పారివాసికక్ఖన్ధకకథావణ్ణనా

౨౭౪౮. ఏవం మహావగ్గవినిచ్ఛయం సఙ్ఖేపేన దస్సేత్వా చూళవగ్గాగతవినిచ్ఛయం దస్సేతుమాహ ‘‘తజ్జనీయ’’న్తిఆది. తజ్జనీయన్తి కలహకారకానం భిక్ఖూనం తతో విరమనత్థాయ నిగ్గహవసేన అనుఞ్ఞాతం ఞత్తిచతుత్థం తజ్జనీయకమ్మఞ్చ. నియస్సన్తి బాలస్స అబ్యత్తస్స ఆపత్తిబహులస్స అనపదానస్స అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి సంసట్ఠస్స విహరతో భిక్ఖునో నిగ్గహవసేన నిస్సాయ వసనత్థాయ కాతుం అనుఞ్ఞాతం ఞత్తిచతుత్థం నియస్సకమ్మఞ్చ.

పబ్బాజన్తి కులదూసకస్స భిక్ఖునో యత్థ తేన కులదూసనం కతం, తత్థ న లభితబ్బఆవాసత్థాయ నిగ్గహవసేన అనుఞ్ఞాతం ఞత్తిచతుత్థం పబ్బాజనీయకమ్మఞ్చ. పటిసారణన్తి సద్ధస్స ఉపాసకస్స దాయకస్స కారకస్స సఙ్ఘుపట్ఠాకస్స జాతిఆదీహి అక్కోసవత్థూహి అక్కోసకస్స భిక్ఖునో తంఖమాపనత్థాయ నిగ్గహవసేన అనుఞ్ఞాతం ఞత్తిచతుత్థం పటిసారణీయకమ్మఞ్చ.

తివిధుక్ఖేపనన్తి ఆపత్తియా అదస్సనే, ఆపత్తియా అప్పటికమ్మే, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే చ తతో ఓరమితుం నిగ్గహవసేన అనుఞ్ఞాతం ఞత్తిచతుత్థం తివిధం ఉక్ఖేపనీయకమ్మఞ్చాతి. దీపయేతి పాళియా, అట్ఠకథాయ చ వుత్తనయేన పకాసేయ్యాతి అత్థో.

తజ్జనీయాదికమ్మానం ఓసారణనిస్సారణవసేన పచ్చేకం దువిధత్తేపి తం భేదం అనామసిత్వా కేవలం జాతివసేన ‘‘సత్త కమ్మానీ’’తి వుత్తన్తి వేదితబ్బం. యథా దస్సితో పనేతేసం విసేసో అత్థుప్పత్తివసేనాతి దట్ఠబ్బో. విత్థారో పనేసం కమ్మక్ఖన్ధకతో వేదితబ్బో.

౨౭౪౯. ఖన్ధకే కమ్మసఙ్ఖాతే ఖన్ధకే ఆగతాని తేచత్తాలీస వత్తాని. తదనన్తరేతి తస్స కమ్మక్ఖన్ధకస్స అనన్తరే. ఖన్ధకేతి పారివాసికక్ఖన్ధకే. నవ అధికాని యేసం తే నవాధికాని తింసేవ వత్తాని, ఏకూనచత్తాలీస వత్తానీతి వుత్తం హోతి.

