౫. అచేలకవగ్గో

౧. అచేలకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౭౩. పఞ్చమవగ్గస్స పఠమే మయ్హం నామాతి భిక్ఖునా భూమియం ఠపేత్వా దిన్నమ్పి సన్ధాయ వదతి. అఞ్ఞతిత్థియతా, అననుఞ్ఞాతతా, అజ్ఝోహరణీయతా, అజ్ఝోహరణత్థాయ సహత్థా అనిక్ఖిత్తభాజనే దానన్తి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని.

అచేలకసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. ఉయ్యోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౭౪. దుతియే అనాచారం ఆచరితుకామతా, తదత్థమేవ ఉపసమ్పన్నస్స ఉయ్యోజనా, తస్స ఉపచారాతిక్కమోతి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని.

ఉయ్యోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౩. సభోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౮౧. తతియే పాళియం ఖుద్దకే ఘరేతి ఏత్థ ఖుద్దకం ఘరం నామ పఞ్చహత్థతో ఊనకవిత్థారం అధిప్పేతం. తత్థ చ పిట్ఠసఙ్ఘాటతో హత్థపాసే అవిజహితేపి పిట్ఠివంసాతిక్కమో హోతీతి ఆహ ‘‘పిట్ఠివంసం అతిక్కమిత్వా’’తి. యథా తథా వా కతస్సాతి పిట్ఠివంసం ఆరోపేత్వా వా అనారోపేత్వా వా కతస్స.

౨౮౩. పాళియం వీతరాగాతి అపరియుట్ఠితరాగానం, అనాగామీనఞ్చ సఙ్గహో. సచిత్తకన్తి అనుపవిసిత్వా నిసీదనచిత్తేన సచిత్తకం. పరియుట్ఠితరాగజాయమ్పతికానం సన్నిహితతా, సయనిఘరతా, దుతియస్స భిక్ఖునో అభావో, అనుపఖజ్జ నిసీదనన్తి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని.

సభోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨౮౪-౨౮౯. చతుత్థపఞ్చమాని వుత్తత్థాని.

౬. చారిత్తసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౯౮. ఛట్ఠే ‘‘పరియేసిత్వా ఆరోచనకిచ్చం నామ నత్థీ’’తి వుత్తత్తా యో అపరియేసితబ్బో ఉపసఙ్కమితుం యుత్తట్ఠానే దిస్సతి, సో సచేపి పకతివచనస్స సవనూపచారం అతిక్కమ్మ ఠితో ఉపగన్త్వా ఆపుచ్ఛితబ్బో. తేనాహ ‘‘అపి చ…పే… యం పస్సతి, సో ఆపుచ్ఛితబ్బో’’తిఆది.

౩౦౨. అనాపత్తివారే చేత్థ అన్తరారామాదీనఞ్ఞేవ వుత్తత్తా విహారతో గామవీథిం అనుఞ్ఞాతకారణం వినా అతిక్కమన్తస్సాపి ఆపత్తి హోతి, న పన ఘరూపచారం అతిక్కమన్తస్సేవ.

యం పన పాళియం ‘‘అఞ్ఞస్స ఘరూపచారం ఓక్కమన్తస్స…పే… పఠమం పాదం ఉమ్మారం అతిక్కామేతీ’’తిఆది వుత్తం. తం గామే పవిట్ఠం సన్ధాయ వుత్తం, తథాపి అఞ్ఞస్స ఘరూపచారం అనోక్కమిత్వా వీథిమజ్ఝేనేవ గన్త్వా ఇచ్ఛితిచ్ఛితఘరద్వారాభిముఖే ఠత్వా మనుస్సే ఓలోకేత్వా గచ్ఛన్తస్సాపి పాచిత్తియమేవ. తత్థ కేచి ‘‘వీథియం అతిక్కమన్తస్స ఘరూపచారగణనాయ ఆపత్తియో’’తి వదన్తి. అఞ్ఞే పన ‘‘యాని కులాని ఉద్దిస్స గతో, తేసం గణనాయా’’తి. పఞ్చన్నం భోజనానం అఞ్ఞతరేన నిమన్తనసాదియనం, సన్తం భిక్ఖుం అనాపుచ్ఛనా, భత్తియఘరతో అఞ్ఞఘరూపసఙ్కమనం, మజ్ఝన్హికానతిక్కమో, సమయాపదానం అభావోతి ఇమానేత్థ పఞ్చ అఙ్గాని.

చారిత్తసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౭. మహానామసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౩౦౩. సత్తమే మహానామోతి సుక్కోదనస్స పుత్తో అనురుద్ధత్థేరస్స, సత్థు చ జేట్ఠభాతా. ఆనన్దత్థేరో అమితోదనస్స పుత్తో, నన్దత్థేరో పన సుద్ధోదనస్సేవ.

౩౦౫. పాళియం కాలం ఆహరిస్సథాతి అజ్జతనం కాలం వీతినామేస్సథ, స్వే భేసజ్జం హరిస్సథాతి వా అత్థో. ‘‘అత్థి పవారణా భేసజ్జపరియన్తా చ రత్తిపరియన్తా చా’’తి తతియకోట్ఠాసే నియమితమేవ భేసజ్జం నియమితకాలన్తరేయేవ గహేతబ్బం, న తతో బహి. ఇతరథా విసుం పయోజనం నత్థీతి దట్ఠబ్బం. సపరియన్తా సఙ్ఘపవారణా, తదుత్తరి భేసజ్జవిఞ్ఞత్తి, అగిలానతాతి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని.

మహానామసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౮. ఉయ్యుత్తసేనాసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౩౧౫. అట్ఠమే ఏకమేకన్తి ఏత్థ దువఙ్గినీపి తివఙ్గినీపి సేనా సఙ్గయ్హతి. ఉయ్యుత్తచతురఙ్గసేనాదస్సనాయ తథారూపపచ్చయాదిం వినా గమనం, అననుఞ్ఞాతోకాసే దస్సనన్తి ఇమానేత్థ ద్వే అఙ్గాని.

ఉయ్యుత్తసేనాసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౯. సేనావాససిక్ఖాపదవణ్ణనా

౩౧౯. నవమే సేనాయ చతుత్థో సూరియత్థఙ్గమో, అగిలానతాతి ఇమానేత్థ ద్వే అఙ్గాని.

సేనావాససిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౦. ఉయ్యోధికసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౩౨౨. దసమే పాళియం కతి తే లక్ఖాని లద్ధానీతి కిత్తకా తయా లద్ధాతి అత్థో. ఉయ్యోధికాదిదస్సనాయ తథారూపపచ్చయం వినా గమనం, అననుఞ్ఞాతోకాసే దస్సనన్తి ఇమానేత్థ ద్వే అఙ్గాని.

ఉయ్యోధికసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

నిట్ఠితో అచేలకవగ్గో పఞ్చమో.