౧. పారాజికకణ్డం

౧. ఉబ్భజాణుమణ్డలికసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౬౫౬. భిక్ఖునీవిభఙ్గే మిగారమాతుయాతి మిగారమాతు, విసాఖాయాతి అత్థో. పాళియం ‘‘ఏహి భిక్ఖునీతి భిక్ఖునీ, తీహి సరణగమనేహి ఉపసమ్పన్నాతి భిక్ఖునీ’’తి ఇదం భిక్ఖువిభఙ్గపాళియా సమదస్సనత్థం అట్ఠగరుధమ్మప్పటిగ్గహణేన లద్ధూపసమ్పదం మహాపజాపతిగోతమిఞ్చేవ తాయ సహ నిక్ఖన్తా భగవతో ఆణాయ భిక్ఖూనఞ్ఞేవ సన్తికే ఏకతోఉపసమ్పన్నా పఞ్చసతసాకియానియో చ సన్ధాయ వుత్తం. తా హి భగవతా ఆనన్దత్థేరస్స యాచనాయ పబ్బజ్జం అనుజానన్తేన ‘‘ఏథ భిక్ఖునియో, మమ సాసనే తుమ్హేపి పవిసథా’’తి వుత్తా వియ జాతా. సాకియానియో ఏవ సరణసీలాని దత్వా కమ్మవాచాయ ఉపసమ్పాదితత్తా ‘‘తీహి సరణగమనేహి ఉపసమ్పన్నా’’తి వుత్తా. న హి ఏతాహి అఞ్ఞా ఏహిభిక్ఖునిభావాదినా ఉపసమ్పన్నా నామ సన్తి. యం పన థేరీగాథాసు భద్దాయ కుణ్డలకేసియా –

‘‘నిహచ్చ జాణుం వన్దిత్వా, సమ్ముఖా అఞ్జలిం అకం;

‘ఏహి భద్దే’తి మం అవోచ, సా మే ఆసూపసమ్పదా’’తి. (థేరీగా. ౧౦౯) –

వుత్తం. యఞ్చ అపదానేపి –

‘‘ఆయాచితో తదా ఆహ, ‘ఏహి భద్దే’తి నాయకో;

తదాహం ఉపసమ్పన్నా, పరిత్తం తోయమద్దస’’న్తి. (అప. థేరీ ౨.౩.౪౪) –

వుత్తం. తమ్పి ‘‘ఏహి త్వం భిక్ఖునీనం సన్తికే పబ్బజ్జం, ఉపసమ్పదఞ్చ గణ్హాహీ’’తి భగవతో ఆణా ఉపసమ్పదాయ కారణత్తా ఉపసమ్పదా అహోసీతి ఇమమత్థం సన్ధాయ వుత్తం. తథా హి వుత్తం థేరీగాథాట్ఠకథాయం ‘‘ఏహి భద్దే, భిక్ఖునుపస్సయం గన్త్వా భిక్ఖునీనం సన్తికే పబ్బజ్జ ఉపసమ్పజ్జస్సూతి మం అవచ ఆణాపేసి, సా సత్థు ఆణా మయ్హం ఉపసమ్పదాయ కారణత్తా ఉపసమ్పదా ఆసి అహోసీ’’తి (థేరీగా. అట్ఠ. ౧౧౧).

౬౫౭. సాధారణపారాజికేహీతి మేథునాదీహి చతూహి. తాని, పన అఞ్ఞాని చ సాధారణసిక్ఖాపదాని యస్మా భిక్ఖువిభఙ్గే వుత్తనిదానవత్థాదీసు ఏవ సాధారణవసేన పఞ్ఞత్తాని, పచ్ఛా పన తాని భిక్ఖునీనం పాతిమోక్ఖుద్దేసం అనుజానన్తేన భగవతా తాసం సిక్ఖాపచ్చక్ఖానాభావేన ‘‘యా పన భిక్ఖునీ ఛన్దసో మేథునం ధమ్మం పటిసేవేయ్యా’’తిఆదినా తదనురూపవసేన పరివత్తేత్వా అసాధారణసిక్ఖాపదేహి సద్ధిం సంసన్దేత్వా భిక్ఖునిపాతిమోక్ఖుద్దేసవసేన ఏకతో సఙ్గహితాని. యస్మా చ నేసం భిక్ఖువిభఙ్గే (పారా. ౪౪ ఆదయో) వుత్తనయేనేవ సబ్బోపి వినిచ్ఛయో సక్కా ఞాతుం, తస్మా తాని వజ్జేత్వా అసాధారణానం ఏవ ఇధ విభఙ్గో వుత్తోతి వేదితబ్బం.