కమ్మక్ఖన్ధకే తావ –

‘‘ఆపత్తియా అదస్సనే ఉక్ఖేపనీయకమ్మకతేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా సమ్మా వత్తితబ్బం. తత్రాయం సమ్మావత్తనా – న ఉపసమ్పాదేతబ్బం, న నిస్సయో దాతబ్బో, న సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో, న భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతి సాదితబ్బా, సమ్మతేనాపి భిక్ఖునియో న ఓవదితబ్బా, యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన ఆపత్తియా అదస్సనే ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కతం హోతి, సా ఆపత్తి న ఆపజ్జితబ్బా, అఞ్ఞా వా తాదిసికా, తతో వా పాపిట్ఠతరా, కమ్మం న గరహితబ్బం, కమ్మికా న గరహితబ్బా, న పకతత్తస్స భిక్ఖునో అభివాదనం పచ్చుట్ఠానం అఞ్జలికమ్మం సామీచికమ్మం ఆసనాభిహారో సేయ్యాభిహారో పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం పత్తచీవరపటిగ్గహణం నహానే పిట్ఠిపరికమ్మం సాదితబ్బం, న పకతత్తో భిక్ఖు సీలవిపత్తియా అనుద్ధంసేతబ్బో, న ఆచారవిపత్తియా అనుద్ధంసేతబ్బో, న దిట్ఠివిపత్తియా అనుద్ధంసేతబ్బో, న ఆజీవవిపత్తియా అనుద్ధంసేతబ్బో, న భిక్ఖు భిక్ఖూహి భేదేతబ్బో, న గిహిద్ధజో ధారేతబ్బో, న తిత్థియద్ధజో ధారేతబ్బో, న తిత్థియా సేవితబ్బా, భిక్ఖూ సేవితబ్బా, భిక్ఖుసిక్ఖాయ సిక్ఖితబ్బం, న పకతత్తేన భిక్ఖునా సద్ధిం ఏకచ్ఛన్నే ఆవాసే వత్థబ్బం, న ఏకచ్ఛన్నే అనావాసే వత్థబ్బం, న ఏకచ్ఛన్నే ఆవాసే వా అనావాసే వా వత్థబ్బం, పకతత్తం భిక్ఖుం దిస్వా ఆసనా వుట్ఠాతబ్బం, న పకతత్తో భిక్ఖు ఆసాదేతబ్బో అన్తో వా బహి వా, న పకతత్తస్స భిక్ఖునో ఉపోసథో ఠపేతబ్బో, న పవారణా ఠపేతబ్బా, న సవచనీయం కాతబ్బం, న అనువాదో పట్ఠపేతబ్బో, న ఓకాసో కారేతబ్బో, న చోదేతబ్బో, న సారేతబ్బో, న భిక్ఖూహి సమ్పయోజేతబ్బ’’న్తి (చూళవ. ౫౧) –

ఏవం చేతాని తేచత్తాలీస వత్తాని సన్ధాయ వుత్తం ‘‘తేచత్తాలీస వత్తాని, ఖన్ధకే కమ్మసఞ్ఞితే’’తి.

పారివాసికక్ఖన్ధకే (చూళవ. ౭౬-౮౨) –

‘‘పారివాసికేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా సమ్మా వత్తితబ్బం. తత్రాయం సమ్మావత్తనా – న ఉపసమ్పాదేతబ్బం, న నిస్సయో దాతబ్బో, న సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో, న భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతి సాదితబ్బా, సమ్మతేనపి భిక్ఖునియో న ఓవదితబ్బా, యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన పరివాసో దిన్నో హోతి, సా ఆపత్తి న ఆపజ్జితబ్బా, అఞ్ఞా వా తాదిసికా, తతో వా పాపిట్ఠతరా, కమ్మం న గరహితబ్బం, కమ్మికా న గరహితబ్బా, న పకతత్తస్స భిక్ఖునో ఉపోసథో ఠపేతబ్బో, న పవారణా ఠపేతబ్బా, న సవచనీయం కాతబ్బం, న అనువాదో పట్ఠపేతబ్బో, న ఓకాసో కారేతబ్బో, న చోదేతబ్బో, న సారేతబ్బో, న భిక్ఖూహి సమ్పయోజేతబ్బం.

‘‘న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా పకతత్తస్స భిక్ఖునో పురతో గన్తబ్బం, న పురతో నిసీదితబ్బం, యో హోతి సఙ్ఘస్స ఆసనపరియన్తో సేయ్యాపరియన్తో విహారపరియన్తో, సో తస్స పదాతబ్బో, తేన చ సో సాదితబ్బో.

‘‘న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా పకతత్తస్స భిక్ఖునో పురేసమణేన వా పచ్ఛాసమణేన వా కులాని ఉపసఙ్కమితబ్బాని, న ఆరఞ్ఞికఙ్గం సమాదాతబ్బం, న పిణ్డపాతికఙ్గం సమాదాతబ్బం, న చ తప్పచ్చయా పిణ్డపాతో నీహరాపేతబ్బో ‘మా మం జానింసూ’తి.

‘‘పారివాసికేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా ఆగన్తుకేన ఆరోచేతబ్బం, ఆగన్తుకస్స ఆరోచేతబ్బం, ఉపోసథే ఆరోచేతబ్బం, పవారణాయ ఆరోచేతబ్బం, సచే గిలానో హోతి, దూతేనపి ఆరోచేతబ్బం.

