వత్తక్ఖన్ధకకథావణ్ణనా

౨౯౧౪-౫. ఆగన్తుకో చ ఆవాసికో చ పిణ్డచారికో చ సేనాసనఞ్చ ఆరఞ్ఞకో చ అనుమోదనా చాతి విగ్గహో, తాసు వత్తాని, ఇతరీతరయోగద్వన్దసమాసస్స ఉత్తరపదలిఙ్గత్తా ఇత్థి లిఙ్గనిద్దేసో. భత్తే భత్తగ్గే, ఉత్తరపదలోపో. ‘‘భత్తే’’తిఆదీహి పదేహి ‘‘వత్తానీ’’తి పచ్చేకం యోజేతబ్బం.

ఆచరియో చ ఉపజ్ఝాయకో చ సిస్సో చ సద్ధివిహారికో చ, తేసం వత్తానీతి విగ్గహో. సబ్బసోతి సబ్బావయవభేదేహి. చతుద్దసేవాతి అవయవభేదేహి బహువిధానిపి వత్తాని విసయభేదేన చుద్దస ఏవ వుత్తాని. విసుద్ధచిత్తేనాతి సవాసనసకలసంకిలేసప్పహానతో అచ్చన్తపరిసుద్ధచిత్తసన్తానేన. వినాయకేనాతి సత్తే వినేతీతి వినాయకో, అనుత్తరపురిసదమ్మసారథిభావేన దమ్మదేవబ్రహ్మనాగాదికే సత్తే నానావిధేన వినయనుపాయేన దమేతీతి అత్థో. అథ వా విగతో నాయకో అస్సాతి వినాయకో, తేన.

౨౯౧౬. ఆరామన్తి ఏత్థ తంసమీపే తబ్బోహారో. యథాహ ‘‘ఇదాని ‘ఆరామం పవిసిస్సామీ’తి ఇమినా ఉపచారసీమసమీపం దస్సేతి, తస్మా ఉపచారసీమం పత్వా ఉపాహనాఓముఞ్చనాది సబ్బం కాతబ్బ’’న్తి (చూళవ. అట్ఠ. ౩౫౭). ‘‘పన అపనేతబ్బ’’న్తి పదచ్ఛేదో. ముఞ్చితబ్బాతి ఉపాహనా పాదతో అపనేతబ్బా.

౨౯౧౭. ఓగుణ్ఠనన్తి ససీసపారుపనం. సీసే చీవరమేవ వా న కాతబ్బన్తి సమ్బన్ధో. తేనాతి ఆగన్తుకేన. పానీయవారినాతి పాతబ్బజలేన.

౨౯౧౮. పుచ్ఛిత్వాతి వస్సగణనం పుచ్ఛిత్వా. విహారే వుడ్ఢభిక్ఖునో ఆగన్తుకేన భిక్ఖునా వన్దితబ్బావ. కాలేతి కాలస్సేవ. తేన ఆగన్తుకేన భిక్ఖునా సేనాసనం ‘‘మయ్హం కతరం సేనాసనం పాపుణాతీ’’తి పుచ్ఛితబ్బఞ్చాతి యోజనా.

౨౯౧౯. ‘‘పుచ్ఛితబ్బ’’న్తి ఇదం ‘‘వచ్చట్ఠాన’’న్తిఆదికేహి సబ్బేహి ఉపయోగన్తపదేహి పచ్చేకం యోజేతబ్బం. పానీయమేవ చాతి ‘‘కిం ఇమిస్సా పోక్ఖరణియా పానీయమేవ పివన్తి, ఉదాహు నహానాదిపరిభోగమ్పి కరోన్తీ’’తి (చూళవ. అట్ఠ. ౩౫౭) అట్ఠకథాగతనయేన పానీయఞ్చ. తథా పరిభోజనీయఞ్చ. సఙ్ఘకతికన్తి ‘‘కేసుచి ఠానేసు వాళమిగా వా అమనుస్సా వా హోన్తి, తస్మా కం కాలం పవిసితబ్బం, కం కాలం నిక్ఖమితబ్బ’’న్తి అట్ఠకథాగతనయేన సఙ్ఘస్స కతికసణ్ఠానఞ్చ. గోచరాదికన్తి ఏత్థ చ ‘‘గోచరో పుచ్ఛితబ్బోతి ‘గోచరగామో ఆసన్నే, ఉదాహు దూరే, కాలస్సేవ చ పిణ్డాయ చరితబ్బం, ఉదాహు నో’తి ఏవం భిక్ఖాచారో పుచ్ఛితబ్బో’’తి (చూళవ. అట్ఠ. ౩౫౭) వుత్తనయేన గోచరఞ్చ. ఆది-సద్దేన అగోచరం గహితం. ‘‘అగోచరో నామ మిచ్ఛాదిట్ఠికానం వా గామో పరిచ్ఛిన్నభిక్ఖో వా గామో, యత్థ ఏకస్స వా ద్విన్నం వా భిక్ఖా దియ్యతి, సోపి పుచ్ఛితబ్బో’’తి (చూళవ. అట్ఠ. ౩౫౭) వుత్తనయేన అగోచరఞ్చ.

