౨. గణభోజనసిక్ఖాపదం

౨౦౯. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. తేన ఖో పన సమయేన దేవదత్తో పరిహీనలాభసక్కారో సపరిసో కులేసు విఞ్ఞాపేత్వా విఞ్ఞాపేత్వా భుఞ్జతి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ సమణా సక్యపుత్తియా కులేసు విఞ్ఞాపేత్వా విఞ్ఞాపేత్వా భుఞ్జిస్సన్తి! కస్స సమ్పన్నం న మనాపం, కస్స సాదుం న రుచ్చతీ’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ దేవదత్తో సపరిసో కులేసు విఞ్ఞాపేత్వా విఞ్ఞాపేత్వా భుఞ్జిస్సతీ’’తి…పే… సచ్చం కిర త్వం, దేవదత్త, సపరిసో కులేసు విఞ్ఞాపేత్వా విఞ్ఞాపేత్వా భుఞ్జసీతి? ‘‘సచ్చం, భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ త్వం, మోఘపురిస, సపరిసో కులేసు విఞ్ఞాపేత్వా విఞ్ఞాపేత్వా భుఞ్జిస్ససి! నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

‘‘గణభోజనే పాచిత్తియ’’న్తి.

ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.

౨౧౦. తేన ఖో పన సమయేన మనుస్సా గిలానే భిక్ఖూ భత్తేన నిమన్తేన్తి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా నాధివాసేన్తి – ‘‘పటిక్ఖిత్తం భగవతా గణభోజన’’న్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానేన భిక్ఖునా గణభోజనం భుఞ్జితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

‘‘గణభోజనే, అఞ్ఞత్ర సమయా, పాచిత్తియం. తత్థాయం సమయో. గిలానసమయో – అయం తత్థ సమయో’’తి.

ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.

౨౧౧. తేన ఖో పన సమయేన మనుస్సా చీవరదానసమయే సచీవరభత్తం పటియాదేత్వా భిక్ఖూ నిమన్తేన్తి – ‘‘భోజేత్వా చీవరేన అచ్ఛాదేస్సామా’’తి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా నాధివాసేన్తి – ‘‘పటిక్ఖిత్తం భగవతా గణభోజన’’న్తి. చీవరం పరిత్తం ఉప్పజ్జతి. భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… అనుజానామి, భిక్ఖవే, చీవరదానసమయే గణభోజనం భుఞ్జితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

‘‘గణభోజనే, అఞ్ఞత్ర సమయా, పాచిత్తియం. తత్థాయం సమయో. గిలానసమయో, చీవరదానసమయో – అయం తత్థ సమయో’’తి.

ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.

౨౧౨. తేన ఖో పన సమయేన మనుస్సా చీవరకారకే భిక్ఖూ భత్తేన నిమన్తేన్తి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా నాధివాసేన్తి – ‘‘పటిక్ఖిత్తం భగవతా గణభోజన’’న్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… అనుజానామి, భిక్ఖవే, చీవరకారసమయే గణభోజనం భుఞ్జితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

‘‘గణభోజనే, అఞ్ఞత్ర సమయా, పాచిత్తియం. తత్థాయం సమయో. గిలానసమయో, చీవరదానసమయో, చీవరకారసమయో – అయం తత్థ సమయో’’తి.

ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.

౨౧౩. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ మనుస్సేహి సద్ధిం అద్ధానం గచ్ఛన్తి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ తే మనుస్సే ఏతదవోచుం – ‘‘ముహుత్తం, ఆవుసో, ఆగమేథ; పిణ్డాయ చరిస్సామా’’తి. తే ఏవమాహంసు – ‘‘ఇధేవ, భన్తే, భుఞ్జథా’’తి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా న పటిగ్గణ్హన్తి – ‘‘పటిక్ఖిత్తం భగవతా గణభోజన’’న్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… అనుజానామి, భిక్ఖవే, అద్ధానగమనసమయే గణభోజనం భుఞ్జితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

‘‘గణభోజనే, అఞ్ఞత్ర సమయా, పాచిత్తియం. తత్థాయం సమయో. గిలానసమయో, చీవరదానసమయో, చీవరకారసమయో, అద్ధానగమనసమయో – అయం తత్థ సమయో’’తి.

ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.

౨౧౪. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ మనుస్సేహి సద్ధిం నావాయ గచ్ఛన్తి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ తే మనుస్సే ఏతదవోచుం – ‘‘ముహుత్తం, ఆవుసో, తీరం ఉపనేథ; పిణ్డాయ చరిస్సామా’’తి. తే ఏవమాహంసు – ‘‘ఇధేవ, భన్తే, భుఞ్జథా’’తి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా న పటిగ్గణ్హన్తి – ‘‘పటిక్ఖిత్తం భగవతా గణభోజన’’న్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… అనుజానామి, భిక్ఖవే, నావాభిరుహనసమయే గణభోజనం భుఞ్జితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

‘‘గణభోజనే, అఞ్ఞత్ర సమయా, పాచిత్తియం. తత్థాయం సమయో. గిలానసమయో, చీవరదానసమయో, చీవరకారసమయో, అద్ధానగమనసమయో, నావాభిరుహనసమయో – అయం తత్థ సమయో’’తి.

ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.

౨౧౫. తేన ౦ ఖో పన సమయేన దిసాసు వస్సంవుట్ఠా భిక్ఖూ రాజగహం ఆగచ్ఛన్తి భగవన్తం దస్సనాయ. మనుస్సా నానావేరజ్జకే భిక్ఖూ పస్సిత్వా భత్తేన నిమన్తేన్తి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా నాధివాసేన్తి – ‘‘పటిక్ఖిత్తం భగవతా గణభోజన’’న్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… అనుజానామి, భిక్ఖవే, మహాసమయే గణభోజనం భుఞ్జితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

‘‘గణభోజనే, అఞ్ఞత్ర సమయా, పాచిత్తియం. తత్థాయం సమయో. గిలానసమయో, చీవరదానసమయో, చీవరకారసమయో, అద్ధానగమనసమయో, నావాభిరుహనసమయో, మహాసమయో – అయం తత్థ సమయో’’తి.

ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూనం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం హోతి.

౨౧౬. తేన ఖో పన సమయేన రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స ఞాతిసాలోహితో ఆజీవకేసు పబ్బజితో హోతి. అథ ఖో సో ఆజీవకో యేన రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా రాజానం మాగధం సేనియం బిమ్బిసారం ఏతదవోచ – ‘‘ఇచ్ఛామహం, మహారాజ, సబ్బపాసణ్డికభత్తం కాతు’’న్తి. ‘‘సచే త్వం, భన్తే, బుద్ధప్పముఖం భిక్ఖుసఙ్ఘం పఠమం భోజేయ్యాసి’’. ‘‘ఏవం కరేయ్యామీ’’తి. అథ ఖో సో ఆజీవకో భిక్ఖూనం సన్తికే దూతం పాహేసి – ‘‘అధివాసేన్తు మే భిక్ఖూ స్వాతనాయ భత్త’’న్తి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా నాధివాసేన్తి – ‘‘పటిక్ఖిత్తం భగవతా గణభోజన’’న్తి. అథ ఖో సో ఆజీవకో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి; ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది, సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో సో ఆజీవకో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘భవమ్పి గోతమో పబ్బజితో, అహమ్పి పబ్బజితో; అరహతి పబ్బజితో పబ్బజితస్స పిణ్డం పటిగ్గహేతుం. అధివాసేతు మే భవం గోతమో స్వాతనాయ భత్తం సద్ధిం భిక్ఖుసఙ్ఘేనా’’తి. అధివాసేసి భగవా తుణ్హీభావేన. అథ ఖో సో ఆజీవకో భగవతో అధివాసనం విదిత్వా పక్కామి. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సమణభత్తసమయే గణభోజనం భుఞ్జితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథ –

౨౧౭. గణభోజనే , అఞ్ఞత్ర సమయా, పాచిత్తియం. తత్థాయం సమయో. గిలానసమయో, చీవరదానసమయో, చీవరకారసమయో, అద్ధానగమనసమయో, నావాభిరుహనసమయో, మహాసమయో, సమణభత్తసమయో – అయం తత్థ సమయో’’తి.