‘‘న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా అభిక్ఖుకో ఆవాసో గన్తబ్బో అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా.

‘‘న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా అభిక్ఖుకో అనావాసో గన్తబ్బో అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా. న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా అభిక్ఖుకో ఆవాసో వా అనావాసో వా గన్తబ్బో అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా.

‘‘న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా అనావాసా అభిక్ఖుకో ఆవాసో గన్తబ్బో అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా. న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా అనావాసా అభిక్ఖుకో అనావాసో గన్తబ్బో అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా. న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా అనావాసా అభిక్ఖుకో ఆవాసో వా అనావాసో వా గన్తబ్బో అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా.

‘‘న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా వా అనావాసా వా అభిక్ఖుకో ఆవాసో గన్తబ్బో అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా. న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా వా అనావాసా వా అభిక్ఖుకో అనావాసో గన్తబ్బో అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా. న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా వా అనావాసా వా అభిక్ఖుకో ఆవాసో వా అనావాసో వా గన్తబ్బో అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా.

‘‘న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా సభిక్ఖుకో ఆవాసో గన్తబ్బో యత్థస్సు భిక్ఖూ నానాసంవాసకా అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా. న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా సభిక్ఖుకో అనావాసో గన్తబ్బో యత్థస్సు భిక్ఖూ నానాసంవాసకా అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా. న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా సభిక్ఖుకో ఆవాసో వా అనావాసో వా గన్తబ్బో యత్థస్సు భిక్ఖూ నానాసంవాసకా అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా.

‘‘న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా అనావాసా సభిక్ఖుకో ఆవాసో గన్తబ్బో యత్థస్సు భిక్ఖూ నానాసంవాసకా అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా. న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా అనావాసా సభిక్ఖుకో అనావాసో గన్తబ్బో యత్థస్సు భిక్ఖూ నానాసంవాసకా అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా. న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా అనావాసా సభిక్ఖుకో ఆవాసో వా అనావాసో వా గన్తబ్బో యత్థస్సు భిక్ఖూ నానాసంవాసకా అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా.

‘‘న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా వా అనావాసా వా సభిక్ఖుకో ఆవాసో గన్తబ్బో యత్థస్సు భిక్ఖూ నానాసంవాసకా అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా. న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా వా అనావాసా వా సభిక్ఖుకో అనావాసో గన్తబ్బో యత్థస్సు భిక్ఖూ నానాసంవాసకా అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా. న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా వా అనావాసా వా సభిక్ఖుకో ఆవాసో వా అనావాసో వా గన్తబ్బో యత్థస్సు భిక్ఖూ నానాసంవాసకా అఞ్ఞత్ర పకతత్తేన అఞ్ఞత్ర అన్తరాయా.

‘‘గన్తబ్బో, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా సభిక్ఖుకో ఆవాసో యత్థస్సు భిక్ఖూ సమానసంవాసకా యం జఞ్ఞా ‘సక్కోమి అజ్జేవ గన్తు’న్తి.

‘‘గన్తబ్బో, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా సభిక్ఖుకో అనావాసో యత్థస్సు భిక్ఖూ సమానసంవాసకా యం జఞ్ఞా ‘సక్కోమి అజ్జేవ గన్తు’న్తి.

‘‘గన్తబ్బో, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా సభిక్ఖుకో ఆవాసో వా అనావాసో వా యత్థస్సు భిక్ఖూ సమానసంవాసకా యం జఞ్ఞా ‘సక్కోమి అజ్జేవ గన్తు’న్తి.

‘‘గన్తబ్బో, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా అనావాసా సభిక్ఖుకో ఆవాసో యత్థస్సు భిక్ఖూ సమానసంవాసకా యం జఞ్ఞా ‘సక్కోమి అజ్జేవ గన్తు’న్తి.

‘‘గన్తబ్బో, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా అనావాసా సభిక్ఖుకో అనావాసో యత్థస్సు భిక్ఖూ సమానసంవాసకా యం జఞ్ఞా ‘సక్కోమి అజ్జేవ గన్తు’న్తి.

