వస్సూపనాయికక్ఖన్ధకకథావణ్ణనా

౨౬౦౮. వస్సూపనాయికా వుత్తాతి సేసో. పచ్ఛిమా చాతి ఏత్థ ఇతి-సద్దో నిదస్సనే. వస్సూపనాయికాతి వస్సూపగమనా. ఆలయో, వచీభేదో వా కాతబ్బో ఉపగచ్ఛతాతి ఇమినా వస్సూపగమనప్పకారో దస్సితో. ఉపగచ్ఛతా ఆలయో కత్తబ్బో, వచీభేదో వా కత్తబ్బోతి సమ్బన్ధో. ఉపగచ్ఛన్తేన చ సేనాసనే అసతి ‘‘ఇధ వస్సం వసిస్సామీ’’తి చిత్తుప్పాదమత్తం వా కాతబ్బం, సేనాసనే సతి ‘‘ఇమస్మిం విహారే ఇమం తేమాసం వస్సం ఉపేమీ’’తి చ ‘‘ఇధ వస్సం ఉపేమీ’’తి చ వచీభేదో వా కాతబ్బోతి అత్థో.

౨౬౦౯. జానం వస్సూపగమనం అనుపగచ్ఛతో వాపీతి యోజనా. తేమాసన్తి ఏత్థ ‘‘పురిమం వా పచ్ఛిమం వా’’తి సేసో. చరన్తస్సాపీతి ఏత్థ ‘‘చారిక’’న్తి సేసో. పురిమం వా తేమాసం పచ్ఛిమం వా తేమాసం అవసిత్వావ చారికం చరన్తస్సాపి దుక్కటన్తి యోజనా. తేమాసన్తి అచ్చన్తసంయోగే ఉపయోగవచనం. యథాహ – ‘‘న, భిక్ఖవే, వస్సం ఉపగన్త్వా పురిమం వా తేమాసం పచ్ఛిమం వా తేమాసం అవసిత్వా చారికా పక్కమితబ్బా, యో పక్కమేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి (మహావ. ౧౮౫).

౨౬౧౦. రుక్ఖస్స సుసిరేతి ఏత్థ ‘‘సుద్ధే’’తి సేసో. యథాహ – ‘‘రుక్ఖసుసిరేతి ఏత్థ సుద్ధే రుక్ఖసుసిరేయేవ న వట్టతి, మహన్తస్స పన రుక్ఖసుసిరస్స అన్తో పదరచ్ఛదనం కుటికం కత్వా పవిసనద్వారం యోజేత్వా ఉపగన్తుం వట్టతీ’’తి. ‘‘రుక్ఖస్స సుసిరే’’తి ఇమినా రుక్ఖేకదేసో విటపోపి సఙ్గహితో, సోపి సుద్ధోవ న వట్టతి. యథాహ – ‘‘రుక్ఖవిటభియాతి ఏత్థాపి సుద్ధే విటపమత్తే న వట్టతి, మహావిటపే పన అట్టకం బన్ధిత్వా తత్థ పదరచ్ఛదనం కుటికం కత్వా ఉపగన్తుం వట్టతీ’’తి (మహావ. అట్ఠ. ౨౦౩).

‘‘ఛత్తేతి ఏత్థాపి చతూసు థమ్భేసు ఛత్తం ఠపేత్వా ఆవరణం కత్వా ద్వారం యోజేత్వా ఉపగన్తుం వట్టతి, ఛత్తకుటికా నామేసా హోతి. చాటియాతి ఏత్థాపి మహన్తేన కపల్లేన ఛత్తే వుత్తనయేన కుటిం కత్వావ ఉపగన్తుం వట్టతీ’’తి అట్ఠకథావచనతో ఏవమకతాసు సుద్ధఛత్తచాటీసు నివారణం వేదితబ్బం. ఛవకుటీతి టఙ్కితమఞ్చాదయో వుత్తా. యథాహ – ‘‘ఛవకుటికా నామ టఙ్కితమఞ్చాదిభేదా కుటి, తత్థ ఉపగన్తుం న వట్టతీ’’తి (మహావ. అట్ఠ. ౨౦౩).