౨౯౨౦. ఏవం ఆగన్తుకవత్తం దస్సేత్వా ఇదాని ఆవాసికవత్తం దస్సేతుమాహ ‘‘వుడ్ఢ’’న్తిఆది. పచ్చుగ్గన్త్వా పత్తఞ్చ చీవరఞ్చ పటిగ్గహేతబ్బన్తి యోజనా. చ-సద్దో లుత్తనిద్దిట్ఠో.

౨౯౨౧. తస్సాతి ఆగన్తుకస్స. పాదోదకఞ్చాతి చ-సద్దేన ధోతాధోతపాదా యత్థ ఠపీయన్తి, తం పాదపీఠం, పాదకథలికఞ్చ ఉపనిక్ఖిపితబ్బన్తి ఏతం గహితం. పుచ్ఛితబ్బఞ్చ వారినాతి ‘‘పానీయేన పుచ్ఛన్తేన సచే సకిం ఆనీతం పానీయం సబ్బం పివతి, ‘పున ఆనేమీ’తి పుచ్ఛితబ్బోయేవా’’తి వుత్తనయేన పానీయేన పుచ్ఛితబ్బో. ఇధ చ-సద్దేన –

‘‘అపిచ బీజనేనపి బీజితబ్బో, బీజన్తేన సకిం పాదపిట్ఠియం బీజిత్వా సకిం మజ్ఝే, సకిం సీసే బీజితబ్బం, ‘అలం హోతూ’తి వుత్తేన తతో మన్దతరం బీజితబ్బం. పున ‘అల’న్తి వుత్తేన తతో మన్దతరం బీజితబ్బం. తతియవారం వుత్తేన బీజనీ ఠపేతబ్బా. పాదాపిస్స ధోవితబ్బా, ధోవిత్వా సచే అత్తనో తేలం అత్థి, తేన మక్ఖేతబ్బా. నో చే అత్థి, తస్స సన్తకేన మక్ఖేతబ్బా’’తి (చూళవ. అట్ఠ. ౩౫౯) –

వుత్తవత్తాని సఙ్గణ్హాతి.

౨౯౨౨-౩. వన్దేయ్యోతి వుడ్ఢాగన్తుకో వన్దితబ్బో. పఞ్ఞపేతబ్బన్తి ‘‘కత్థ మయ్హం సేనాసనం పాపుణాతీ’’తి పుచ్ఛితేన సేనాసనం పఞ్ఞపేతబ్బం, ‘‘ఏతం సేనాసనం తుమ్హాకం పాపుణాతీ’’తి ఏవం ఆచిక్ఖితబ్బన్తి అత్థో. ‘‘వత్తబ్బో’’తి ఇదం ‘‘అజ్ఝావుత్థమవుత్థ’’న్తిఆదీహి పదేహి తంతంలిఙ్గవచనానురూపేన పరివత్తేత్వా పచ్చేకం యోజేతబ్బం. అజ్ఝావుత్థన్తి పఞ్ఞత్తసేనాసనస్స భిక్ఖూహి పఠమం వుత్థభావం. అవుత్థం వాతి చీవరకాలం తస్మిం భిక్ఖూహి అనజ్ఝావుత్థభావం వా. గోచరాగోచరం వుత్తమేవ.