‘‘గన్తబ్బో, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా అనావాసా సభిక్ఖుకో ఆవాసో వా అనావాసో వా యత్థస్సు భిక్ఖూ సమానసంవాసకా యం జఞ్ఞా ‘సక్కోమి అజ్జేవ గన్తు’న్తి.

‘‘గన్తబ్బో, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా వా అనావాసా వా సభిక్ఖుకో ఆవాసో యత్థస్సు భిక్ఖూ సమానసంవాసకా యం జఞ్ఞా ‘సక్కోమి అజ్జేవ గన్తు’న్తి.

‘‘గన్తబ్బో, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా వా అనావాసా వా సభిక్ఖుకో అనావాసో యత్థస్సు భిక్ఖూ సమానసంవాసకా యం జఞ్ఞా ‘సక్కోమి అజ్జేవ గన్తు’న్తి.

‘‘గన్తబ్బో, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా సభిక్ఖుకా ఆవాసా వా అనావాసా వా సభిక్ఖుకో ఆవాసో వా అనావాసో వా యత్థస్సు భిక్ఖూ సమానసంవాసకా యం జఞ్ఞా ‘సక్కోమి అజ్జేవ గన్తు’న్తి.

‘‘న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా పకతత్తేన భిక్ఖునా సద్ధిం ఏకచ్ఛన్నే ఆవాసే వత్థబ్బం, న ఏకచ్ఛన్నే అనావాసే వత్థబ్బం, న ఏకచ్ఛన్నే ఆవాసే వా అనావాసే వా వత్థబ్బం, పకతత్తం భిక్ఖుం దిస్వా ఆసనా వుట్ఠాతబ్బం, పకతత్తో భిక్ఖు ఆసనేన నిమన్తేతబ్బో, న పకతత్తేన భిక్ఖునా సద్ధిం ఏకాసనే నిసీదితబ్బం, న నీచే ఆసనే నిసిన్నే ఉచ్చే ఆసనే నిసీదితబ్బం, న ఛమాయం నిసిన్నే ఆసనే నిసీదితబ్బం, న ఏకచఙ్కమే చఙ్కమితబ్బం, న నీచే చఙ్కమే చఙ్కమన్తే ఉచ్చే చఙ్కమే చఙ్కమితబ్బం, న ఛమాయం చఙ్కమన్తే చఙ్కమే చఙ్కమితబ్బం.

‘‘న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా పారివాసికేన వుడ్ఢతరేన భిక్ఖునా సద్ధిం…పే… మూలాయపటికస్సనారహేన భిక్ఖునా సద్ధిం…పే… మానత్తారహేన భిక్ఖునా సద్ధిం…పే… మానత్తచారికేన భిక్ఖునా సద్ధిం…పే… అబ్భానారహేన భిక్ఖునా సద్ధిం ఏకచ్ఛన్నే ఆవాసే వత్థబ్బం, న ఏకచ్ఛన్నే అనావాసే వత్థబ్బం, న ఏకచ్ఛన్నే ఆవాసే వా అనావాసే వా వత్థబ్బం, న ఏకాసనే నిసీదితబ్బం, న నీచే ఆసనే నిసిన్నే ఉచ్చే ఆసనే నిసీదితబ్బం, న ఛమాయం నిసిన్నే ఆసనే నిసీదితబ్బం, న ఏకచఙ్కమే చఙ్కమితబ్బం, న నీచే చఙ్కమే చఙ్కమన్తే ఉచ్చే చఙ్కమే చఙ్కమితబ్బం, న ఛమాయం చఙ్కమన్తే చఙ్కమే చఙ్కమితబ్బం.

‘‘పారివాసికచతుత్థో చే, భిక్ఖవే, పరివాసం దదేయ్య, మూలాయ పటికస్సేయ్య, మానత్తం దదేయ్య, తంవీసో అబ్భేయ్య, అకమ్మం న చ కరణీయ’’న్తి (చూళవ. ౭౬-౮౨) –

ఏవం పారివాసికానం చతునవుతి వత్తాని.