౨౧౮. గణభోజనం నామ యత్థ చత్తారో భిక్ఖూ పఞ్చన్నం భోజనానం అఞ్ఞతరేన భోజనేన నిమన్తితా భుఞ్జన్తి. ఏతం గణభోజనం నామ.

అఞ్ఞత్ర సమయాతి ఠపేత్వా సమయం.

గిలానసమయో నామ అన్తమసో పాదాపి ఫలితా [ఫాలితా (స్యా. క.)] హోన్తి. ‘‘గిలానసమయో’’తి భుఞ్జితబ్బం.

చీవరదానసమయో నామ అనత్థతే కథినే వస్సానస్స పచ్ఛిమో మాసో, అత్థతే కథినే పఞ్చమాసా. ‘‘చీవరదానసమయో’’తి భుఞ్జితబ్బం.

చీవరకారసమయో నామ చీవరే కయిరమానే. ‘‘చీవరకారసమయో’’తి భుఞ్జితబ్బం.

అద్ధానగమనసమయో నామ ‘‘అద్ధయోజనం గచ్ఛిస్సామీ’’తి భుఞ్జితబ్బం, గచ్ఛన్తేన భుఞ్జితబ్బం, గతేన భుఞ్జితబ్బం.

నావాభిరుహనసమయో నామ ‘‘నావం అభిరుహిస్సామీ’’తి భుఞ్జితబ్బం, ఆరుళ్హేన భుఞ్జితబ్బం, ఓరుళ్హేన భుఞ్జితబ్బం.

మహాసమయో నామ యత్థ ద్వే తయో భిక్ఖూ పిణ్డాయ చరిత్వా యాపేన్తి, చతుత్థే ఆగతే న యాపేన్తి. ‘‘మహాసమయో’’తి భుఞ్జితబ్బం.

సమణభత్తసమయో నామ యో కోచి పరిబ్బాజకసమాపన్నో భత్తం కరోతి. ‘‘సమణభత్తసమయో’’తి భుఞ్జితబ్బం.

‘‘అఞ్ఞత్ర సమయా భుఞ్జిస్సామీ’’తి పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

౨౧౯. గణభోజనే గణభోజనసఞ్ఞీ, అఞ్ఞత్ర సమయా, భుఞ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. గణభోజనే వేమతికో, అఞ్ఞత్ర సమయా, భుఞ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స. గణభోజనే నగణభోజనసఞ్ఞీ, అఞ్ఞత్ర సమయా, భుఞ్జతి, ఆపత్తి పాచిత్తియస్స.

నగణభోజనే గణభోజనసఞ్ఞీ, ఆపత్తి దుక్కటస్స. నగణభోజనే వేమతికో, ఆపత్తి దుక్కటస్స. నగణభోజనే నగణభోజనసఞ్ఞీ, అనాపత్తి.

౨౨౦. అనాపత్తి సమయే, ద్వే తయో ఏకతో భుఞ్జన్తి, పిణ్డాయ చరిత్వా ఏకతో సన్నిపతిత్వా భుఞ్జన్తి, నిచ్చభత్తం, సలాకభత్తం, పక్ఖికం, ఉపోసథికం, పాటిపదికం, పఞ్చ భోజనాని ఠపేత్వా సబ్బత్థ అనాపత్తి, ఉమ్మత్తకస్స, ఆదికమ్మికస్సాతి.

గణభోజనసిక్ఖాపదం నిట్ఠితం దుతియం.