ఆపత్తిసముట్ఠానకథావణ్ణనా

౪౦౫. ఆదినాతి పఠమేన కాయసఙ్ఖాతేన సముట్ఠానేన.

౪౦౬-౭. దుక్కటాదయోతి ఆది-సద్దేన థుల్లచ్చయసఙ్ఘాదిసేసా గహితా. యథాహ – ‘‘పయోగే దుక్కటం. ఏకం పిణ్డం అనాగతే ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్స. తస్మిం పిణ్డే ఆగతే ఆపత్తి సఙ్ఘాదిసేసస్సా’’తి (పరి. ౨౭౭). వికాలే పన పాచిత్తీతి వికాలభోజనపాచిత్తి. అఞ్ఞాతిహత్థతోతి అఞ్ఞాతికాయ భిక్ఖునియా అన్తరఘరం పవిట్ఠాయ హత్థతో. గహేత్వాతి ఖాదనీయం వా భోజనీయం వా సహత్థా పటిగ్గహేత్వా. ‘‘పఞ్చ ఇమా ఆపత్తియో’’తి పదచ్ఛేదో.

౪౦౮. దుతియేనాతి వాచాసఙ్ఖాతేన సముట్ఠానేన.

౪౦౯-౧౦. సమాదిసతి కథేతి చే. సబ్బథా విపన్నన్తి అదేసితవత్థుకతాదినా సబ్బప్పకారేన విపన్నప్పదేసం. కుటిన్తి సఞ్ఞాచికాయ కుటిం. యథాహ పరివారే ‘‘తస్స కుటిం కరోన్తి అదేసితవత్థుకం పమాణాతిక్కన్తం సారమ్భం అపరిక్కమన’’న్తి (పరి. ౨౭౮). పదసోధమ్మం మూలం సముట్ఠానం యస్స పాచిత్తియస్సాతి తథా వుత్తం, తేన పదసోధమ్మమూలేన, సహత్థే చేతం కరణవచనం.

౪౧౧. తతియేన సముట్ఠానేనాతి కాయవాచాసఙ్ఖాతేన సముట్ఠానేన.

౪౧౨. సంవిదహిత్వానాతి సద్ధిం విదహిత్వా, ‘‘కుటిం కరోమా’’తి అఞ్ఞేహి సద్ధిం మన్తేత్వాతి అత్థో.

౪౧౩. వత్వాతి అత్తనో అత్థాయ విఞ్ఞాపేత్వా. భిక్ఖునిన్తి భిక్ఖూనం భుఞ్జనట్ఠానే ఠత్వా ‘‘ఇధ సూపం దేథ, ఇధ ఓదనం దేథా’’తి వోసాసమానం ఉపాసకానం వత్వా దాపేన్తిం భిక్ఖునిం. న నివారేత్వాతి ‘‘అపసక్క తావ, భగిని, యావ భిక్ఖూ భుఞ్జన్తీ’’తి అనపసాదేత్వా భుఞ్జతోతి యోజనా.

౪౧౪. చతుత్థేన కాయచిత్తసముట్ఠానేన కతి ఆపత్తియో సియున్తి యోజనా.

౪౧౭. పఞ్చమేనాతి వాచాచిత్తసముట్ఠానేన. వదన్తి వదన్తో సముదాచరన్తో.

౪౧౮. కుటిన్తి నిదస్సనమత్తం, అదేసితవత్థుకం పమాణాతిక్కన్తం సారమ్భం అపరిక్కమనం సేనాసనమ్పి గహణం వేదితబ్బం.

౪౧౯. వాచేతి పదసో ధమ్మన్తి ఏత్థ ‘‘అనుపసమ్పన్న’’న్తి సేసో. యథాహ – ‘‘భిక్ఖు అకప్పియసఞ్ఞీ అనుపసమ్పన్నం పదసో ధమ్మం వాచేతీ’’తి (పరి. ౨౮౧). దవకమ్యతా వదన్తస్సాతి జాతిఆదీహి అక్కోసవత్థూహి కీళాధిప్పాయేన వదన్తస్స. దవకమ్యతాతి చ ‘‘పటిసఙ్ఖా యోనిసో’’తిఆదీసు (మ. ని. ౧.౨౨, ౨౪, ౪౨౨; అ. ని. ౬.౫౮; ౮.౯; మహాని. ౧౯౯, ౨౦౬; ధ. స. ౧౩౫౫; విభ. ౫౧౮) వియ య-కారలోపేన నిద్దేసో.