సా చ నేసం చతునవుతిసఙ్ఖా ఏవం వేదితబ్బా – నఉపసమ్పాదనాదినకమ్మికగరహపరియోసానాని నవ వత్తాని, తతో పకతత్తస్స ఉపోసథట్ఠపనాదిభిక్ఖూహిసమ్పయోజనపరియోసానాని అట్ఠ, తతో నపురతోగమనాదీ పఞ్చ, నపురేగమనాదీ చత్తారి, ఆగన్తుకేన ఆరోచనాదీ చత్తారీతి తింస, సభిక్ఖుకావాసాదితో అభిక్ఖుకావాసాదిగమనపఅసంయుత్తాని తీణి నవకాని చాతి సత్తపఞ్ఞాస, తతో నపకతత్తేన సద్ధిం ఏకచ్ఛన్నవాసాదిపటిసంయుత్తాని ఏకాదస, తతో నపారివాసికవుడ్ఢతరమూలాయపటికస్సనారహమానత్తారహమానత్తచారికఅబ్భానారహేహి సద్ధిం ఏకచ్ఛన్నవాసాదిపటిసంయుత్తాని పచ్చేకం ఏకాదస కత్వా పఞ్చపఞ్ఞాసాయ వత్తేసు పారివాసికవుడ్ఢతరమూలాయపటికస్సనారహమానత్తారహానం తిణ్ణం సమానత్తా తేసు ఏకం ఏకాదసకం, మానత్తచారికఅబ్భానారహానం ద్విన్నం సమానత్తా తేసు ఏకం ఏకాదసకన్తి దువే ఏకాదసకాని, అన్తే పారివాసికచతుత్థస్స సఙ్ఘస్స పరివాసాదిదానచతుక్కే గణపూరణత్థదోసతో నివత్తివసేన చత్తారి చత్తారీతి చతునవుతి వత్తాని. తాని అగ్గహితగ్గహణేన ఏకూనచత్తాలీసవత్తాని నామ. ఆదితో నవ, ఉపోసథట్ఠపనాదీని అట్ఠ, పకతత్తేన ఏకచ్ఛన్నవాసాదీ చత్తారి చాతి ఏకవీసతి వత్తాని కమ్మక్ఖన్ధకే గహితత్తా ఇధ గణనాయ అగ్గహేత్వా తతో సేసేసు తేసత్తతియా వత్తేసు పారివాసికవుడ్ఢతరాదీహి ఏకచ్ఛన్నే వాసాదిపటిసంయుత్తాని ద్వావీసతి వత్తాని పకతత్తేహి సమానత్తా తాని చ ‘‘గన్తబ్బో భిక్ఖవే’’తిఆదికం నవకం తథా గచ్ఛన్తస్స అనాపత్తిదస్సనపరం, న ఆవాసతో గచ్ఛన్తస్స ఆపత్తిదస్సనపరన్తి తఞ్చ అగ్గహేత్వా అవసేసేసు ద్వాచత్తాలీసవత్తేసు పారివాసికచతఉత్థాదికమ్మచతుక్కం గరుకాపత్తివుట్ఠానాయ గణపూరణత్థసామఞ్ఞేన ఏకం కత్వా తయో అపనేత్వా గణితాని ఏకూనచత్తాలీసాని హోన్తీతి వుత్తం ‘‘నవాధికాని తింసేవ, ఖన్ధకే తదనన్తరే’’తి.

౨౭౫౦. ఇమాని ఏకూనచత్తాలీస వత్తాని పురిమేహి తేచత్తాలీసవత్తేహి సద్ధిం ద్వాసీతి హోన్తీతి ఆహ ‘‘ఏవం సబ్బాని…పే… గహితాగహణేన తూ’’తి.

ఏవం కమ్మక్ఖన్ధకపారివాసికక్ఖన్ధకేసు మహేసినా వుత్తాని ఖన్ధకవత్తాని గహితాగహణేన ద్వాసీతి ఏవ హోన్తీతి యోజనా. ఏవమేత్థ ద్వాసీతిక్ఖన్ధకవత్తాని దస్సితాని.

