౮. సన్నిధికారకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౫౨-౩. అట్ఠమే తాదిసన్తి అసూపబ్యఞ్జనం. యావకాలికం వా యామకాలికం వా…పే… పాచిత్తియన్తి ఏత్థ కిఞ్చాపి పాళియం ఖాదనీయభోజనీయపదేహి యావకాలికమేవ సఙ్గహితం, న యామకాలికం. తథాపి ‘‘అనాపత్తి యామకాలికం యామే నిదహిత్వా భుఞ్జతీ’’తి ఇధ చేవ –

‘‘యామకాలికేన, భిక్ఖవే, సత్తాహకాలికం…పే… యావజీవికం తదహుపటిగ్గహితం యామే కప్పతి, యామాతిక్కన్తే న కప్పతీ’’తి (మహావ. ౩౦౫) –

అఞ్ఞత్థ చ వుత్తత్తా, ‘‘యామకాలిక’’న్తి వచనసామత్థియతో చ భగవతో అధిప్పాయఞ్ఞూహి అట్ఠకథాచరియేహి యామకాలికం సన్నిధికారకకతం పాచిత్తియవత్థుమేవ వుత్తన్తి దట్ఠబ్బం. యన్తి పత్తం, ఘంసనకిరియాపేక్ఖాయ చేతం ఉపయోగవచనం. అఙ్గులిలేఖా పఞ్ఞాయతీతి సినేహాభావేపి పత్తస్స సుచ్ఛవితాయ పఞ్ఞాయతి. యన్తి యావకాలికం, యామకాలికఞ్చ. అపరిచ్చత్తమేవాతి నిరపేక్ఖతాయ అనుపసమ్పన్నస్స అదిన్నం, అపరిచ్చత్తఞ్చ యావకాలికాదివత్థుమేవ సన్ధాయ వదతి, న పన తగ్గతపటిగ్గహణం. న హి వత్థుం అపరిచ్చజిత్వా తత్థగతపటిగ్గహణం పరిచ్చజితుం సక్కా, న చ తాదిసం వచనమత్థి. యది భవేయ్య, ‘‘సచే పత్తో దుద్ధోతో హోతి…పే… భుఞ్జన్తస్స పాచిత్తియ’’న్తి వచనం విరుజ్ఝేయ్య. న హి ధోవనేన ఆమిసం అపనేతుం వాయమన్తస్స పటిగ్గహణే అపేక్ఖా వత్తతి. యేన పునదివసే భుఞ్జతో పాచిత్తియం జనేయ్య, పత్తే పన వత్తమానా అపేక్ఖా తగ్గతికే ఆమిసేపి వత్తతి ఏవనామాతి ఆమిసే అనపేక్ఖతా ఏత్థ న లబ్భతి, తతో ఆమిసే అవిజహితపటిగ్గహణం పునదివసే పాచిత్తియం జనేతీతి ఇదం వుత్తం. అథ మతం ‘‘యదగ్గేనేత్థ ఆమిసానపేక్ఖతా న లబ్భతి. తదగ్గేన పటిగ్గహణానపేక్ఖాపి న లబ్భతీ’’తి. తథా సతి యత్థ ఆమిసాపేక్ఖా అత్థి, తత్థ పటిగ్గహణాపేక్ఖాపి న విగచ్ఛతీతి ఆపన్నం, ఏవఞ్చ పటిగ్గహణే అనపేక్ఖవిస్సజ్జనం విసుం న వత్తబ్బం సియా. అట్ఠకథాయఞ్చేతమ్పి పటిగ్గహణవిజహనకారణత్తేన అభిమతం సియా, ఇదం సుట్ఠుతరం కత్వా విసుం వత్తబ్బం చీవరాపేక్ఖాయ వత్తమానాయపి పచ్చుద్ధారేన అధిట్ఠానవిజహనం వియ. ఏతస్మిఞ్చ ఉపాయే సతి గణ్ఠికాహతపత్తేసు అవట్టనతా నామ న సియాతి వుత్తోవాయమత్థో. తస్మా యం వుత్తం సారత్థదీపనియం ‘‘యం పరస్స పరిచ్చజిత్వా అదిన్నమ్పి సచే పటిగ్గహణే నిరపేక్ఖనిస్సజ్జనేన విజహితపటిగ్గహణం హోతి, తమ్పి దుతియదివసే వట్టతీ’’తిఆది (సారత్థ. టీ. పాచిత్తియకణ్డ ౩.౨౫౨-౨౫౩), తం న సారతో పచ్చేతబ్బం.

పకతిఆమిసేతి ఓదనాదికప్పియయావకాలికే. ద్వేతి పురేభత్తం పటిగ్గహితం యామకాలికం పురేభత్తం సామిసేన ముఖేన భుఞ్జతో సన్నిధిపచ్చయా ఏకం, యామకాలికసంసట్ఠతాయ యావకాలికత్తభజనేన అనతిరిత్తపచ్చయా ఏకన్తి ద్వే పాచిత్తియాని. వికప్పద్వయేతి సామిసనిరామిసపక్ఖద్వయే. థుల్లచ్చయఞ్చ దుక్కటఞ్చాతి మనుస్సమంసే థుల్లచ్చయం, సేసేసు దుక్కటం. యావకాలికయామకాలికతా, సన్నిధిభావో, తస్స అజ్ఝోహరణన్తి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని.

సన్నిధికారకసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.