సుసానే పన అఞ్ఞం కుటికం కత్వా ఉపగన్తుం వట్టతి. ‘‘ఛవసరీరం ఝాపేత్వా ఛారికాయ, అట్ఠికానఞ్చ అత్థాయ కుటికా కరీయతీ’’తి అన్ధకట్ఠకథాయం ఛవకుటి వుత్తా. ‘‘టఙ్కితమఞ్చోతి కసికుటికాపాసాణఘరన్తి లిఖిత’’న్తి (వజిర. టీ. మహావగ్గ ౨౦౩) వజిరబుద్ధిత్థేరో. చతున్నం పాసాణానం ఉపరి పాసాణం అత్థరిత్వా కతో గేహోపి ‘‘టఙ్కితమఞ్చో’’తి వుచ్చతి. దీఘే మఞ్చపాదే మజ్ఝే విజ్ఝిత్వా అటనియో పవేసేత్వా మఞ్చం కరోన్తీతి తస్స ఇదం ఉపరి, ఇదం హేట్ఠాతి నత్థి, పరివత్తేత్వా అత్థతోపి తాదిసోవ హోతి, తం సుసానే, దేవట్ఠానే చ ఠపేన్తి, అయమ్పి టఙ్కితమఞ్చో నామ.

౨౬౧౧. ‘‘సతి పచ్చయవేకల్లే, సరీరాఫాసుతాయ వా’’తి అవసేసన్తరాయానం వక్ఖమానత్తా ‘‘అన్తరాయో’’తి ఇమినా రాజన్తరాయాది దసవిధో గహేతబ్బో.

౨౬౧౨-౪. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సత్తన్నం సత్తాహకరణీయేన అప్పహితేపి గన్తుం, పగేవ పహితే భిక్ఖుస్స భిక్ఖునియా సిక్ఖమానాయ సామణేరస్స సామణేరియా మాతుయా చ పితుస్స చా’’తి (మహావ. ౧౯౮) వుత్తనయం దస్సేతుమాహ ‘‘మాతాపితూన’’న్తిఆది.

మాతాపితూనం దస్సనత్థం, పఞ్చన్నం సహధమ్మికానం దస్సనత్థం వా నేసం అత్థే సతి వా నేసం అన్తరే గిలానం దట్ఠుం వా తదుపట్ఠాకానం భత్తాదిం పరియేసనత్థం వా నేసం భత్తాదిం పరియేసనత్థం వా తథా నేసం పఞ్చన్నం సహధమ్మికానం అఞ్ఞతరం అనభిరతం ఉక్కణ్ఠితం అహం గన్త్వా వూపకాసేస్సం వా వూపకాసాపేస్సామి వా ధమ్మకథమస్స కరిస్సామీతి వా తస్స పఞ్చన్నం సహధమ్మికానం అఞ్ఞతరస్స ఉట్ఠితం ఉప్పన్నం దిట్ఠిం వివేచేస్సామి వా వివేచాపేస్సామి వా ధమ్మకథమస్స కరిస్సామీతి వా తథా ఉప్పన్నం కుక్కుచ్చం వినోదేస్సామీతి వా వినోదాపేస్సామీతి వా ధమ్మకథమస్స కరిస్సామీతి వా ఏవం వినయఞ్ఞునా భిక్ఖునా సత్తాహకిచ్చేన అపేసితేపి గన్తబ్బం, పగేవ పహితేతి యోజనా.

భత్తాదీతి ఏత్థ ఆది-సద్దేన భేసజ్జపరియేసనాదిం సఙ్గణ్హాతి. యథాహ – ‘‘గిలానభత్తం వా పరియేసిస్సామి, గిలానుపట్ఠాకభత్తం వా పరియేసిస్సామి, గిలానభేసజ్జం వా పరియేసిస్సామి, పుచ్ఛిస్సామి వా ఉపట్ఠహిస్సామి వా’’తి. వూపకాసేస్సన్తి యత్థ అనభిరతి ఉప్పన్నా, తతో అఞ్ఞత్థ గహేత్వా గమిస్సామీతి అత్థో.

