౪. కాణమాతాసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౩౦-౨౩౧. చతుత్థే కాణాయ మాతాతి కాణాతి లద్ధనామాయ దారికాయ మాతా. కస్మా పనేసా కాణా నామ జాతాతి ఆహ ‘‘సా కిరస్సా’’తిఆది. ఇమిస్సా దహరకాలే మాతాపితరో సినేహవసేన ‘‘అమ్మ కాణే, అమ్మ కాణే’’తి వోహరింసు, సా తదుపాదాయ కాణా నామ జాతా, తస్సా చ మాతా ‘‘కాణమాతా’’తి పాకటా అహోసీతి ఏవమేత్థ కారణం వదన్తి. పటియాలోకన్తి పచ్ఛిమం దిసం, పచ్చాదిచ్చన్తి వుత్తం హోతి.

౨౩౩. పూవగణనాయ పాచిత్తియన్తి ముఖవట్టియా హేట్ఠిమలేఖతో ఉపరిట్ఠితపూవగణనాయ పాచిత్తియం. ‘‘ద్వత్తిపత్తపూరా పటిగ్గహేతబ్బా’’తి హి వచనతో ముఖవట్టియా హేట్ఠిమలేఖం అనతిక్కన్తే ద్వే వా తయో వా పత్తపూరే గహేతుం వట్టతి.

౨౩౫. అట్ఠకథాసు పన…పే… వుత్తన్తి ఇదం అట్ఠకథాసు తథా ఆగతభావమత్తదీపనత్థం వుత్తం, న పన తస్స వాదస్స పతిట్ఠాపనత్థం. అట్ఠకథాసు వుత్తఞ్హి పాళియా న సమేతి. తతుత్తరిగహణే అనాపత్తిదస్సనత్థఞ్హి ‘‘ఞాతకానం పవారితాన’’న్తి వుత్తం. అఞ్ఞథా ‘‘అనాపత్తి ద్వత్తిపత్తపూరే పటిగ్గణ్హాతీ’’తి ఇమినావ పమాణయుత్తగ్గహణే అనాపత్తిసిద్ధితో ‘‘ఞాతకానం పవారితాన’’న్తి విసుం న వత్తబ్బం. యది ఏవం ‘‘తం పాళియా న సమేతీ’’తి కస్మా న వుత్తన్తి? హేట్ఠా తతుత్తరిసిక్ఖాపదే వుత్తనయేనేవ సక్కా విఞ్ఞాతున్తి న వుత్తం. వుత్తఞ్హి తత్థ (పారా. అట్ఠ. ౨.౫౨౬) ‘‘అట్ఠకథాసు పన ఞాతకపవారితట్ఠానే పకతియావ బహుమ్పి వట్టతి, అచ్ఛిన్నకారణా పమాణమేవ వట్టతీతి వుత్తం, తం పాళియా న సమేతీ’’తి. ‘‘అపాథేయ్యాదిఅత్థాయ పటియాదిత’’న్తి సఞ్ఞాయ గణ్హన్తస్సపి ఆపత్తియేవ అచిత్తకత్తా సిక్ఖాపదస్స. అత్తనోయేవ గహణత్థం ‘‘ఇమస్స హత్థే దేహీ’’తి వచనేనపి ఆపజ్జనతో ‘‘వచీకమ్మ’’న్తి వుత్తం. సేసం ఉత్తానమేవ. వుత్తలక్ఖణపూవమన్థతా, అసేసకతా, అపటిప్పస్సద్ధగమనతా, న ఞాతకాదితా, అతిరేకపటిగ్గహణన్తి ఇమాని పనేత్థ పఞ్చ అఙ్గాని.

కాణమాతాసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.