౪. అత్తకామపారిచరియసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౯౦. చతుత్థే చీవరన్తి నివాసనాది యం కిఞ్చి చీవరం. పిణ్డపాతన్తి యో కోచి ఆహారో. సో హి పిణ్డోల్యేన భిక్ఖునో పత్తే పతనతో తత్థ తత్థ లద్ధభిక్ఖానం పిణ్డానం పాతో సన్నిపాతోతి వా పిణ్డపాతోతి వుచ్చతి. సేనాసనన్తి సయనఞ్చ ఆసనఞ్చ. యత్థ హి విహారాదికే సేతి నిపజ్జతి ఆసతి నిసీదతి, తం సేనాసనం. పతి ఏతి ఏతస్మాతి పచ్చయోతి ఆహ ‘‘పతికరణట్ఠేన పచ్చయో’’తి. రోగస్స పతిఅయనట్ఠేన వా పచ్చయో, పచ్చనీకగమనట్ఠేనాతి అత్థో, వూపసమనత్థేనాతి వుత్తం హోతి. ధాతుక్ఖోభలక్ఖణస్స హి తంహేతుకదుక్ఖవేదనాలక్ఖణస్స వా రోగస్స పటిపక్ఖభావో పతిఅయనట్ఠో. యస్స కస్సచీతి సప్పిఆదీసు యస్స కస్సచి. సప్పాయస్సాతి హితస్స వికారవూపసమేనాతి అధిప్పాయో. భిసక్కస్స కమ్మం తేన విధాతబ్బతో, తేనాహ ‘‘అనుఞ్ఞాతత్తా’’తి. నగరపరిక్ఖారేహీతి నగరం పరివారేత్వా రక్ఖణకేహి. ఆవాటపరిక్ఖేపో పరిఖా ఉద్దాపో పాకారో ఏసికా పలిఘో పాకారమత్థకమణ్డలన్తి సత్త నగరపరిక్ఖారాతి వదన్తి. సేతపరిక్ఖారోతి సువిసుద్ధసీలాలఙ్కారో. అరియమగ్గో హి ఇధ ‘‘రథో’’తి అధిప్పేతో. తస్స చ సమ్మావాచాదయో అలఙ్కారట్ఠేన ‘‘పరిక్ఖారో’’తి వుత్తా. చక్కవీరియోతి వీరియచక్కో. జీవితపరిక్ఖారాతి జీవితస్స పవత్తికారణాని. సముదానేతబ్బాతి సమ్మా ఉద్ధం ఉద్ధం ఆనేతబ్బా పరియేసితబ్బా. పరివారోపి హోతి అన్తరాయానం పరితో వారణతో, తేనాహ – ‘‘జీవిత…పే… రక్ఖణతో’’తి. తత్థ అన్తరన్తి వివరం, ఓకాసోతి అత్థో. రక్ఖణతోతి వేరికానం అన్తరం అదత్వా అత్తనో సామీనం పరివారేత్వా ఠితసేవకా వియ రక్ఖణతో. అస్సాతి జీవితస్స. కారణభావతోతి చిరప్పవత్తియా కారణభావతో. రసాయనభూతఞ్హి భేసజ్జం సుచిరమ్పి కాలం జీవితం పవత్తేతియేవ.