వినోదేస్సామహన్తి వాతి ఏత్థ వా-సద్దేన ‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖు గరుధమ్మం అజ్ఝాపన్నో హోతి పరివాసారహో, సో చే భిక్ఖూనం సన్తికే దూతం పహిణేయ్య ‘అహఞ్హి గరుధమ్మం అజ్ఝాపన్నో పరివాసారహో, ఆగచ్ఛన్తు భిక్ఖూ, ఇచ్ఛామి భిక్ఖూనం ఆగత’న్తి. గన్తబ్బం, భిక్ఖవే, సత్తాహకరణీయేన అప్పహితేపి, పగేవ పహితే ‘పరివాసదానం ఉస్సుక్కం కరిస్సామి వా అనుస్సావేస్సామి వా గణపూరకో వా భవిస్సామీ’’తిఆదినయం (మహావ. ౧౯౩) సఙ్గణ్హాతి. ఏవం సత్తాహకిచ్చేన గచ్ఛన్తేన అన్తోఉపచారసీమాయ ఠితేనేవ ‘‘అన్తోసత్తాహే ఆగచ్ఛిస్సామీ’’తి ఆభోగం కత్వా గన్తబ్బం. సచే ఆభోగం అకత్వా ఉపచారసీమం అతిక్కమతి, ఛిన్నవస్సో హోతీతి వదన్తి.

౨౬౧౫. ‘‘అయం పనేత్థ పాళిముత్తకరత్తిచ్ఛేదవినిచ్ఛయో’’తి అట్ఠకథాగతం రత్తిచ్ఛేదవినిచ్ఛయం దస్సేతుమాహ ‘‘వస్సం ఉపగతేనేత్థా’’తిఆది. ఏత్థాతి ఇమస్మిం సత్తాహకిచ్చాధికారే. అయం పాళిముత్తకవినిచ్ఛయో దట్ఠబ్బోతి అత్థో.

౨౬౧౬. ‘‘అసుకం నామ దివస’’న్తిఆదినా నిమన్తనాకారం వక్ఖతి. పుబ్బన్తి పఠమం. వట్టతీతి సత్తాహకిచ్చేన గన్తుం వట్టతి. యథాహ – ‘‘సచే ఏకస్మిం మహావాసే పఠమంయేవ కతికా కతా హోతి ‘అసుకదివసం నామ సన్నిపతితబ్బ’న్తి, నిమన్తితోయేవ నామ హోతి, గన్తుం వట్టతీ’’తి (మహావ. అట్ఠ. ౧౯౯). ‘‘ఉపాసకేహి ‘ఇమస్మిం నామ దివసే దానాదీని కరోమ, సబ్బే ఏవ సన్నిపతన్తూ’తి కతికాయపి కతాయ గన్తుం వట్టతి, నిమన్తితోయేవ నామ హోతీ’’తి కేచి.

౨౬౧౭. భణ్డకన్తి అత్తనో చీవరభణ్డం. న వట్టతీతి సత్తాహకిచ్చేన గన్తుం న వట్టతి. పహిణన్తీతి చీవరధోవనాదికమ్మేన పహిణన్తి. ఆచరియుపజ్ఝాయానం ఆణత్తియేన కేనచి అనవజ్జకిచ్చేన సత్తాహకరణీయేన గన్తుం వట్టతీతి ఇమినావ దీపితం హోతి.

౨౬౧౮. ఉద్దేసాదీనమత్థాయాతి పాళివాచనాని సన్ధాయ. ఆది-సద్దేన పరిపుచ్ఛాదిం సఙ్గణ్హాతి. గరూనన్తి అగిలానానమ్పి ఆచరియుపజ్ఝాయానం. గన్తుం లభతీతి సత్తాహకరణీయేన గన్తుం లభతి. పుగ్గలోతి పకరణతో భిక్ఖుంయేవ గణ్హాతి.

