౧. ఓవాదసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౧౪౪. తతియవగ్గస్స పఠమే తిరచ్ఛానభూతన్తి తిరోకరణభూతం, బాహిరభూతన్తి అత్థో. సమిద్ధోతి పరిపుణ్ణో. సహితత్థో అత్థయుత్తో. అత్థగమ్భీరతాదినా గమ్భీరో.

౧౪౫-౧౪౭. పరతోతి ఉత్తరి. కరోన్తోవాతి పరిబాహిరే కరోన్తో. విభఙ్గేతి ఝానవిభఙ్గే. చరణన్తి నిబ్బానగమనాయ పాదం.

యదస్సాతి యం అస్స. ధారేతీతి అవినస్సమానం ధారేతి. పరికథనత్థన్తి పకిణ్ణకకథావసేన పరిచ్ఛిన్నధమ్మకథనత్థం. తిస్సో అనుమోదనాతి సఙ్ఘభత్తాదీసు దానానిసంసప్పటిసంయుత్తా నిధికుణ్డసుత్తాది (ఖు. పా. ౮.౧ ఆదయో) -అనుమోదనా, గేహప్పవేసమఙ్గలాదీసు మఙ్గలసుత్తాది (ఖు. పా. ౫.౧ ఆదయో; సు. ని. మఙ్గలసుత్త) -అనుమోదనా, మతకభత్తాదిఅమఙ్గలేసు తిరోకుట్టాది (ఖు. పా. ౭.౧ ఆదయో; పే. వ. ౧౪ ఆదయో) -అనుమోదనాతి ఇమా తిస్సో అనుమోదనా. కమ్మాకమ్మవినిచ్ఛయోతి పరివారావసానే కమ్మవగ్గే (పరి. ౪౮౨ ఆదయో) వుత్తవినిచ్ఛయో. సమాధివసేనాతి సమథపుబ్బకవసేన. విపస్సనావసేన వాతి దిట్ఠివిసుద్ధిఆదికాయ సుక్ఖవిపస్సనాయ వసేన. అత్తనో సీలరక్ఖణత్థం అపరానపేక్ఖతాయ యేన కామం గన్తుం చతస్సో దిసా అరహతి, అస్స వా సన్తి, తాసు వా సాధూతి చాతుద్దిసో.

అభివినయేతి పాతిమోక్ఖసంవరసఙ్ఖాతే సంవరవినయే, తప్పకాసకే వా వినయపిటకే. వినేతున్తి సిక్ఖాపేతుం పకాసేతుం. పగుణా వాచుగ్గతాతి పాఠతో చ అత్థతో చ పగుణా ముఖే సన్నిధాపనవసేన వాచుగ్గతా కాతబ్బా. అత్థమత్తవసేనపేత్థ యోజనం కరోన్తి. అభిధమ్మేతి లక్ఖణరసాదివసేన పరిచ్ఛిన్నే నామరూపధమ్మే. పుబ్బే కిర మహాథేరా పరియత్తిఅనన్తరధానాయ ఏకేకస్స గణస్స దీఘనికాయాదిఏకేకధమ్మకోట్ఠాసం నియ్యాతేన్తా ‘‘తుమ్హే ఏతం పాళితో చ అట్ఠకథాతో చ పరిహరథ, సక్కోన్తా ఉత్తరిపి ఉగ్గణ్హథా’’తి ఏవం సకలధమ్మం గన్థవసేన నియ్యాతేన్తి, తత్థ తే చ భిక్ఖూ గన్థనామేన దీఘభాణకా మజ్ఝిమభాణకాతి వోహరీయన్తి, తే చ అత్తనో భారభూతం కోట్ఠాసం పరిచ్చజిత్వా అఞ్ఞం ఉగ్గహేతుం న లభన్తి. తం సన్ధాయాహ ‘‘సచే మజ్ఝిమభాణకో హోతీ’’తిఆది.

