకం గణ్హాహీతి.

జానాతి నామ సామం వా జానాతి, అఞ్ఞే వా తస్స ఆరోచేన్తి, సో వా ఆరోచేతి.

ఆసాదనాపేక్ఖోతి ‘‘ఇమినా ఇమం చోదేస్సామి సారేస్సామి పటిచోదేస్సామి పటిసారేస్సామి మఙ్కు కరిస్సామీ’’తి అభిహరతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. తస్స వచనేన ‘‘ఖాదిస్సామి భుఞ్జిస్సామీ’’తి పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే ఆపత్తి దుక్కటస్స. భోజనపరియోసానే ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

౨౪౫. పవారితే పవారితసఞ్ఞీ అనతిరిత్తేన ఖాదనీయేన వా భోజనీయేన వా అభిహట్ఠుం పవారేతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. పవారితే వేమతికో అనతిరిత్తేన ఖాదనీయేన వా భోజనీయేన వా అభిహట్ఠుం పవారేతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. పవారితే అప్పవారితసఞ్ఞీ అనతిరిత్తేన ఖాదనీయేన వా భోజనీయేన వా అభిహట్ఠుం పవారేతి, అనాపత్తి. యామకాలికం సత్తాహకాలికం యావజీవికం ఆహారత్థాయ అభిహరతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. తస్స వచనేన ‘‘ఖాదిస్సామి భుఞ్జిస్సామీ’’తి పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే ఆపత్తి దుక్కటస్స. అప్పవారితే పవారితసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అప్పవారితే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అప్పవారితే అప్పవారితసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.

౨౪౬. అనాపత్తి అతిరిత్తం కారాపేత్వా దేతి, ‘‘అతిరిత్తం కారాపేత్వా భుఞ్జాహీ’’తి దేతి, అఞ్ఞస్సత్థాయ హరన్తో గచ్ఛాహీతి దేతి, గిలానస్స సేసకం దేతి, ‘‘యామకాలికం సత్తాహకాలికం యావజీవికం సతి పచ్చయే పరిభుఞ్జా’’తి దేతి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.

దుతియపవారణాసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం ఛట్ఠం.