౬౫౯. భిక్ఖూనం ‘‘కాయసంసగ్గం సాదియేయ్యా’’తి అవత్వా ‘‘సమాపజ్జేయ్యా’’తి వుత్తత్తా ‘‘భిక్ఖు ఆపత్తియా న కారేతబ్బో’’తి వుత్తం. తబ్బహులనయేనాతి కిరియాసముట్ఠానస్సేవ బహులభావతో, ఏతేన అకిరియాసముట్ఠానాపి అయం ఆపత్తి హోతీతి దస్సేతి. కిఞ్చాపి దస్సేతి, మయం పనేత్థ ఏవం తక్కయామ ‘‘కాయసంసగ్గక్ఖణే సాదియన్తియా కిరియాయ అభావేపి తతో పుబ్బే పవత్తితానం పటిచ్ఛన్నట్ఠానగమనఇఙ్గితాకారదస్సనాదికిరియానం వసేనేవ కిరియాసమఉట్ఠానమేవ, పరేహి మగ్గే కరియమానుపక్కమేన నిచ్చలస్స సాదియతో సుక్కవిస్సట్ఠి వియ పుబ్బపయోగాభావేపి వా తస్మిఞ్ఞేవ ఖణే పరూపక్కమేన జనియమానాయ అత్తనో కాయచలనాదిసఙ్ఖాతాయ కిరియాయ, సా హి సాదియమానేన తస్సా చిత్తేనాపి సముట్ఠితా కిరియా నామ హోతి అవాయమిత్వా పరూపక్కమేన మేథునసాదియనే వియ, భిక్ఖూనం పన పరూపక్కమజనితం కిరియం అబ్బోహారికం కత్వా అత్తనా కరియమానపయోగవసేనేవ ‘కాయసంసగ్గం సమాపజ్జేయ్యా’తి ఏవం విసేసేత్వావ సిక్ఖాపదస్స పఞ్ఞత్తత్తా సాదియమానేపి న దోసో. ఇతరథా హి తబ్బహులనయేనేత్థ కిరియత్తే గయ్హమానే అఞ్ఞేసమ్పి కిరియాకిరియసిక్ఖాపదానం కిరియత్తగ్గహణప్పసఙ్గో సియా’’తి. తస్మా వీమంసిత్వా గహేతబ్బం. సాతి కిరియాసముట్ఠానతా. తథేవాతి కాయసంసగ్గరాగీ ఏవ.

ఉబ్భజాణుమణ్డలికసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. వజ్జపటిచ్ఛాదికసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౬౬౬. దుతియే పురిమేనాతిఆది సున్దరీనన్దాయ వజ్జపటిచ్ఛాదనే పఞ్ఞత్తతం సన్ధాయ వుత్తం. ‘‘అట్ఠన్న’’న్తి వుత్తత్తా వజ్జపటిచ్ఛాదనస్సాపి పటిచ్ఛాదనే పారాజికమేవాతి దట్ఠబ్బం. ‘‘ధురం నిక్ఖిత్తమత్తే’’తి వుత్తత్తా పణ్ణత్తిం అజానన్తియాపి ‘‘ఇదం వజ్జం న పకాసేస్సామీ’’తి ఛన్దేన ధురం నిక్ఖేపక్ఖణే పారాజికన్తి దట్ఠబ్బం. తం పన పటిచ్ఛాదనం యస్మా ‘‘పేసలా ఞత్వా గరహిస్సన్తీ’’తి భయేనేవ హోతి, భయఞ్చ కోధచిత్తసమ్పయుత్తం, తస్మా ఇదం ‘‘దుక్ఖవేదన’’న్తి వుత్తం. యం పన సారత్థదీపనియం (సారత్థ. టీ. పారాజికకణ్డ ౩.౬౬౬) ‘‘కిఞ్చాపి వజ్జపటిచ్ఛాదనం పేమవసేన హోతి, తథాపి సిక్ఖాపదవీతిక్కమచిత్తం దోమనస్సితమేవ హోతీ’’తి ఏవం పణ్ణత్తివీతిక్కమచిత్తేనేవ ఛాదనం దోమనస్సత్తే కారణం వుత్తం, తం అకారణం పణ్ణత్తివిజాననం వినాపి ఆపజ్జితబ్బతోవ.

వజ్జపటిచ్ఛాదికసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౬౬౯. తతియం ఉత్తానమేవ.

౪. అట్ఠవత్థుకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౬౭౫. చతుత్థే లోకస్సాదసఙ్ఖాతం మిత్తేహి అఞ్ఞమఞ్ఞం కాతబ్బం సన్థవం. వుత్తమేవత్థం పరియాయన్తరేన దస్సేతుం ‘‘కాయసంసగ్గరాగేనా’’తి వుత్తం.

తిస్సిత్థియో మేథునం తం న సేవేతి యా తిస్సో ఇత్థియో, తాసు వుత్తం తం మేథునం న సేవేయ్య. అనరియపణ్డకేతి తయో అనరియే, తయో పణ్డకే చ ఉపసఙ్కమిత్వా మేథునం న సేవేతి అత్థో. అనరియాతి చేత్థ ఉభతోబ్యఞ్జనకా అధిప్పేతా. బ్యఞ్జనస్మిన్తి అత్తనో వచ్చముఖమగ్గేపి. ఛేదో ఏవ ఛేజ్జం, పారాజికం.

వణ్ణావణ్ణోతి ద్వీహి సుక్కవిస్సట్ఠి వుత్తా. గమనుప్పాదనన్తి సఞ్చరిత్తం. ‘‘మేథునధమ్మస్స పుబ్బభాగత్తా పచ్చయో హోతీ’’తి ఇమినా కారియోపచారేన కాయసంసగ్గో మేథునధమ్మోతి వుత్తోతి దస్సేతి. సబ్బపదేసూతి సఙ్ఘాటికణ్ణగ్గహణాదిపదేసు. కాయసంసగ్గరాగో, సఉస్సాహతా, అట్ఠమవత్థుస్స పూరణన్తి తీణేత్థ అఙ్గాని.

అట్ఠవత్థుకసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

పారాజికవణ్ణనానయో నిట్ఠితో.