అపరదుతియగాథాసఙ్గణికం

కాయికాదిఆపత్తివణ్ణనా

౪౭౪. ‘‘కతి ఆపత్తియో’’తిఆదినా ఉపాలిత్థేరేన వినయస్స పాటవత్థం సయమేవ పుచ్ఛిత్వా విస్సజ్జనం కతం. భిక్ఖునీనంయేవ…పే… అట్ఠవత్థుకా నామాతి భిక్ఖునీనం పఞ్ఞత్తా ఏకా ఏవ ఆపత్తి అట్ఠవత్థుకా నామాతి అత్థో.

౪౭౫. కమ్మఞ్చ కమ్మపాదకా చాతి ఏత్థ యస్మా ఞత్తికమ్మేసు ఞత్తి సయమేవ కమ్మం హోతి, ఞత్తిదుతియఞత్తిచతుత్థేసు కమ్మేసు అనుస్సావనసఙ్ఖాతస్స కమ్మస్స ఞత్తిపాదకభావేన తిట్ఠతి, తస్మా ఇమాని ద్వే ‘‘ఞత్తికిచ్చానీ’’తి వుత్తాని.

పాచిత్తియేన సద్ధిం దుక్కటా కతాతి దససుపి సిక్ఖాపదేసు ఏకతోఉపసమ్పన్నాయ వసేన వుత్తదుక్కటం సన్ధాయ వుత్తం. పఠమసిక్ఖాపదమ్హీతి భిక్ఖునోవాదవగ్గస్స పఠమసిక్ఖాపదవిభఙ్గే (పాచి. ౧౪౪ ఆదయో). అధమ్మకమ్మేతి భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతికమ్మే అధమ్మకమ్మే జాతే ఆపజ్జితబ్బా ద్వే ఆపత్తినవకా, ధమ్మకమ్మే ద్వే ఆపత్తినవకాతి చత్తారో నవకా వుత్తా. ఆమకధఞ్ఞం విఞ్ఞాపేత్వా భుఞ్జన్తియా విఞ్ఞాపనాదిపుబ్బపయోగే దుక్కటం, అజ్ఝోహారే పాచిత్తియం. పాచిత్తియేన సద్ధిం దుక్కటా కతాయేవాతి వుత్తం.

విజహన్తీ తిట్ఠతీతిఆదీసు యదా భిక్ఖునియా ఏకేన పాదేన హత్థపాసం విజహిత్వా ఠత్వా కిఞ్చి కమ్మం కత్వా తతో అపరేన పాదేన విజహిత్వా ఠాతుకామతా ఉప్పజ్జతి, తదా సా యథాక్కమం ‘‘విజహన్తీ తిట్ఠతి, విజహిత్వా తిట్ఠతీ’’తి ఇమం వోహారం లభతి. అఞ్ఞథా హిస్సా గామూపచారమోక్కన్తియా విసేసో న సియా హత్థపాసవిజహనస్సాపి గమనత్తా. నిసీదతి వా నిపజ్జతి వాతి ఏత్థాపి యథావుత్తాధిప్పాయేన అద్ధాసనేన హత్థపాసం విజహన్తీ నిసీదతి, సకలేన వా ఆసనేన విజహిత్వా నిసీదతి, అద్ధసరీరేన విజహన్తీ నిపజ్జతి, సకలేన సరీరేన విజహిత్వా నిపజ్జతీతి యోజేతబ్బం.

కాయికాదిఆపత్తివణ్ణనా నిట్ఠితా.

పాచిత్తియవణ్ణనా

౪౭౬. సబ్బాని నానావత్థుకానీతి సప్పినవనీతాదీనం పఞ్చన్నం వత్థూనం భేదేన పాచిత్తియాని పఞ్చ నానావత్థుకాని. ఏస నయో పణీతభోజనవిసయే నవ పాచిత్తియానీతిఆదీసుపి. ఏతేన భేసజ్జపణీతభోజనసిక్ఖాపదాని ఏకేకసిక్ఖాపదవసేన పఞ్ఞత్తానిపి వత్థుభేదేన పచ్చేకం పఞ్చసిక్ఖాపదనవసిక్ఖాపదసదిసాని భిక్ఖునీనం పాటిదేసనీయాపత్తియో వియాతి దస్సేతి. తేనేవ ‘‘నానావత్థుకానీ’’తి వుత్తం. సప్పిం ఏవ పటిగ్గహేత్వా అనేకభాజనేసు ఠపేత్వా సత్తాహం అతిక్కామేన్తస్స భాజనగణనాయ సమ్భవన్తియో బహుకాపి ఆపత్తియో ఏకవత్థుకా ఏవ హోన్తి, ఏవం సప్పిభోజనమేవ బహూసు ఠానేసు విఞ్ఞాపేత్వా ఏకతో వా విసుం విసుమేవ వా భుఞ్జన్తస్స ఆపత్తియో ఏకవత్థుకా ఏవాతి దట్ఠబ్బా.

పాళియం ఏకవాచాయ దేసేయ్య, వుత్తా ఆదిచ్చబన్ధునాతి ఏత్థ ‘‘దేసేయ్యాతి వుత్తా’’తి ఇతి-సద్దం అజ్ఝాహరిత్వా యోజేతబ్బం. ఏవం సేసేసుపి.