తత్థ హేట్ఠిమా వా తయో వగ్గాతి మహావగ్గతో హేట్ఠిమా సగాథకవగ్గో (సం. ని. ౧.౧ ఆదయో), నిదానవగ్గో (సం. ని. ౨.౧ ఆదయో), ఖన్ధవగ్గోతి (సం. ని. ౩.౧ ఆదియో) ఇమే తయో వగ్గా. తికనిపాతతో పట్ఠాయ హేట్ఠాతి ఏకకనిపాతదుకనిపాతే సన్ధాయ వుత్తం. ధమ్మపదమ్పి సహ వత్థునా జాతకభాణకేన అత్తనో జాతకేన సద్ధిం ఉగ్గహేతబ్బం. తతో ఓరం న వట్టతీతి మహాపచ్చరివాదస్స అధిప్పాయో. తతో తతోతి దీఘనికాయాదితో. ఉచ్చినిత్వా ఉగ్గహితం సద్ధమ్మస్స ఠితియా, భిక్ఖునోపి పుబ్బాపరానుసన్ధిఆదికుసలతాయ చ న హోతీతి ‘‘తం న వట్టతీ’’తి పటిక్ఖిత్తం. అభిధమ్మే కిఞ్చి ఉగ్గహేతబ్బన్తి న వుత్తన్తి ఏత్థ యస్మా వినయే కుసలత్తికాదివిభాగో, సుత్తన్తేసు సమథవిపస్సనామగ్గో చ అభిధమ్మపాఠం వినా న విఞ్ఞాయతి, అన్ధకారే పవిట్ఠకాలో వియ హోతి, తస్మా సుత్తవినయానం గహణవసేన అభిధమ్మగ్గహణం వుత్తమేవాతి విసుం న వుత్తన్తి వేదితబ్బం. యథా ‘‘భోజనం భుఞ్జితబ్బ’’న్తి వుత్తే ‘‘బ్యఞ్జనం ఖాదితబ్బ’’న్తి అవుత్తమ్పి వుత్తమేవ హోతి తదవినాభావతో, ఏవంసమ్పదమిదం దట్ఠబ్బం.

పరిమణ్డలపదబ్యఞ్జనాయాతి పరిమణ్డలాని పరిపుణ్ణాని పదేసు సిథిలధనితాదిబ్యఞ్జనాని యస్సం, తాయ. పురస్స ఏసాతి పోరీ, నగరవాసీనం కథాతి అత్థో. అనేలగళాయాతి ఏత్థ ఏలాతి ఖేళం తగ్గళనవిరహితాయ. కల్యాణవాక్కరణోతి ఏత్థ వాచా ఏవ వాక్కరణం, ఉదాహరణఘోసో. కల్యాణం మధురం వాక్కరణమస్సాతి కల్యాణవాక్కరణో. ఉపసమ్పన్నాయ మేథునేనేవ అభబ్బో హోతి, న సిక్ఖమానాసామణేరీసూతి ఆహ ‘‘భిక్ఖునియా కాయసంసగ్గం వా’’తిఆది.

౧౪౮. గరుకేహీతి గరుకభణ్డేహి. ఏకతోఉపసమ్పన్నాయాతి ఉపయోగత్థే భుమ్మవచనం. భిక్ఖూనం సన్తికే ఉపసమ్పన్నా నామ పరివత్తలిఙ్గా వా పఞ్చసతసాకియానియో వా. ఏతా పన ఏకతోఉపసమ్పన్నా ఓవదన్తస్స పాచిత్తియమేవ.

౧౪౯. న నిమన్తితా హుత్వా గన్తుకామాతి నిమన్తితా హుత్వా భోజనపరియోసానే గన్తుకామా న హోన్తి, తత్థేవ వసితుకామా హోన్తీతి అత్థో. యతోతి భిక్ఖునుపస్సయతో. యాచిత్వాతి ‘‘తుమ్హేహి ఆనీతఓవాదేనేవ మయమ్పి వసిస్సామా’’తి యాచిత్వా. తత్థాతి తస్మిం భిక్ఖునుపస్సయే. అభిక్ఖుకావాసే వస్సం వసన్తియా పాచిత్తియం, అపగచ్ఛన్తియా దుక్కటం.

ఇమాసు కతరాపత్తి పరిహరితబ్బాతి చోదనం పరిహరన్తో ఆహ ‘‘సా రక్ఖితబ్బా’’తి. సా వస్సానుగమనమూలికా ఆపత్తి రక్ఖితబ్బా, ఇతరాయ అనాపత్తికారణం అత్థీతి అధిప్పాయో. తేనాహ ‘‘ఆపదాసు హీ’’తిఆది.

ఓవాదత్థాయాతి ఓవాదే యాచనత్థాయ. ద్వే తిస్సోతి ద్వీహి తీహి, కరణత్థే చేతం పచ్చత్తవచనం. పాసాదికేనాతి పసాదజనకేన కాయకమ్మాదినా. సమ్పాదేతూతి తివిధం సిక్ఖం సమ్పాదేతు. అసమ్మతతా, భిక్ఖునియా పరిపుణ్ణూపసమ్పన్నతా, ఓవాదవసేన అట్ఠగరుధమ్మదానన్తి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని.

ఓవాదసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.