౨౬౧౯. ఆచరియోతి నిదస్సనమత్తం, ఉపజ్ఝాయేన నివారితేపి ఏసేవ నయో. ‘‘సచే పన నం ఆచరియో ‘అజ్జ మా గచ్ఛా’తి వదతి, వట్టతీ’’తి (మహావ. అట్ఠ. ౧౯౯) అట్ఠకథానయం దస్సేతుమాహ ‘‘రత్తిచ్ఛేదే అనాపత్తి, హోతీతి పరిదీపితా’’తి. రత్తిచ్ఛేదేతి వస్సచ్ఛేదనిమిత్తం. ‘‘రత్తిచ్ఛేదే’’తి సబ్బత్థ వస్సచ్ఛేదోతి సన్నిట్ఠానం కత్వా వదన్తి, ఏవం సత్తాహకరణీయేన గతం నం అన్తోసత్తాహేయేవ పున ఆగచ్ఛన్తం సచే ఆచరియో వా ఉపజ్ఝాయో వా ‘‘అజ్జ మా గచ్ఛా’’తి వదతి, సత్తాహాతిక్కమేపి అనాపత్తీతి అధిప్పాయో, వస్సచ్ఛేదో పన హోతియేవాతి దట్ఠబ్బం సత్తాహస్స బహిద్ధా వీతినామితత్తా.

౨౬౨౦. యస్స కస్సచి ఞాతిస్సాతి మాతాపితూహి అఞ్ఞస్స ఞాతిజనస్స. ‘‘గచ్ఛతో దస్సనత్థాయా’’తి ఇమినా సేసఞాతికేహి ‘‘మయం గిలానా భదన్తానం ఆగమనం ఇచ్ఛామా’’తి చ ‘‘ఉపట్ఠాకకులేహి దానం దస్సామ, ధమ్మం సోస్సామ, భిక్ఖూనం దస్సనం ఇచ్ఛామా’’తి చ ఏవం కత్తబ్బం నిద్దిసిత్వా దూతే వా పేసితే సత్తాహకరణీయేన గచ్ఛతో రత్తిచ్ఛేదో చ దుక్కటఞ్చ న హోతీతి వుత్తం హోతి. యథాహ ‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖుస్స ఞాతకో గిలానో హోతి…పే… గన్తబ్బం, భిక్ఖవే, సత్తాహకరణీయేన పహితే, న త్వేవ అప్పహితే’’తి (మహావ. ౧౯౯) చ ‘‘ఇధ పన, భిక్ఖవే, ఉపాసకేన సఙ్ఘం ఉద్దిస్స విహారో కారాపితో హోతి…పే… ఇచ్ఛామి దానఞ్చ దాతుం ధమ్మఞ్చ సోతుం భిక్ఖూ చ పస్సితున్తి. గన్తబ్బం, భిక్ఖవే, సత్తాహకరణీయేన పహితే, న త్వేవ అప్పహితే’’తి (మహావ. ౧౮౮) చ.

౨౬౨౧. ‘‘అహం గామకం గన్త్వా అజ్జేవ ఆగమిస్సామీ’’తి ఆగచ్ఛం ఆగచ్ఛన్తో సచే పాపుణితుం న సక్కోతేవ, వట్టతీతి యోజనా. వట్టతీతి ఏత్థ ‘‘అజ్జేవ ఆగమిస్సామీ’’తి గన్త్వా ఆగచ్ఛన్తస్స అన్తరామగ్గే సచే అరుణుగ్గమనం హోతి, వస్సచ్ఛేదోపి న హోతి, రత్తిచ్ఛేదదుక్కటఞ్చ నత్థీతి అధిప్పాయో.