భేదానువత్తకానన్తి ఏత్థ ఆది-సద్దో లుత్తనిద్దిట్ఠో. యావతతియకా చ సబ్బే ఉభతోవిభఙ్గే ఆగతా, సఙ్ఘాదిసేససామఞ్ఞేన ఏకం, పాచిత్తియసామఞ్ఞేన చ ఏకం కత్వా ‘‘యావతతియకే తిస్సో’’తి వుత్తన్తి దట్ఠబ్బం. ఏత్థ చ ఞత్తియా దుక్కటం, ద్వీహి కమ్మవాచాహి థుల్లచ్చయాపి సన్తి ఏవ. తాని మాతికాయ న ఆగతాని. మాతికాగతవసేన హేత్థ ‘‘తిస్సో’’తి వుత్తం.

సఙ్ఘాదీహీతి సఙ్ఘగణపుగ్గలేహి కారణభూతేహి. అబ్భుణ్హసీలోతి పరిసుద్ధభావూపగమనేన అభినవుప్పన్నసీలో. అభినవుప్పన్నఞ్హి ‘‘అబ్భుణ్హ’’న్తి వుచ్చతి, పరిసుద్ధసీలోతి అత్థో. తేనాహ ‘‘పాకతికో’’తి.

‘‘కోసమ్బకక్ఖన్ధకే వుత్తానిసంసే’’తి ఇదం కోసమ్బకక్ఖన్ధకే ‘‘సచే మం ఇమే భిక్ఖూ ఆపత్తియా అదస్సనే ఉక్ఖిపిస్సన్తి, న మయా సద్ధిం ఉపోసథం కరిస్సన్తీ’’తిఆదినా ఆపత్తియా అదస్సనే ఆదీనవం దస్సేత్వా పరేసమ్పి సద్ధాయ ఆపత్తిదేసనావిధానముఖేన సామత్థియతో పకాసితో. ఏకతో ఉపోసథకరణ, పవారణాకరణ, సఙ్ఘకమ్మకరణ, ఆసనేనిసీదన, యాగుపానేనిసీదన, భత్తగ్గేనిసీదన, ఏకచ్ఛన్నేసయన, యథావుడ్ఢఅభివాదనాదికరణసఙ్ఖాతే అట్ఠానిసంసే సన్ధాయ వుత్తం.

చతున్నన్తి వినయపిటకే ఆగతానం వసేన వుత్తం. కతమా పన సాతి సా చతుబ్బిధా అచ్చయదేసనా కతమాతి అత్థో. అభిమారానన్తి మారణత్థాయ పయోజితధనుగ్గహానం. ఉపట్ఠాయికాయాతి సహసేయ్యసిక్ఖాపదవత్థుస్మిం ఆగతాయ.

అట్ఠన్నం భిక్ఖునీనన్తి థేరాసనతో పట్ఠాయ అట్ఠహి భిక్ఖునీహి ఇతరాయ ఆగతాయ వుడ్ఢాయ భిక్ఖునియా ఆసనం దాతబ్బం. అట్ఠన్నం పన భిక్ఖునీనం నవకాయ ఆగతాయ అదాతుమ్పి వట్టతి. తాయ పన సఙ్ఘనవకాసనే లద్ధోకాసే నిసీదితబ్బం. అథ వా అట్ఠన్నం వుడ్ఢానం భిక్ఖునీనం ఇతరాయ నవకతరాయ ఆసనం దాతబ్బం. కమ్మాని నవాతి ఓసారణాదీని నవ ఏవ.

పాచిత్తియవణ్ణనా నిట్ఠితా.

అవన్దనీయపుగ్గలాదివణ్ణనా

౪౭౭. దస జనాతి ‘‘దస ఇమే, భిక్ఖవే, అవన్దియా’’తిఆదినా (పరి. ౩౩౦) వుత్తా నవకఅనుపసమ్పన్ననానాసంవాసకమాతుగామపణ్డకా పఞ్చ, పారివాసికాదయో చ పఞ్చాతి దస జనా.

ద్వాదస కమ్మదోసాతి దోసయుత్తకమ్మాని ద్వాదసాతి అత్థో. కమ్మసమ్పత్తియోతి సమ్పన్నకమ్మాని, విసుద్ధకమ్మానీతి అత్థో. ఏతదేవాతి ధమ్మేన సమగ్గమేవ.

అనన్తం నిబ్బానం అజిని జినిత్వా పటిలభతీతి అనన్తజినోతి ఆహ ‘‘పరియన్త’’ఇచ్చాది. స్వేవాతి సో ఏవ భగవా.

‘‘వినయం పటిజానన్తస్స, వినయాని సుణోమ తే’’తిఆదినా ఉపాలిత్థేరేనేవ ఏకం వినయధరం సమ్ముఖే ఠితం పుచ్ఛన్తేన వియ పుచ్ఛిత్వా తేన విస్సజ్జితం వియ విస్సజ్జనం కతం. తత్థ వినయం పటిజానన్తస్సాతి వినయం జానామీతి పటిజానన్తస్స. వినయానీతి వినయే తయా వుచ్చమానే సుణోమ.

౪౭౮. పాళియం పారాజికాతిఆది ఉభతోవిభఙ్గేసు ఆగతేసు అగ్గహితగ్గహణవసేన వుత్తం.

అవన్దనీయపుగ్గలాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.