౨౯౧. ఉపచారేతి యత్థ ఠితో విఞ్ఞాపేతుం సక్కోతి, తాదిసే. కామో చేవ హేతు చ పారిచరియా చ అత్థో. సేసం బ్యఞ్జనన్తిఆదీసు పాళియం ‘‘అత్తకామ’’న్తి పదం ఉద్ధరిత్వా అత్తనో కామం, అత్తనో హేతుం, అత్తనో అధిప్పాయం, అత్తనో పారిచరియన్తి చత్తారో అత్థా పదభాజనే వుత్తా. తేసు పఠమే అత్థవికప్పే కామో చ హేతు చ పారిచరియా చ అత్థో, సేసం అధిప్పాయపదమేకం బ్యఞ్జనం పఠమవిగ్గహే తదత్థస్స అసమ్భవభావతో నిరత్థకత్తా. దుతియే పన అత్థవికప్పే అధిప్పాయో చ పారిచరియా చ అత్థో, కామో చ హేతు చాతి సేసం పదద్వయం బ్యఞ్జనం తేసం తత్థ అత్థాభావతోతి ఏవం చత్తారి పదాని ద్విన్నం విగ్గహానం వసేన యోజితానీతి కేచి వదన్తి. గణ్ఠిపదే చ అయమేవత్థో వుత్తో. చూళమజ్ఝిమమహాగణ్ఠిపదేసు పన ‘‘పఠమస్మిం అత్థవికప్పే కామో చ హేతు చ పారిచరియా చ అధిప్పాయత్థో, సేసం మేథునధమ్మసఙ్ఖాతేన కామేనాతిఆది విగ్గహవాక్యం అక్ఖరవివరణమత్తతో బ్యఞ్జనమత్తం. దుతియే అత్థవికప్పే అధిప్పాయో చ పారిచరియా చ అధిప్పాయత్థో, సేసం అత్తనా కామితా ఇచ్ఛితాతిఆది విగ్గహవాక్యం అక్ఖరవివరణమత్తతో బ్యఞ్జనమత్త’’న్తి ఏవమత్థో వుత్తో. ‘‘బ్యఞ్జనే ఆదరం అకత్వా’’తి వచనతో అయమేవత్థో ఇధ యుత్తతరోతి విఞ్ఞాయతి. బ్యఞ్జనే ఆదరం అకత్వాతి ఇమినా హి అట్ఠకథాయం వుత్తవిగ్గహవసేన బ్యఞ్జనే ఆదరం అకత్వాతి అయమత్థో దీపితో.

ఇదాని యథావుత్తమేవత్థం పదభాజనేన సంసన్దిత్వా దస్సేతుం ‘‘అత్తనో కామం అత్తనో హేతుం అత్తనో పారిచరియన్తి హి వుత్తే జానిస్సన్తి పణ్డితా’’తిఆది ఆరద్ధం. ఇదం వుత్తం హోతి – ‘‘అత్తనో హేతు’’న్తి వుత్తే అత్తనో అత్థాయాతి అయమత్థో విఞ్ఞాయతి. ‘‘అత్తనో కామం అత్తనో పారిచరియ’’న్తి చ వుత్తే కామేన పారిచరియాతి అయమత్థో విఞ్ఞాయతి. తస్మా అత్తనో కామం అత్తనో హేతుం అత్తనో పారిచరియన్తి ఇమేహి తీహి పదేహి అత్తనో అత్థాయ కామేన పారిచరియా అత్తకామపారిచరియాతి అయమత్థవికప్పో వుత్తోతి విఞ్ఞూ జానిస్సన్తి. ‘‘అత్తనో అధిప్పాయ’’న్తి వుత్తే పన అధిప్పాయసద్దస్స కామితసద్దేన సమానత్థభావతో అత్తనో పారిచరియన్తి ఇమస్స చ ఉభయవిగ్గహసామఞ్ఞతో అత్తనో ఇచ్ఛితకామితట్ఠేన అత్తకామపారిచరియాతి అయమత్థవికప్పో ద్వీహి పదేహి దస్సితోతి విఞ్ఞూ జానిస్సన్తీతి.

ఏతదగ్గన్తి ఏసా అగ్గా. దుట్ఠుల్లవాచాసిక్ఖాపదే కిఞ్చాపి మేథునయాచనం ఆగతం, తథాపి తం దుట్ఠుల్లవాచస్సాదరాగవసేన వుత్తం, ఇధ పన అత్తనో మేథునస్సాదరాగవసేనాతి అయం విసేసో. వినీతవత్థూసు ‘‘తేన హి భగిని అగ్గదానం దేహీ’’తి ఇదం అత్తనో అత్థాయ వుత్తన్తి వేదితబ్బం. మనుస్సిత్థీ, ఇత్థిసఞ్ఞితా, అత్తకామపారిచరియాయ రాగో, తేన రాగేన వణ్ణభణనం, తఙ్ఖణవిజాననన్తి ఇమానేత్థ పఞ్చ అఙ్గాని.

అత్తకామపారిచరియసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.