౨౬౨౨. వజేతి (మహావ. అట్ఠ. ౨౦౩) గోపాలకానం నివాసనట్ఠానే. సత్థేతి జఙ్ఘసత్థసకటసత్థానం సన్నివిట్ఠోకాసే. తీసు ఠానేసు భిక్ఖునో, వస్సచ్ఛేదే అనాపత్తీతి తేహి సద్ధిం గచ్ఛన్తస్సేవ నత్థి ఆపత్తి, తేహి వియుఞ్జిత్వా గమనే పన ఆపత్తియేవ, పవారేతుఞ్చ న లభతి.

వజాదీసు వస్సం ఉపగచ్ఛన్తేన వస్సూపనాయికదివసే తేన భిక్ఖునా ఉపాసకా వత్తబ్బా ‘‘కుటికా లద్ధుం వట్టతీ’’తి. సచే కరిత్వా దేన్తి, తత్థ పవిసిత్వా ‘‘ఇధ వస్సం ఉపేమీ’’తి తిక్ఖత్తుం వత్తబ్బం. నో చే దేన్తి, సాలాసఙ్ఖేపేన ఠితసకటస్స హేట్ఠా ఉపగన్తబ్బం. తమ్పి అలభన్తేన ఆలయో కాతబ్బో. సత్థే పన కుటికాదీనం అభావే ‘‘ఇధ వస్సం ఉపేమీ’’తి వచీభేదం కత్వా ఉపగన్తుం న వట్టతి, ఆలయకరణమత్తమేవ వట్టతి. ఆలయో నామ ‘‘ఇధ వస్సం వసిస్సామీ’’తి చిత్తుప్పాదమత్తం.

సచే మగ్గప్పటిపన్నేయేవ సత్థే పవారణదివసో హోతి, తత్థేవ పవారేతబ్బం. అథ సత్థో అన్తోవస్సేయేవ భిక్ఖునా పత్థితట్ఠానం పత్వా అతిక్కమతి. పత్థితట్ఠానే వసిత్వా తత్థ భిక్ఖూహి సద్ధిం పవారేతబ్బం. అథాపి సత్థో అన్తోవస్సేయేవ అన్తరా ఏకస్మిం గామే తిట్ఠతి వా విప్పకిరతి వా, తస్మింయేవ గామే భిక్ఖూహి సద్ధిం వసిత్వా పవారేతబ్బం, అప్పవారేత్వా తతో పరం గన్తుం న వట్టతి.

నావాయ వస్సం ఉపగచ్ఛన్తేనాపి కుటియంయేవ ఉపగన్తబ్బం. పరియేసిత్వా అలభన్తే ఆలయో కాతబ్బో. సచే అన్తోతేమాసం నావా సముద్దేయేవ హోతి, తత్థేవ పవారేతబ్బం. అథ నావా కూలం లభతి, సయఞ్చ పరతో గన్తుకామో హోతి, గన్తుం న వట్టతి. నావాయ లద్ధగామేయేవ వసిత్వా భిక్ఖూహి సద్ధిం పవారేతబ్బం. సచేపి నావా అనుతీరమేవ అఞ్ఞత్థ గచ్ఛతి, భిక్ఖు చ పఠమం లద్ధగామేయేవ వసితుకామో, నావా గచ్ఛతు, భిక్ఖునా తత్థేవ వసిత్వా భిక్ఖూహి సద్ధిం పవారేతబ్బం.

ఇతి వజే, సత్థే, నావాయన్తి తీసు ఠానేసు నత్థి వస్సచ్ఛేదే ఆపత్తి, పవారేతుఞ్చ లభతి.

౨౬౨౩. సతి పచ్చయవేకల్లేతి పిణ్డపాతాదీనం పచ్చయానం ఊనత్తే సతి. సరీరాఫాసుతాయ వాతి సరీరస్స అఫాసుతాయ ఆబాధే వా సతి. వస్సం ఛేత్వాపి పక్కమేతి వస్సచ్ఛేదం కత్వాపి యథాఫాసుకట్ఠానం గచ్ఛేయ్య. అపి-సద్దేన వస్సం అఛేత్వా వస్సచ్ఛేదకారణే సతి సత్తాహకరణీయేన గన్తుమ్పి వట్టతీతి దీపేతి.

