౨. ఉదోసితసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౪౭౧-౪౭౩. దుతియే అథానన్దత్థేరో కథం ఓకాసం పటిలభతి, కిం కరోన్తో చ ఆహిణ్డతీతి ఆహ ‘‘థేరో కిరా’’తిఆది. అవిప్పవాసేతి నిమిత్తత్థే భుమ్మం, అవిప్పవాసత్థన్తి అత్థో, విప్పవాసపచ్చయా యా ఆపత్తి, తదభావత్థన్తి వుత్తం హోతి.

౪౭౫-౪౭౬. ఏవం ఛిన్నపలిబోధోతి ఏవం ఇమేహి చీవరనిట్ఠానకథినుబ్భారేహి ఛిన్నపలిబోధో. అధిట్ఠితేసూతి తిచీవరాధిట్ఠాననయేన అధిట్ఠితేసు. తిచీవరేన విప్పవుత్థో హోతీతి ‘‘రుక్ఖో ఛిన్నో, పటో దడ్ఢో’’తిఆదీసు వియ అవయవేపి సముదాయవోహారో లబ్భతీతి వుత్తం.

౪౭౭-౪౭౮. పరిఖాయ వా పరిక్ఖిత్తోతి ఇమినా చ సమన్తా నదీతళాకాదిఉదకేన పరిక్ఖిత్తోపి పరిక్ఖిత్తోయేవాతి దస్సేతి. ఏత్తావతాతి ‘‘పరిక్ఖిత్తో’’తి ఇమినా వచనేన. ఆకాసే అరుణం ఉట్ఠాపేతీతి ఘరస్స ఉపరి ఆకాసే అడ్ఢతేయ్యరతనప్పమాణం అతిక్కమిత్వా అరుణం ఉట్ఠాపేతి. ఘరం నివేసనుదోసితాదిలక్ఖణమేవ, న పన పాటియేక్కం ఘరం నామ అత్థీతి ఆహ ‘‘ఏత్థ చా’’తిఆది.

౪౭౯. పాళియం వుత్తనయేన ‘‘సభాయే’’తి అవత్వా ‘‘సభాయ’’న్తి పచ్చత్తవచనం సభాయ-సద్దస్స నపుంసకలిఙ్గతావిభావనత్థం వుత్తం. సభా-సద్దపరియాయోపి హి సభాయ-సద్దో నపుంసకలిఙ్గయుత్తో ఇధ వుత్తోతి ఇమమత్థం దస్సేన్తో ‘‘లిఙ్గబ్యత్తయేన సభా వుత్తా’’తి ఆహ. చీవరహత్థపాసే వసితబ్బం నత్థీతి చీవరహత్థపాసేయేవ వసితబ్బన్తి నత్థి. యం తస్సా…పే… న విజహితబ్బన్తి ఏత్థ తస్సా వీథియా సమ్ముఖట్ఠానే సభాయద్వారానం గహణేనేవ తత్థ సబ్బానిపి గేహాని సా చ అన్తరవీథి గహితాయేవ హోతి. అతిహరిత్వా ఘరే నిక్ఖిపతీతి తం వీథిం ముఞ్చిత్వా ఠితే అఞ్ఞస్మిం ఘరే నిక్ఖిపతి. పురతో వా పచ్ఛతో వా హత్థపాసేతి ఘరస్స హత్థపాసం సన్ధాయ వదతి.

నివేసనాదీసు పరిక్ఖిత్తతాయ ఏకూపచారతా, అపరిక్ఖిత్తతాయ నానూపచారతా చ వేదితబ్బాతి దస్సేన్తో ‘‘ఏతేనేవుపాయేనా’’తిఆదిమాహ. నివేసనాదీని గామతో బహి సన్నివిట్ఠాని గహితానీతి వేదితబ్బం. అన్తోగామే ఠితానఞ్హి గామగ్గహణేన గహితత్తా గామపరిహారోయేవాతి. సబ్బత్థాపీతి గామాదీసు అజ్ఝోకాసపరియన్తేసు పన్నరససు. పరిక్ఖేపాదివసేనాతి ఏత్థ ఆది-సద్దేన అపరిక్ఖేపస్సేవ గహణం వేదితబ్బం, న ఏకకులాదీనమ్పి.