సేక్ఖకులాని చాతి లద్ధసేక్ఖసమ్ముతికాని కులాని చ వత్తబ్బాని. ‘‘పవేసే నిక్ఖమే కాలో’’తి ఇదం ‘‘సఙ్ఘకతిక’’న్తి ఏత్థ వుత్తత్థమేవ. పానీయాదికన్తి ఆది-సద్దేన పరిభోజనీయకత్తరయట్ఠీనం ఆచిక్ఖనం సఙ్గణ్హాతి.

౨౯౨౪. యథానిసిన్నేనేవాతి అత్తనా నిసిన్నట్ఠానేయేవ నిసిన్నేన. అస్సాతి నవకస్స.

౨౯౨౫. ‘‘అత్ర పత్తం ఠపేహి, ఇదమాసనం నిసీదాహీ’’తి ఇచ్చేవం ఇమినా పకారేన సబ్బం వత్తబ్బన్తి యోజనా. దేయ్యం సేనాసనమ్పి చాతి సేనాసనఞ్చ దాతబ్బం. చ-సద్దేన ‘‘అవుత్థం వా అజ్ఝావుత్థం వా ఆచిక్ఖితబ్బ’’న్తిఆదినా వుత్తం సమ్పిణ్డేతి. మహాఆవాసేపి అత్తనో సన్తికం సమ్పత్తస్స ఆగన్తుకస్స వత్తం అకాతుం న లబ్భతి.

౨౯౨౬. ‘‘మాతికాయ నిద్దిట్ఠక్కమేనేవ వత్తాని కాతబ్బాని, ఉదాహు యథానుప్పత్తివసేనా’’తి కోచి మఞ్ఞేయ్యాతి మాతికాక్కమేనేవ కాతబ్బన్తి నియమో నత్థి, యథానుప్పత్తవసేనేవ కాతబ్బన్తి విఞ్ఞాపేతుం మాతికాక్కమమనాదియిత్వా గమికవత్తం ఆరద్ధం. అథ వా వత్తిచ్ఛానుపుబ్బకత్తా సద్దపయోగస్స మాతికాక్కమమనాదియిత్వా యథిచ్ఛం నిద్దేసో కతోతి వేదితబ్బోతి. దారుమత్తికభణ్డానీతి మఞ్చపీఠాదీని చేవ రజనభాజనాని చ. పటిసామేత్వాతి గుత్తట్ఠానే ఠపేత్వా. ఆవసథమ్పి థకేత్వాతి ఆవసథే ద్వారకవాటాదీని చ థకేత్వా.

౨౯౨౭. ఆపుచ్ఛిత్వాపీతి భిక్ఖుస్స వా సామణేరస్స వా ఆరామికస్స వా ‘‘ఇమం పటిజగ్గాహీ’’తి నియ్యాదేత్వా వా. పుచ్ఛితబ్బే అసన్తేపీతి ఏత్థ పి-సద్దో పన-సద్దత్థో. గోపేత్వా వాపి సాధుకన్తి ‘‘చతూసు పాసాణేసు మఞ్చం పఞ్ఞపేత్వా మఞ్చే మఞ్చం ఆరోపేత్వా’’తిఆదినా (చూళవ. ౩౬౦) వుత్తనయేన సమ్మా పటిసామేత్వా గన్తబ్బన్తి యోజనా.

౨౯౨౮. పిణ్డచారికవత్తం దస్సేతుమాహ ‘‘సహసా’’తిఆది. పిణ్డచారికో భిక్ఖు అన్తరఘరం పవిసన్తో సహసా న పవిసే సీఘం న పవిసేయ్య, నిక్ఖమన్తో సహసా న నిక్ఖమే సీఘం న నిక్ఖమేయ్య, భిక్ఖుసారుప్పేన పవిసేయ్య, నిక్ఖమేయ్య చ. పిణ్డచారినా భిక్ఖునా గేహద్వారం సమ్పత్తేన అతిదూరే న ఠాతబ్బం నిబ్బకోసతో అతిదూరట్ఠానే న ఠాతబ్బం. అచ్చాసన్నే న ఠాతబ్బం నిబ్బకోసతో ఆసన్నతరే ఠానే న ఠాతబ్బం.