ఆగమట్ఠకథావణ్ణనాయం పన –

‘‘పారివాసికానం భిక్ఖూనం వత్తం పఞ్ఞపేస్సామీతి (చూళవ. ౭౫) ఆరభిత్వా ‘న ఉపసమ్పాదేతబ్బం…పే… న ఛమాయం చఙ్కమన్తే చఙ్కమే చఙ్కమితబ్బ’న్తి (చూళవ. ౭౬-౮౧) వుత్తావసానాని ఛసట్ఠి, తతో పరం ‘న, భిక్ఖవే, పారివాసికేన భిక్ఖునా పారివాసికేన వుడ్ఢతరేన భిక్ఖునా సద్ధిం, మూలాయపటికస్సనారహేన, మానత్తారహేన, మానత్తచారికేన, అబ్భానారహేన భిక్ఖునా సద్ధిం ఏకచ్ఛన్నే ఆవాసే వత్థబ్బ’న్తిఆదీనం (చూళవ. ౮౨) పకతత్తే చరితబ్బేహి అనఞ్ఞత్తా విసుం తే అగణేత్వా పారివాసికవుడ్ఢతరాదీసు పుగ్గలన్తరేసు చరితబ్బత్తా తేసం వసేన సమ్పిణ్డేత్వా ఏకేకం కత్వా గణితాని పఞ్చాతి ఏకసత్తతి వత్తాని, ఉక్ఖేపనీయకమ్మకతవత్తేసు వత్తపఞ్ఞాపనవసేన వుత్తం ‘న పకతత్తస్స భిక్ఖునో అభివాదనం …పే… నహానే పిట్ఠిపరికమ్మం సాదితబ్బ’న్తి (చూళవ. ౫౧) ఇదం అభివాదనాదీనం అసాదియనం ఏకం, ‘న పకతత్తో భిక్ఖు సీలవిపత్తియా అనుద్ధంసేతబ్బో’తిఆదీని చ దసాతి ఏవమేతాని ద్వాసీతి హోన్తి. ఏతేస్వేవ కానిచి తజ్జనీయకమ్మాదివత్తాని, కానిచి పారివాసికాదివత్తానీతి అగ్గహితగ్గహణేన ద్వాసీతి ఏవా’’తి (మ. ని. టీ. ౨.౨౫; సారత్థ. టీ. ౨.౩౯; వి. వి. టీ. ౧.౩౯) –

వుత్తం. ఏతాని పన వత్తాని కదాచి తజ్జనీయకమ్మకతాదికాలే, పారివాసికాదికాలే చ చరితబ్బాని ఖుద్దకవత్తానీతి గహేతబ్బాని ఆగన్తుకవత్తాదీనం చుద్దసమహావత్తానం వక్ఖమానత్తా.

౨౭౫౧. ఇదాని పారివాసికస్స భిక్ఖునో రత్తిచ్ఛేదం, వత్తభేదఞ్చ దస్సేతుమాహ ‘‘పరివాసఞ్చ వత్తఞ్చా’’తిఆది. పరివాసఞ్చ వత్తఞ్చ సమాదిన్నస్సాతి ‘‘పరివాసం సమాదియామీ’’తి పరివాసఞ్చ ‘‘వత్తం సమాదియామీ’’తి వత్తఞ్చ పకతత్తస్స భిక్ఖునో సన్తికే ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా వచీభేదం కత్వా సమాదిన్నస్స. భిక్ఖునోతి పారివాసికస్స భిక్ఖునో.

౨౭౫౨. సహవాసాదయో ‘‘ఏకచ్ఛన్నే’’తిఆదినా సయమేవ వక్ఖతి. సహవాసో, వినావాసో, అనారోచనమేవ చాతి ఇమేహి తీహి పారివాసికభిక్ఖుస్స రత్తిచ్ఛేదో చ దుక్కటఞ్చ హోతీతి యోజనా.

౨౭౫౩. ఉదకపాతేన సమన్తా నిబ్బకోసస్స ఉదకపాతట్ఠానేన. ఏకచ్ఛన్నేతి ఏకచ్ఛన్నే పరిచ్ఛన్నే వా అపరిచ్ఛన్నే వా ఆవాసే. పకతత్తేన భిక్ఖునా సహ ఉక్ఖిత్తస్స నివాసో నివారితోతి యోజనా. ‘‘నివారితో’’తి ఇమినా దుక్కటం హోతీతి దీపేతి.

౨౭౫౪. అన్తోయేవాతి ఏకచ్ఛన్నస్స ఆవాసపరిచ్ఛేదస్స అన్తోయేవ. ‘‘న లబ్భతీ’’తి ఇమినా రత్తిచ్ఛేదో చ దుక్కటఞ్చ హోతీతి దీపేతి.

౨౭౫౫. మహాఅట్ఠకథాదిసూతి ఆది-సద్దేన కురున్దట్ఠకథాదిం సఙ్గణ్హాతి. ఉభిన్నన్తి ఉక్ఖిత్తకపారివాసికానం. ఇతి అవిసేసేన నిద్దిట్ఠన్తి యోజనా.

