౬. అఞ్ఞాతకవిఞ్ఞత్తిసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౧౫. ఛట్ఠే పతికిట్ఠోతి నిహీనో, లామకోతి అత్థో. లోలజాతికోతి లోలసభావో. పటుయేవ పట్టో. తేనాహ ‘‘ఛేకో’’తిఆది. కిస్మిం వియాతి ఏత్థ ‘‘కిస్మిం వియా’’తి నిపాతవసేన సమానత్థం ‘‘కింసు వియా’’తి నిపాతపదన్తి ఆహ ‘‘కింసు వియా’’తి, కిం వియాతి అత్థో, దుక్ఖం వియాతి అధిప్పాయో. తేనాహ ‘‘కిలేసో వియా’’తిఆది. ధమ్మవసేన ఉపచారవసేన నిమన్తనా ధమ్మనిమన్తనాతి పాళిపదస్స అత్థో వేదితబ్బో. సచే పన ‘‘వదేయ్యాథ, భన్తే, యేనత్థో’’తి ఇదం సచ్చమేవ వుత్తం సియా, పవారితోయేవ హోతి. యస్మా పన పవారేత్వాపి అదాతుకామో అప్పవారితట్ఠానేయేవ తిట్ఠతి, తస్మా భగవా పవారితాపవారితభావం అవిచారేత్వా ‘‘ఞాతకో తే, ఉపనన్ద, అఞ్ఞాతకో’’తి ఞాతకఅఞ్ఞాతకభావంయేవ విచారేసి. ముసింసూతి విలుమ్పింసు.

౫౧౭. అనుపుబ్బకథాతి అనుపుబ్బేన వినిచ్ఛయకథా. సేసపరిక్ఖారానం సద్ధివిహారికేహి గహితత్తా నివాసనపారుపనమత్తమేవ అవసిట్ఠన్తి ఆహ ‘‘నివాసనపారుపనమత్తంయేవ హరిత్వా’’తి. సద్ధివిహారికానం తావ ఆగమనస్స వా అనాగమనస్స వా అజాననతాయ వుత్తం ‘‘థేరేహి నేవ తావ…పే… భఞ్జితబ్బ’’న్తి. పరేసమ్పి అత్థాయ లభన్తీతి అత్తనో చీవరం దదమానా సయం సాఖాభఙ్గేన పటిచ్ఛాదేన్తీతి తేసం అత్థాయపి భఞ్జితుం లభన్తి. ‘‘తిణేన వా పణ్ణేన వా పటిచ్ఛాదేత్వా ఆగన్తబ్బ’’న్తి వచనతో ఈదిసేసు భూతగామపాతబ్యతాపి అనుఞ్ఞాతాయేవ హోతీతి ఆహ – ‘‘నేవ భూతగామపాతబ్యతాయ పాచిత్తియం హోతీ’’తి. న తేసం ధారణే దుక్కటన్తి తేసం తిత్థియద్ధజానం ధారణేపి దుక్కటం నత్థి.

యాని చ నేసం వత్థాని దేన్తీతి సమ్బన్ధో. థేరానం సయమేవ దిన్నత్తా వుత్తం ‘‘అచ్ఛిన్నచీవరట్ఠానే ఠితత్తా’’తి. యది లద్ధిం గణ్హాతి, తిత్థియపక్కన్తకో నామ హోతి, తస్మా వుత్తం ‘‘లద్ధిం అగ్గహేత్వా’’తి. ‘‘నో చే హోతి సఙ్ఘస్స విహారచీవరం వా…పే… ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి ఇమినా అన్తరామగ్గే పవిట్ఠవిహారతో నిక్ఖమిత్వా అఞ్ఞత్థ అత్తనో అభిరుచితట్ఠానం గచ్ఛన్తస్స దుక్కటం వుత్తం. ఇమినా చ ‘‘యం ఆవాసం పఠమం ఉపగచ్ఛతీ’’తి వుత్తం అన్తరామగ్గే ఠితవిహారమ్పి సచే నగ్గో హుత్వా గచ్ఛతి, దుక్కటమేవాతి వేదితబ్బం. యది ఏవం తత్థ కస్మా న వుత్తన్తి చే? అనోకాసత్తా. తత్థ హి ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, అచ్ఛిన్నచీవరస్స వా…పే… చీవరం విఞ్ఞాపేతు’’న్తి ఇమినా సమ్బన్ధేన సఙ్ఘికమ్పి చీవరం నివాసేతుం పారుపితుఞ్చ అనుజానన్తో ‘‘యం ఆవాసం పఠమం…పే… గహేత్వా పారుపితు’’న్తి ఆహ, తస్మా తత్థ అనోకాసత్తా దుక్కటం న వుత్తం.

విహారచీవరన్తి సేనాసనచీవరం. చిమిలికాహీతి పటపిలోతికాహి. తస్స ఉపరీతి భూమత్థరణస్స ఉపరి. విదేసగతేనాతి అఞ్ఞం చీవరం అలభిత్వా విదేసగతేన. ఏకస్మిం…పే… ఠపేతబ్బన్తి ఏత్థ ‘‘లేసేన గహేత్వా అగతత్తా ఠపేన్తేన చ సఙ్ఘికపరిభోగేనేవ ఠపితత్తా అఞ్ఞస్మిం సేనాసనే నియమితమ్పి అఞ్ఞత్థ ఠపేతుం వట్టతీ’’తి వదన్తి. పరిభోగేనేవాతి అఞ్ఞం చీవరం అలభిత్వా పరిభుఞ్జనేన.

౫౧౯-౫౨౧. పరిభోగజిణ్ణన్తి యథా తేన చీవరేన సరీరం పటిచ్ఛాదేతుం న సక్కా, ఏవం జిణ్ణం. కప్పియవోహారేనాతి కయవిక్కయాపత్తితో మోచనత్థం వుత్తం. ‘‘విఞ్ఞాపేన్తస్సా’’తి ఇమస్సేవ అత్థం విభావేతి ‘‘చేతాపేన్తస్స పరివత్తాపేన్తస్సా’’తి. అత్తనో ధనేన హి విఞ్ఞాపనం నామ పరివత్తనమేవాతి అధిప్పాయో. సఙ్ఘవసేన పవారితానం విఞ్ఞాపనే వత్తం దస్సేతి ‘‘పమాణమేవ వట్టతీ’’తి. సఙ్ఘవసేన హి పవారితే సబ్బేసం సాధారణత్తా అధికం విఞ్ఞాపేతుం న వట్టతి. యం యం పవారేతీతి యం యం చీవరాదిం దస్సామీతి పవారేతి. విఞ్ఞాపనకిచ్చం నత్థీతి వినా విఞ్ఞత్తియా దీయమానత్తా విఞ్ఞాపేత్వా కిం కరిస్సతీతి అధిప్పాయో. అఞ్ఞస్సత్థాయాతి ఏత్థాపి ‘‘ఞాతకానం పవారితాన’’న్తి ఇదం అనువత్తతియేవాతి ఆహ ‘‘అత్తనో ఞాతకపవారితే’’తిఆది. వికప్పనుపగచీవరతా, సమయాభావో, అఞ్ఞాతకవిఞ్ఞత్తి, తాయ చ పటిలాభోతి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని.

అఞ్ఞాతకవిఞ్ఞత్తిసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.