౨౯౨౯. ఉచ్చారేత్వాతి ఉపనామేత్వా. భాజనన్తి పత్తం. దక్ఖిణేన పణామేత్వాతి దక్ఖిణేన హత్థేన ఉపనామేత్వా. భిక్ఖం గణ్హేయ్యాతి ఏత్థ ‘‘ఉభోహి హత్థేహి పటిగ్గహేత్వా’’తి సేసో. యథాహ – ‘‘ఉభోహి హత్థేహి పత్తం పటిగ్గహేత్వా భిక్ఖా గహేతబ్బా’’తి (చూళవ. ౩౬౬).

౨౯౩౦. సూపం దాతుకామా వా అదాతుకామా వా ఇతి ముహుత్తకం సల్లక్ఖేయ్య తిట్ఠేయ్య. అన్తరాతి భిక్ఖాదానసమయే. న భిక్ఖాదాయికాతి ఇత్థీ వా హోతు పురిసో వా, భిక్ఖాదానసమయే ముఖం న ఓలోకేతబ్బన్తి.

౨౯౩౧. పిణ్డచారికవత్తం దస్సేత్వా ఆరఞ్ఞికవత్తం దస్సేతుమాహ ‘‘పానీయాదీ’’తిఆది. పానీయాదీతి ఆది-సద్దేన పరిభోజనీయఅగ్గిఅరణిసహితకత్తరయట్ఠీనం గహణం. తత్రాయం వినిచ్ఛయో – పానీయం ఉపట్ఠాపేతబ్బన్తి సచే భాజనాని నప్పహోన్తి, పానీయమేవ పరిభోజనీయమ్పి కత్వా ఉపట్ఠాపేతబ్బం. భాజనం అలభన్తేన వేళునాళికాయపి ఉపట్ఠాపేతబ్బం. తమ్పి అలభన్తస్స యథా సమీపే ఖుద్దకఆవాటో హోతి, ఏవం కాతబ్బం. అరణిసహితే అసతి అగ్గిం అకాతుమ్పి చ వట్టతి. యథా చ ఆరఞ్ఞికస్స, ఏవం కన్తారపటిపన్నస్సాపి అరణిసహితం ఇచ్ఛితబ్బం. గణవాసినో పన తేన వినాపి వట్టతీతి.

నక్ఖత్తన్తి అస్సయుజాదిసత్తవీసతివిధం నక్ఖత్తం జానితబ్బన్తి సమ్బన్ధో. కథం జానితబ్బన్తి ఆహ ‘‘తేన యోగో చా’’తి, తేన నక్ఖత్తేన చన్దస్స యోగో ఞాతబ్బోతి అత్థో. జానితబ్బా దిసాపి చాతి అరఞ్ఞే విహరన్తేన అట్ఠపి దిసా అసమ్మోహతో జానితబ్బా.

౨౯౩౨. అఞ్ఞవత్తం దస్సేతుమాహ ‘‘వచ్చపస్సావతిత్థానీ’’తిఆది. పటిపాటియా భవన్తీతి గతానుక్కమేన సేవితబ్బా భవన్తి. యథాహ – ‘‘వచ్చకుటియం, పస్సావట్ఠానే, న్హానతిత్థేతి తీసుపి ఆగతపటిపాటియేవ పమాణ’’న్తి (చూళవ. అట్ఠ. ౩౭౩). యథావుడ్ఢం కరోన్తస్సాతి గతపటిపాటిం వినా వుడ్ఢపటిపాటియా కరోన్తస్స.

౨౯౩౩. వచ్చకుటిం పవిసన్తో సహసా న పవిసేయ్య. ఉబ్భజిత్వాతి చీవరం ఉక్ఖిపిత్వా.

౨౯౩౪. నిత్థునన్తేన భిక్ఖునా వచ్చం న కాతబ్బన్తి యోజనా. ‘‘వచ్చస్స దున్నిగ్గమనేన ఉపహతో హుత్వా నిత్థునతి చే, న దోసో’’తి సిక్ఖాభాజనవినిచ్ఛయే వుత్తం. దణ్డకట్ఠం ఖాదతో వచ్చం కరోతో భిక్ఖునో దుక్కటం హోతీతి యోజనా.