౨౭౫౬. ఇమినా సహవాసేన రత్తిచ్ఛేదఞ్చ దుక్కటఞ్చ దస్సేత్వా వినావాసేన దస్సేతుమాహ ‘‘అభిక్ఖుకే పనావాసే’’తి. ఆవాసేతి వసనత్థాయ కతసేనాసనే. అనావాసేతి వాసత్థాయ అకతే చేతియఘరే వా బోధిఘరే వా సమ్మజ్జనిఅట్టకే వా దారుఅట్టకే వా పానీయమాళే వా వచ్చకుటియం వా ద్వారకోట్ఠకే వా అఞ్ఞత్ర వా యత్థ కత్థచి ఏవరూపే ఠానే. విప్పవాసం వసన్తస్సాతి పకతత్తేన వినా వాసం కప్పేన్తస్స. రత్తిచ్ఛేదో చ దుక్కటన్తి రత్తిచ్ఛేదో చేవ వత్తభేదదుక్కటఞ్చ హోతి.

౨౭౫౭. ఏవం విప్పవాసేన రత్తిచ్ఛేదదుక్కటాని దస్సేత్వా అనారోచనేన దస్సేతుమాహ ‘‘పారివాసికభిక్ఖుస్సా’’తిఆది. భిక్ఖుం దిస్వానాతి ఆకాసేనాపి గచ్ఛన్తం సమానసంవాసకం ఆగన్తుకం భిక్ఖుం దిస్వా. తఙ్ఖణేతి తస్మిం దిట్ఠక్ఖణేయేవ. ‘‘అనారోచేన్తస్స ఏవ ఏతస్సా’’తి పదచ్ఛేదో. ఏవకారేన రత్తిచ్ఛేదో చ దుక్కటఞ్చాతి ఉభయం ఏతస్స హోతీతి దీపేన్తేన అదిట్ఠో చే, రత్తిచ్ఛేదోవ హోతీతి ఞాపేతి. యథాహ – ‘‘సోపిస్స రత్తిచ్ఛేదం కరోతి, అఞ్ఞాతత్తా పన వత్తభేదదుక్కటం నత్థీ’’తి (చూళవ. అట్ఠ. ౭౫). నానాసంవాసకేన సహ వినయకమ్మం కాతుం న వట్టతి, తస్స అనారోచనేపి రత్తిచ్ఛేదో న హోతి.

౨౭౫౮-౯. పారివాసికో భిక్ఖు యత్థ సఙ్ఘనవకట్ఠానే ఠితో, తత్థేవ తస్మింయేవ ఠానే ఠత్వా యథావుడ్ఢం పకతత్తేహిపి సద్ధిం వుడ్ఢపటిపాటియా పఞ్చ కిచ్చాని కాతుం వట్టతీతి యోజనా.

తాని సరూపతో దస్సేతుమాహ ‘‘ఉపోసథపవారణ’’న్తిఆది. ఉపోసథపవారణం యథావుడ్ఢం కాతుం లభతీతి యోజనా. దేన్తీతి ఏత్థ ‘‘ఘణ్టిం పహరిత్వా’’తి సేసో. సఙ్ఘదాయకాతి కమ్మధారయసమాసో. సఙ్ఘస్స ఏకత్తేపి గరూసు బహువచననిద్దేసో. ‘‘దేతి చే సఙ్ఘదాయకో’’తిపి పాఠో. తత్థ ఘణ్టిం పహరిత్వా భాజేత్వా దేన్తో సఙ్ఘో వస్సికసాటికం దేతి చే, పారివాసికో యథావుడ్ఢం అత్తనో పత్తట్ఠానే లభతీతి యోజనా.

ఓణోజనన్తి విస్సజ్జనం, సఙ్ఘతో అత్తనో పత్తానం ద్విన్నం, తిణ్ణం వా ఉద్దేసభత్తాదీనం అత్తనో పుగ్గలికభత్తపచ్చాసాయ పటిగ్గహేత్వా ‘‘మయ్హం అజ్జ భత్తపచ్చాసా అత్థి, స్వే గణ్హిస్సామీ’’తి వత్వా సఙ్ఘవిస్సజ్జనం లభతీతి వుత్తం హోతి. భత్తన్తి ఆగతాగతేహి వుడ్ఢపటిపాటియా గహేత్వా గన్తబ్బం విహారే సఙ్ఘస్స చతుస్సాలభత్తం. తథా పారివాసికో యథావుడ్ఢం లభతీతి యోజనా. ఇమే పఞ్చాతి వుత్తమేవత్థం నిగమయతి.