౪౮౦-౪౮౭. ఓవరకో నామ గబ్భస్స అబ్భన్తరే అఞ్ఞో గబ్భోతిపి వదన్తి. ముణ్డచ్ఛదనపాసాదోతి చన్దికఙ్గణయుత్తో పాసాదో.

౪౮౯. సత్థోతి జఙ్ఘసత్థో సకటసత్థో వా. పరియాదియిత్వాతి వినివిజ్ఝిత్వా. వుత్తమేవత్థం విభావేతి ‘‘అన్తోపవిట్ఠేన…పే… ఠితో హోతీ’’తి. తత్థ అన్తోపవిట్ఠేనాతి గామస్స నదియా వా అన్తోపవిట్ఠేన. నదీపరిహారో చ లబ్భతీతి ఏత్థ ‘‘విసుం నదీపరిహారస్స అవుత్తత్తా గామాదీహి అఞ్ఞత్థ వియ చీవరహత్థపాసోయేవ నదీపరిహారో’’తి తీసుపి గణ్ఠిపదేసు వుత్తం. విహారసీమన్తి అవిప్పవాససీమం సన్ధాయాహ. విహారం గన్త్వా వసితబ్బన్తి అన్తోసీమాయ యత్థ కత్థచి వసితబ్బం. సత్థసమీపేయేవాతి ఇదం యథావుత్తఅబ్భన్తరపరిచ్ఛేదవసేన వుత్తం. పాళియం నానాకులస్స సత్థో హోతి, సత్థే చీవరం నిక్ఖిపిత్వా హత్థపాసా న విజహితబ్బన్తి ఏత్థ హత్థపాసో నామ సత్థస్స హత్థపాసోతి వేదితబ్బం.

౪౯౦. ఏకకులస్స ఖేత్తేతి అపరిక్ఖిత్తం సన్ధాయ వదతి. యస్మా ‘‘నానాకులస్స పరిక్ఖిత్తే ఖేత్తే చీవరం నిక్ఖిపిత్వా ఖేత్తద్వారమూలే వా తస్స హత్థపాసే వా వత్థబ్బ’’న్తి వుత్తం, తస్మా ద్వారమూలతో అఞ్ఞత్థ అన్తోఖేత్తేపి వసన్తేన చీవరం హత్థపాసే కత్వాయేవ వసితబ్బం.

౪౯౧-౪౯౪. ‘‘విహారో నామ సపరిక్ఖిత్తో వా అపరిక్ఖిత్తో వా సకలో ఆవాసో’’తి వదన్తి. యస్మిం విహారేతి ఏత్థ పన ఏకం గేహమేవ వుత్తం. ఏకకులనానాకులసన్తకతా చేత్థ కారాపకానం వసేన వేదితబ్బా. ఛాయాయ ఫుట్ఠోకాసస్స అన్తో ఏవాతి యదా మహావీథియం ఉజుకమేవ గచ్ఛన్తం సూరియమణ్డలం మజ్ఝన్హికం పాపుణాతి, తదా యం ఓకాసం ఛాయా ఫరతి, తం సన్ధాయ వుత్తం. అగమనపథేతి యం తదహేవ గన్త్వా పున ఆగన్తుం సక్కా న హోతి, తాదిసం సన్ధాయ వుత్తం.

౪౯౫. నదిం ఓతరతీతి హత్థపాసం ముఞ్చిత్వా ఓతరతి. న ఆపజ్జతీతి పరిభోగపచ్చయా దుక్కటం నాపజ్జతి. తేనాహ ‘‘సో హీ’’తిఆది. అపరిభోగారహత్తాతి ఇమినావ నిస్సగ్గియచీవరం అనిస్సజ్జేత్వా పరిభుఞ్జన్తస్స దుక్కటం అచిత్తకన్తి సిద్ధం. ఏకం పారుపిత్వా ఏకం అంసకూటే ఠపేత్వా గన్తబ్బన్తి ఇదం బహూనం సఞ్చారట్ఠానే ఏవం అకత్వా గమనం న సారుప్పన్తి కత్వా వుత్తం. బహిగామే ఠపేత్వా…పే… వినయకమ్మం కాతబ్బన్తి వుత్తత్తా అధిట్ఠానే వియ పరమ్ముఖా ఠితమ్పి నిస్సగ్గియం చీవరం నిస్సజ్జితుం నిస్సట్ఠచీవరఞ్చ దాతుం వట్టతీతి వేదితబ్బం.