౨౯౩౬. ఖరేనాతి ఫరుసేన వా ఫాలితకట్ఠేన వా గణ్ఠికేన వా కణ్టకేన వా సుసిరేన వా పూతినా వా దణ్డేన న అవలేఖేయ్య న పుఞ్ఛేయ్య. న కట్ఠం వచ్చకూపకే ఛడ్డేయ్యాతి తం కట్ఠం వచ్చకూపే న ఛడ్డేయ్య. పస్సావదోణియా ఖేళం న పాతేయ్యాతి యోజనా.

౨౯౩౭. పాదుకాసూతి వచ్చపస్సావపాదుకాసు. నిక్ఖమనే నిక్ఖమనకాలే. తత్థేవాతి వచ్చపస్సావపాదుకాస్వేవ. పటిచ్ఛాదేయ్యాతి ఉక్ఖిత్తం చీవరం ఓతారేత్వా సరీరం పటిచ్ఛాదేయ్య.

౨౯౩౮. యో వచ్చం కత్వా సలిలే సతి సచే నాచమేయ్య ఉదకకిచ్చం న కరేయ్య, తస్స దుక్కటం ఉద్దిట్ఠన్తి యోజనా. మోహనాసినాతి సవాసనస్స మోహస్స, తేన సహజేకట్ఠపహానేకట్ఠానం సకలసంకిలేసానఞ్చ పహాయినా ఆసవక్ఖయఞాణేన సముచ్ఛిన్దతా మునినా సబ్బఞ్ఞునా సమ్మాసమ్బుద్ధేన. ‘‘సలిలే సతీ’’తి ఇమినా అసతి నిద్దోసతం దీపేతి. యథాహ –

‘‘సతి ఉదకేతి ఏత్థ సచే ఉదకం అత్థి, పటిచ్ఛన్నట్ఠానం పన నత్థి, భాజనేన నీహరిత్వా ఆచమితబ్బం. భాజనే అసతి పత్తేన నీహరితబ్బం. పత్తేపి అసతి అసన్తం నామ హోతి. ‘ఇదం అతివివటం, పురతో అఞ్ఞం ఉదకం భవిస్సతీ’తి గతస్స ఉదకం అలభన్తస్సేవ భిక్ఖాచారవేలా హోతి, కట్ఠేన వా కేనచి వా పుఞ్ఛిత్వా గన్తబ్బం, భుఞ్జితుమ్పి అనుమోదనమ్పి కాతుం వట్టతీ’’తి (చూళవ. అట్ఠ. ౩౭౩).

౨౯౩౯. ససద్దన్తి ఉదకసద్దం కత్వా. ‘‘పాసాణాదిట్ఠానే పహరిత్వా ఉదకం సద్దాయతి చే, న దోసో’’తి సిక్ఖాభాజనవినిచ్ఛయే వుత్తం. చపు చపూతి చాతి తాదిసం అనుకరణం కత్వా నాచమేతబ్బన్తి యోజనా. ఆచమిత్వాతి ఉదకకిచ్చం కత్వా. సరావే ఆచమనభాజనే ఉదకం న సేసేతబ్బన్తి యోజనా, ఇదం పన సబ్బసాధారణట్ఠానం సన్ధాయ వుత్తం. యథాహ అట్ఠకథాయం –

‘‘ఆచమనసరావకేతి సబ్బసాధారణట్ఠానం సన్ధాయేతం వుత్తం. తత్ర హి అఞ్ఞే అఞ్ఞే ఆగచ్ఛన్తి, తస్మా ఉదకం న సేసేతబ్బం. యం పన సఙ్ఘికేపి విహారే ఏకదేసే నిబద్ధగమనత్థాయ కతం ఠానం హోతి పుగ్గలికట్ఠానం వా, తస్మిం వట్టతి. విరేచనం పివిత్వా పునప్పునం పవిసన్తస్సాపి వట్టతియేవా’’తి (చూళవ. అట్ఠ. ౩౭౪).