౪౨౦. ఛట్ఠేన కాయవాచాచిత్తసముట్ఠానేన. సంవిదహిత్వానాతి సంవిధాయ, ‘‘త్వఞ్చ అహఞ్చ ఏకతో అవహరిస్సామా’’తి సమ్మన్తనం కత్వా. భణ్డం హరతీతి ‘‘భారియం త్వం ఏకం పస్సం గణ్హ, అహం ఇమ’’న్తి వత్వా తేన సహ ఠానా చావేతి చే.

౪౨౩. ఇధ ఇమస్మిం సాసనే. విమతూపరమం పరమన్తి ఏత్థ ‘‘కప్పియం ను ఖో, అకప్పియ’’న్తి వా ‘‘ఆపత్తి ను ఖో, అనాపత్తీ’’తి వా ‘‘ధమ్మో ను ఖో, అధమ్మో’’తి వా ఏవమాదినా నయేన వివిధేనాకారేన పవత్తా విమతి విచికిచ్ఛా విమతి. విమతిం ఉపరమేతి వినాసేతీతి విమతూపరమం. పరమం ఉత్తమం. ఉత్తరన్తి విభఙ్గఖన్ధకాగతానం నిదానాదివినిచ్ఛయానం పఞ్హఉత్తరభావేన ఠితత్తా ఉత్తరం. ఇమం ఉత్తరం నామ పకరణం యో ఉత్తరతి పఞ్ఞాయ ఓగాహేత్వా పరియోసాపేతి. ఇధ ‘‘ఉత్తరం ఉత్తర’’న్తి పదద్వయే ఏకం గుణనిదస్సనం, ఏకం సత్థనిదస్సనన్తి గహేతబ్బం. సునయేన యుతో సో పుగ్గలో వినయం పిటకం ఉత్తరతీతి సమ్బన్ధో. కిం విసిట్ఠన్తి ఆహ ‘‘సునయ’’న్తిఆది. సుట్ఠు చారిత్తవారిత్తదళ్హీకరణసిథిలకరణభేదా పఞ్ఞత్తిఅనఉపఞ్ఞత్తాదినయా ఏత్థాతి సునయో, తం. సుట్ఠు నీయతి వినిచ్ఛయో ఏతేనాతి సునయో, ఉత్తరవినిచ్ఛయో, తేన. వినిచ్ఛయావబోధేన సంయుత్తో సమన్నాగతో. దుక్ఖేన ఉత్తరీయతీతి దుత్తరం. పాతిమోక్ఖసంవరసీలదీపకత్తేన సమాధిపఞ్ఞానిబ్బానసఙ్ఖాతఉత్తరప్పత్తియా పతిట్ఠాభావతో ఉత్తరం ఉత్తరతి ఓగాహేత్వా పరియోసానం పాపుణాతీతి అత్థో.

ఇధ యో విమతూపరమం పరమం ఉత్తరం ఉత్తరం నామ పకరణం ఉత్తరతి, సునయేన యుతో సో పుగ్గలో సునయం దుత్తరం ఉత్తరం వినయం ఉత్తరతీతి యోజనా. చ-సద్దేన సత్థన్తరసముచ్చయత్థేన ఇమమత్థం దీపేతి. సేయ్యథిదం, ఇధ యో సునయం దుత్తరం ఉత్తరం వినయం ఉత్తరతి, సునయేన యుతో సో పుగ్గలో విమతూపరమం పరమం ఉత్తరం ఉత్తరం నామ పకరణం ఉత్తరతీతి. ఇమినా యో ఉత్తరం జానాతి, సో వినయం జానాతి. యో వినయం జానాతి, సో ఉత్తరం జానాతీతి ఉత్తరపకరణస్స వినయపిటకజాననే అచ్చన్తూపకారితా విభావితాతి దట్ఠబ్బం.

ఇతి ఉత్తరే లీనత్థపకాసనియా

ఆపత్తిసముట్ఠానకథావణ్ణనా నిట్ఠితా.