తత్రాయం వినిచ్ఛయో (చూళవ. అట్ఠ. ౭౫) – ఉపోసథపవారణే తావ పాతిమోక్ఖే ఉద్దిస్సమానే హత్థపాసే నిసీదితుం వట్టతి. మహాపచ్చరియం పన ‘‘పాళియా అనిసీదిత్వా పాళిం విహాయ హత్థపాసం అముఞ్చన్తేన నిసీదితబ్బ’’న్తి వుత్తం. పారిసుద్ధిఉపోసథే కరియమానే సఙ్ఘనవకట్ఠానే నిసీదిత్వా తత్థేవ నిసిన్నేన అత్తనో పాళియా పారిసుద్ధిఉపోసథో కాతబ్బోవ. పవారణాయపి సఙ్ఘనవకట్ఠానే నిసీదిత్వా తత్థేవ నిసిన్నేన అత్తనో పాళియా పవారేతబ్బం. సఙ్ఘేన ఘణ్టిం పహరిత్వా భాజియమానం వస్సికసాటికమ్పి అత్తనో పత్తట్ఠానే గహేతుం వట్టతి.

ఓణోజనే సచే పారివాసికస్స ద్వే తీణి ఉద్దేసభత్తాదీని పాపుణన్తి, అఞ్ఞా చస్స పుగ్గలికభత్తపచ్చాసా హోతి, తాని పటిపాటియా గహేత్వా ‘‘భన్తే, హేట్ఠా గాహేథ, అజ్జ మయ్హం భత్తపచ్చాసా అత్థి, స్వేవ గణ్హిస్సామీ’’తి వత్వా విస్సజ్జేతబ్బాని, ఏవం తాని పునదివసేసు గణ్హితుం లభతి. ‘‘పునదివసే సబ్బపఠమం ఏతస్స దాతబ్బ’’న్తి కురున్దియం వుత్తం. యది పన న గణ్హాతి న విస్సజ్జేతి, పునదివసే న లభతి. ఇదం ఓణోజనం నామ పారివాసికస్సేవ ఓదిస్స అనుఞ్ఞాతం. కస్మా? తస్స హి సఙ్ఘనవకట్ఠానే నిసిన్నస్స భత్తగ్గే యాగుఖజ్జకాదీని పాపుణన్తి వా న వా, తస్మా ‘‘సో భిక్ఖాహారేన మా కిలమిత్థా’’తి ఇదమస్స సఙ్గహకరణత్థాయ ఓదిస్స అనుఞ్ఞాతం.

భత్తే చతుస్సాలభత్తం యథావుడ్ఢం లభతి, పాళియా పన గన్తుం వా ఠాతుం వా న లభతి. తస్మా పాళితో ఓసక్కిత్వా హత్థపాసే ఠితేన హత్థం పసారేత్వా యథా సేనో నిపతిత్వా గణ్హాతి, ఏవం గణ్హితబ్బం. ఆరామికసమణుద్దేసేహి ఆహరాపేతుం న లభతి. సచే సయమేవ ఆహరన్తి, వట్టతి. రఞ్ఞో మహాపేళభత్తేపి ఏసేవ నయో. చతుస్సాలభత్తే పన సచే ఓణోజనం కత్తుకామో హోతి, అత్తనో అత్థాయ ఉక్ఖిత్తే పిణ్డే ‘‘అజ్జ మే భత్తం అత్థి, స్వేవ గణ్హిస్సామీ’’తి వత్తబ్బం. ‘‘పునదివసే ద్వే పిణ్డే లభతీ’’తి (చూళవ. అట్ఠ. ౭౫) మహాపచ్చరియం వుత్తం. ఉద్దేసభత్తాదీనిపి పాళితో ఓసక్కిత్వావ గహేతబ్బాని. యత్థ పన నిసీదాపేత్వా పరివిసన్తి, తత్థ సామణేరానం జేట్ఠకేన భిక్ఖూనం సఙ్ఘనవకేన హుత్వా నిసీదితబ్బన్తి.

పారివాసికక్ఖన్ధకకథావణ్ణనా.