౨౯౪౦. ఊహతమ్పీతి అఞ్ఞేన వా అత్తనా వా అసఞ్చిచ్చ ఊహతం మలేన దూసితట్ఠానం. అధోవిత్వాతి జలే సతి అసోధేత్వా జలే అసతి కట్ఠేన వా కేనచి వా పుఞ్ఛిత్వా గన్తబ్బం. యథాహ – ‘‘ఉదకం అత్థి భాజనం నత్థి, అసన్తం నామ హోతి, భాజనం అత్థి ఉదకం నత్థి, ఏతమ్పి అసన్తం, ఉభయే పన అసతి అసన్తమేవ, కట్ఠేన వా కేనచి వా పుఞ్ఛిత్వా గన్తబ్బ’’న్తి (చూళవ. అట్ఠ. ౩౭౪). ఉక్లాపాపి సచే హోన్తీతి వచ్చపస్సావట్ఠానాని సచే కచవరాకిణ్ణాని హోన్తి. ‘‘అసేసతో సోధేతబ్బ’’న్తి ఇమినా తతో కస్సచి కచవరస్స అపనయనం సోధనం నామ న హోతి, నిస్సేసకచవరాపనయనమేవ సోధనన్తి దీపేతి.

౨౯౪౧. పిఠరోతి అవలేఖనకట్ఠనిక్ఖేపనభాజనం. కుమ్భీ చే రిత్తాతి ఆచమనకుమ్భీ సచే తుచ్ఛా.

౨౯౪౨. ఏవం వచ్చకుటివత్తం దస్సేత్వా సేనాసనవత్తం దస్సేతుమాహ ‘‘అనజ్ఝిట్ఠో’’తిఆది. అనజ్ఝిట్ఠోతి అననుఞ్ఞాతో.

౨౯౪౩. వుడ్ఢం ఆపుచ్ఛిత్వా కథేన్తస్సాతి యోజనా. వుడ్ఢతరాగమేతి యం ఆపుచ్ఛిత్వా కథేతుమారద్ధో, తతోపి వుడ్ఢతరస్స భిక్ఖునో ఆగమే సతి.

౨౯౪౪. ఏకవిహారస్మిన్తి ఏకస్మిం గేహే. ‘‘అనాపుచ్ఛా’’తి ఇదం వక్ఖమానేహి యథారహం యోజేతబ్బం.

౨౯౪౫. పఠమం యత్థ కత్థచి వుడ్ఢానం సన్నిధానే కత్తబ్బవత్తం నిద్దిట్ఠన్తి ఇదాని ఏకవిహారే వసన్తేనాపి తస్స కాతబ్బతం దస్సేతుం పునపి ‘‘న చ ధమ్మో కథేతబ్బో’’తి ఆహ. ధమ్మచక్ఖునాతి ధమ్మలోచనేన ధమ్మగరుకేన, ఇమినా అతాదిసస్స కతో వారో నిరత్థకోతి దీపేతి.

౨౯౪౬. కాతబ్బోతి జాలేతబ్బో. సోతి దీపో. ‘‘ద్వారం నామ యస్మా మహావళఞ్జం, తస్మా తత్థ ఆపుచ్ఛనకిచ్చం నత్థీ’’తి (చూళవ. అట్ఠ. ౩౬౯) వచనతో తం అవత్వా ఆపత్తిక్ఖేత్తమేవ దస్సేతుమాహ ‘‘వాతపానకవాటాని, థకేయ్య వివరేయ్య నో’’తి.

౨౯౪౭. వుడ్ఢతో పరివత్తయేతి యేన వుడ్ఢో, తతో పరివత్తయే, పిట్ఠిం అదస్సేత్వా వుడ్ఢాభిముఖో తేన పరివత్తయేతి అత్థో. చీవరకణ్ణేన వా కాయేన వా తం వుడ్ఢం న చ ఘట్టయే.

౨౯౪౮. ఏవం సేనాసనవత్తం దస్సేత్వా జన్తాఘరవత్తం దస్సేతుమాహ ‘‘పురతో’’తిఆది. థేరానం పురతో నేవ న్హాయేయ్య, ఉపరి పటిసోతే న చ న్హాయేయ్య, ఓతరన్తానం వుడ్ఢానం ఉత్తరం ఉత్తరన్తో మగ్గం దదేయ్య, న ఘట్టయే కాయేన వా చీవరేన వా న ఘట్టయేయ్యాతి యోజనా.