౨౬౨౪. యేన కేనన్తరాయేనాతి రాజన్తరాయాదీసు యేన కేనచి అన్తరాయేన. యో భిక్ఖు వస్సం నోపగతో, తేనాపి ఛిన్నవస్సేన వాపి దుతియా వస్సూపనాయికా ఉపగన్తబ్బాతి యోజనా.

౨౬౨౫-౬. సత్తాహన్తి అచ్చన్తసంయోగే ఉపయోగవచనం. ‘‘వీతినామేతీ’’తి ఇమినా సమ్బన్ధో. ఉపగన్త్వాపి వా బహిద్ధా ఏవ సత్తాహం వీతినామేతి చే. యో గచ్ఛతి, యో చ వీతినామేతి, తస్స భిక్ఖుస్స. పురిమాపి న విజ్జతీతి అనుపగతత్తా, ఛిన్నవస్సత్తా చ పురిమాపి వస్సూపనాయికా న విజ్జతి న లభతి. ఇమేసం ద్విన్నం యథాక్కమం ఉపచారాతిక్కమే, సత్తాహాతిక్కమే చ ఆపత్తి వేదితబ్బా.

పటిస్సవే చ భిక్ఖుస్స, హోతి ఆపత్తి దుక్కటన్తి ‘‘ఇధ వస్సం వసథా’’తి వుత్తే ‘‘సాధూ’’తి పటిస్సుణిత్వా తస్స విసంవాదే అసచ్చాపనే ఆపత్తి హోతి. కతమాతి ఆహ ‘‘దుక్కట’’న్తి. న కేవలం ఏతస్సేవ విసంవాదే ఆపత్తి హోతి, అథ ఖో ఇతరేసమ్పి పటిస్సవానం విసంవాదే ఆపత్తి వేదితబ్బా. యథాహ – ‘‘పటిస్సవే చ ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి ఏత్థ న కేవలం ‘ఇమం తేమాసం ఇధ వస్సం వసథా’తి ఏతస్సేవ పటిస్సవస్స విసంవాదే ఆపత్తి, ‘ఇమం తేమాసం భిక్ఖం గణ్హథ, ఉభోపి మయం ఇధ వస్సం వసిస్సామ, ఏకతోవ ఉద్దిసాపేస్సామా’తి ఏవమాదినాపి తస్స తస్స పటిస్సవస్స విసంవాదే దుక్కట’’న్తి (మహావ. అట్ఠ. ౨౦౭). తఞ్చ ఖో పటిస్సవకాలే సుద్ధచిత్తస్స పచ్ఛా విసంవాదనపచ్చయా హోతి. పఠమం అసుద్ధచిత్తస్స పన పటిస్సవే పాచిత్తియం, విసంవాదేన దుక్కటన్తి పాచిత్తియేన సద్ధిం దుక్కటం యుజ్జతి.

౨౬౨౭. ‘‘వస్సం ఉపగన్త్వా పన అరుణం అనుట్ఠాపేత్వా తదహేవ సత్తాహకరణీయేన పక్కమన్తస్సాపి అన్తోసత్తాహే నివత్తన్తస్స అనాపత్తీ’’తి (మహావ. అట్ఠ. ౨౦౭) అట్ఠకథావచనతో, ‘‘కో వాదో వసిత్వా బహి గచ్ఛతో’’తి వక్ఖమానత్తా చ ‘‘నుట్ఠాపేత్వా పనారుణ’’న్తి పాఠో గహేతబ్బో. కత్థచి పోత్థకేసు ‘‘ఉట్ఠాపేత్వా పనారుణ’’న్తి పాఠో దిస్సతి, సో న గహేతబ్బో.