గమనే సఉస్సాహత్తా ‘‘నిస్సయో పన న పటిప్పస్సమ్భతీ’’తి వుత్తం. ముహుత్తం సయిత్వా…పే… నిస్సయో చ పటిప్పస్సమ్భతీతి ఏత్థ ‘‘ఉస్సాహే అపరిచ్చత్తేపి గమనస్స ఉపచ్ఛిన్నత్తా పున ఉట్ఠాయ సఉస్సాహం గచ్ఛన్తానమ్పి అన్తరా అరుణే ఉట్ఠితే నిస్సయో పటిప్పస్సమ్భతియేవా’’తి వదన్తి. పరతో ముహుత్తం ఠత్వాతి ఏత్థాపి ఏసేవ నయో. అఞ్ఞమఞ్ఞస్స వచనం అగ్గహేత్వా గతాతి ఏత్థ సచే ఏవం గచ్ఛన్తా ‘‘పురారుణా అఞ్ఞమఞ్ఞం పస్సిస్సామా’’తి ఉస్సాహం వినావ గతా హోన్తి, అరుణుగ్గమనే నిస్సయపటిప్పస్సద్ధి న వత్తబ్బా పఠమతరంయేవ పటిప్పస్సమ్భనతో. అథ ‘‘పురారుణా పస్సిస్సామా’’తి సఉస్సాహావ గచ్ఛన్తి, నిస్సయపటిప్పస్సద్ధియేవ న వత్తబ్బా. ఏవఞ్చ సతి ‘‘సహ అరుణుగ్గమనా నిస్సయో పటిప్పస్సమ్భతీ’’తి కస్మా వుత్తం? వుచ్చతే – సఉస్సహత్తా పఠమతరం పటిప్పస్సద్ధి న వుత్తా. సతిపి చ ఉస్సాహభావే ఏకతో గమనస్స ఉపచ్ఛిన్నత్తా ‘‘ముహుత్తం ఠత్వా’’తి ఏత్థ వియ సహ అరుణుగ్గమనా పటిప్పస్సద్ధియేవ వుత్తా.

అన్తోసీమాయం గామన్తి అవిప్పవాససీమాసమ్ముతియా పచ్ఛా పతిట్ఠాపితగామం సన్ధాయ వదతి గామం అన్తో కత్వా అవిప్పవాససీమాసమ్ముతియా అభావతో. నేవ చీవరాని నిస్సగ్గియాని హోన్తీతి అవిప్పవాససీమాభావతో వుత్తం, న నిస్సయో పటిప్పస్సమ్భతీతి సఉస్సాహభావతో. అన్తరామగ్గేయేవ చ నేసం అరుణం ఉగ్గచ్ఛతీతి ధమ్మం సుత్వా ఆగచ్ఛన్తానం అరుణం ఉగ్గచ్ఛతి. అస్సతియా గచ్ఛతీతి అస్సతియా అత్తనో చీవరం అపచ్చుద్ధరిత్వా థేరస్స చీవరం అపచ్చుద్ధరాపేత్వా గచ్ఛతి. ఏవం గతే తస్మిం పచ్ఛా థేరేన సరిత్వా పటిపజ్జితబ్బవిధిం దస్సేతి ‘‘అత్తనో చీవరం పచ్చుద్ధరిత్వా దహరస్స చీవరం విస్సాసేన గహేత్వా ఠపేతబ్బ’’న్తి. గన్త్వా వత్తబ్బోతి ఆగతకిచ్చం నిట్ఠపేత్వా విహారం గతేన పటిపజ్జితబ్బవిధిం దస్సేతి. అనధిట్ఠితచీవరతా, అనత్థతకథినతా, అలద్ధసమ్ముతితా, రత్తివిప్పవాసోతి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని.

ఉదోసితసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.