‘‘తిమణ్డలం పటిచ్ఛాదేన్తేన పరిమణ్డలం నివాసేత్వా కాయబన్ధనం బన్ధిత్వా’’తిఆదినా (చూళవ. ౩౬౪) నయేన వుత్తానం భత్తగ్గవత్తానం సేఖియకథాయ వుత్తత్తా చ ఉపజ్ఝాయవత్తాదీనం మహాఖన్ధకకథాయ వుత్తత్తా చ అనుమోదనవత్తానం ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భత్తగ్గే చతూహి పఞ్చహి థేరానుథేరేహి భిక్ఖూహి ఆగమేతు’’న్తిఆదినా (చూళవ. ౩౬౨) నయేన భత్తగ్గవత్తేయేవ అన్తోగధభావేన వుత్తత్తా చ నిద్దేసే తాని న వుత్తాని, తథాపి తేసు అనుమోదనవత్తం ఏవం వేదితబ్బం (చూళవ. అట్ఠ. ౩౬౨) – సఙ్ఘత్థేరే అనుమోదనత్థాయ నిసిన్నే హేట్ఠా పటిపాటియా చతూహి నిసీదితబ్బం. అనుథేరే నిసిన్నే మహాథేరేన చ హేట్ఠా చ తీహి నిసీదితబ్బం. పఞ్చమే నిసిన్నే ఉపరి చతూహి నిసీదితబ్బం. సఙ్ఘత్థేరేన హేట్ఠా దహరభిక్ఖుస్మిం అజ్ఝిట్ఠేపి సఙ్ఘత్థేరతో పట్ఠాయ చతూహి నిసీదితబ్బమేవ. సచే పన అనుమోదకో భిక్ఖు ‘‘గచ్ఛథ, భన్తే, ఆగమేతబ్బకిచ్చం నత్థీ’’తి వదతి, గన్తుం వట్టతి. మహాథేరేన ‘‘గచ్ఛామ, ఆవుసో’’తి వుత్తే ‘‘గచ్ఛథా’’తి వదతి, ఏవమ్పి వట్టతి. ‘‘బహిగామే ఆగమేస్సామా’’తి ఆభోగం కత్వాపి బహిగామం గన్త్వా అత్తనో నిస్సితకే ‘‘తుమ్హే తస్స ఆగమనం ఆగమేథా’’తి వత్వాపి గన్తుం వట్టతియేవ. సచే పన మనుస్సా అత్తనో రుచితేన ఏకేన అనుమోదనం కారేన్తి, నేవ తస్స అనుమోదతో ఆపత్తి, న చ మహాథేరస్స భారో హోతి. ఉపనిసిన్నకథాయమేవ హి మనుస్సేసు కథాపేన్తేసు మహాథేరో ఆపుచ్ఛితబ్బో, మహాథేరేన చ అనుమోదనాయ అజ్ఝిట్ఠోవ ఆగమేతబ్బోతి ఇదమేత్థ లక్ఖణన్తి.

౨౯౪౯. వత్తన్తి యథావుత్తం ఆభిసమాచారికవత్తం. యథాహ – ‘‘ఆభిసమాచారికం అపరిపూరేత్వా సీలం పరిపూరేస్సతీతి నేతం ఠానం విజ్జతీ’’తి. న విన్దతీతి న లభతి.

౨౯౫౦. అనేకగ్గోతి విక్ఖిత్తత్తాయేవ అసమాహితచిత్తో. న చ పస్సతీతి ఞాణచక్ఖునా న పస్సతి, దట్ఠుం సమత్థో న హోతీతి అత్థో. దుక్ఖాతి జాతిదుక్ఖాదిదుక్ఖతో.

౨౯౫౧. తస్మాతి యస్మా దుక్ఖా న పరిముచ్చతి, తస్మా. ఓవాదం కత్వా కిం విసేసం పాపుణాతీతి ఆహ ‘‘ఓవాదం బుద్ధసేట్ఠస్స, కత్వా నిబ్బానమేహితీ’’తి. ఏహితి పాపుణిస్సతి.

వత్తక్ఖన్ధకకథావణ్ణనా.