౨౬౨౮. వసిత్వాతి ద్వీహతీహం వసిత్వా. యథా వస్సం వసిత్వా అరుణం అనుట్ఠాపేత్వావ సత్తాహకరణీయేన గచ్ఛతో అనాపత్తి, తథా గతట్ఠానతో అన్తోసత్తాహే ఆగన్త్వా పునపి అరుణం అనుట్ఠాపేత్వావ సత్తాహకరణీయేన గచ్ఛతో అనాపత్తి. ‘‘సత్తాహవారేన అరుణో ఉట్ఠాపేతబ్బో’’తి (మహావ. అట్ఠ. ౨౦౧) అట్ఠకథావచనం సత్తమారుణేన పటిబద్ధదివసం సత్తమేన అరుణేనేవ సఙ్గహేత్వా సత్తమఅరుణబ్భన్తరే అనాగన్త్వా అట్ఠమం అరుణం బహి ఉట్ఠాపేన్తస్స రత్తిచ్ఛేదదస్సనపరం, న సత్తమఅరుణస్సేవ తత్థ ఉట్ఠాపేతబ్బభావదస్సనపరన్తి గహేతబ్బం సిక్ఖాభాజనఅట్ఠకథాయ, సీహళగణ్ఠిపదేసు చ తథా వినిచ్ఛితత్తా.

౨౬౨౯. ‘‘నోపేతి అసతియా’’తి పదచ్ఛేదో, నోపేతీతి ‘‘ఇమస్మిం విహారే ఇమం తేమాసం వస్సం ఉపేమీ’’తి వచీభేదేన న ఉపగచ్ఛతి.

౨౬౩౦. వుత్తమేవత్థం సమత్థేతుమాహ ‘‘న దోసో కోచి విజ్జతీ’’తి.

౨౬౩౧. ‘‘ఇమస్మిం విహారే ఇమం తేమాసం వస్సం ఉపేమీ’’తి తిక్ఖత్తుం వచనే నిచ్ఛారితే ఏవ వస్సం ఉపగతో సియాతి యోజనా. ‘‘నిచ్ఛారితేవ తిక్ఖత్తు’’న్తి ఇదం ఉక్కంసవసేన వుత్తం, సకిం, ద్విక్ఖత్తుం వా నిచ్ఛారితేపి వస్సూపగతో నామ హోతీతి. యథాహ – ‘‘ఇమస్మిం విహారే ఇమం తేమాసం వస్సం ఉపేమీతి సకిం వా ద్వత్తిక్ఖత్తుం వా వాచం నిచ్ఛారేత్వావ వస్సం ఉపగన్తబ్బ’’న్తి (మహావ. అట్ఠ. ౧౮౪).

౨౬౩౨. నవమితో పట్ఠాయ గన్తుం వట్టతి, ఆగచ్ఛతు వా మా వా, అనాపత్తీ’’తి (మహావ. అట్ఠ. ౨౦౭) అట్ఠకథానయం దస్సేతుమాహ ‘‘ఆదిం తు నవమిం కత్వా’’తిఆది. నవమిం పభుతి ఆదిం కత్వా, నవమితో పట్ఠాయాతి వుత్తం హోతి. గన్తుం వట్టతీతి సత్తాహకరణీయేనేవ గన్తుం వట్టతి, తస్మా పవారణదివసేపి తదహేవ ఆగన్తుం అసక్కుణేయ్యట్ఠానం పవారణత్థాయ గచ్ఛన్తేన లబ్భమానేన సత్తాహకరణీయేన గన్తుం వట్టతి. ‘‘పవారేత్వా పన గన్తుం వట్టతి పవారణాయ తందివససన్నిస్సితత్తా’’తి (వజిర. టీ. మహావగ్గ ౨౦౭) హి వజిరబుద్ధిత్థేరో. సో పచ్ఛా ఆగచ్ఛతు వా మా వా, దోసో న విజ్జతీతి యోజనా.

వస్సూపనాయికక్ఖన్ధకకథావణ్ణనా.