౫. సహసేయ్యసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౦-౫౧. పఞ్చమే తత్రిదం నిదస్సనన్తి సేసో. దిరత్తతిరత్తన్తి ఏత్థ దిరత్తగ్గహణం వచనాలఙ్కారత్థం, నిరన్తరం తిస్సోవ రత్తియో వసిత్వా చతుత్థదివసాదీసు సయన్తస్సేవ ఆపత్తి, న ఏకన్తరికాదివసేన సయన్తస్సాతి దస్సనత్థమ్పీతి దట్ఠబ్బం. దిరత్తవిసిట్ఠఞ్హి తిరత్తం వుచ్చమానం, తేన అనన్తరికమేవ తిరత్తం దీపేతీతి. పఞ్చహి ఛదనేహీతి ఇట్ఠకసిలాసుధాతిణపణ్ణేహి. వాచుగ్గతవసేనాతి పగుణవసేన. దియడ్ఢహత్థుబ్బేధో వడ్ఢకీహత్థేన గహేతబ్బో. ఏకూపచారో ఏకేన మగ్గేన పవిసిత్వా అబ్భోకాసం అనుక్కమిత్వా సబ్బత్థ అనుపరిగమనయోగ్గో, ఏతం బహుద్వారమ్పి ఏకూపచారోవ. తత్థ పన కుట్టాదీహి రున్ధిత్వా విసుం ద్వారం యోజేన్తి, నానూపచారో హోతి. సచే పన రున్ధతి ఏవ, విసుం ద్వారం న యోజేన్తి, ‘‘ఏతమ్పి ఏకూపచారమేవ మత్తికాదీహి పిహితద్వారో వియ గబ్భో’’తి గహేతబ్బం. అఞ్ఞథా గబ్భే పవిసిత్వా పముఖాదీసు నిపన్నానుపసమ్పన్నేహి సహసేయ్యాపరిముత్తియా గబ్భద్వారం మత్తికాదీహి పిదహాపేత్వా ఉట్ఠితే అరుణే వివరాపేన్తస్సపి అనాపత్తి భవేయ్యాతి.

తేసం పయోగే పయోగే భిక్ఖుస్స ఆపత్తీతి ఏత్థ కేచి ‘‘అనుట్ఠహనేన అకిరియసముట్ఠానా ఆపత్తి వుత్తా తస్మిం ఖణే సయన్తస్స కిరియాభావా. ఇదఞ్హి సిక్ఖాపదం సియా కిరియాయ సముట్ఠాతి, సియా అకిరియాయ సముట్ఠాతి. కిరియాసముట్ఠానతా చస్స తబ్బహులవసేన వుత్తాతి వదతి. యథా చేతం, ఏవం దివాసయనమ్పి. అనుట్ఠహనేన, హి ద్వారాసంవరణేన చేతం అకిరియసమఉట్ఠానమ్పి హోతీ’’తి వదన్తి. ఇదఞ్చ యుత్తం వియ దిస్సతి, వీమంసిత్వా గహేతబ్బం.

‘‘ఉపరిమతలేన సద్ధిం అసమ్బద్ధభిత్తికస్సా’’తి ఇదం సమ్బద్ధభిత్తికే వత్తబ్బమేవ నత్థీతి దస్సనత్థం వుత్తం. ఉపరిమతలే సయితస్స సఙ్కా ఏవ నత్థీతి ‘‘హేట్ఠాపాసాదే’’తిఆది వుత్తం. నానూపచారేతి బహి నిస్సేణియా ఆరోహణీయే.

సభాసఙ్ఖేపేనాతి సభాకారేన. ‘‘అడ్ఢకుట్టకే’’తి ఇమినా సణ్ఠానం దస్సేతి. యత్థ తీసు ద్వీసు వా పస్సేసు భిత్తియో బద్ధా, ఛదనం వా అసమ్పత్తా అడ్ఢభిత్తి, ఇదం అడ్ఢకుట్టకం నామ. వాళసఙ్ఘాటో నామ పరిక్ఖేపస్స అన్తో థమ్భాదీనం ఉపరి వాళరూపేహి కతసఙ్ఘాటో. పరిక్ఖేపస్స బహిగతేతి ఏత్థ యస్మిం పస్సే పరిక్ఖేపో నత్థి, తత్థ సచే భూమితో వత్థు ఉచ్చం హోతి, ఉభతో ఉచ్చవత్థుతో హేట్ఠా భూమియం నిబ్బకోసబ్భన్తరేపి అనాపత్తి ఏవ తత్థ సేనాసనవోహారాభావతో. అథ వత్థు నీచం భూమిసమమేవ సేనాసనస్స హేట్ఠిమతలే తిట్ఠతి, తత్థ పరిక్ఖేపరహితదిసాయ నిబ్బకోసబ్భన్తరే సబ్బత్థ ఆపత్తి హోతి, పరిచ్ఛేదాభావతో పరిక్ఖేపస్స బహి ఏవ అనాపత్తీతి దట్ఠబ్బం. పరిమణ్డలం వాతిఆది మజ్ఝే ఉదకపతనత్థాయ ఆకాసఙ్గణవన్తం సేనాసనం సన్ధాయ వుత్తం. తత్థ అపరిచ్ఛిన్నగబ్భూపచారేతి ఏకేకగబ్భస్స ద్వీసు పస్సేసు పముఖేన గమనం పరిచ్ఛిన్దిత్వా దియడ్ఢహత్థుబ్బేధతో అనూనం కుట్టం కత్వా ఆకాసఙ్గణేన పవేసం కరోన్తి, ఏవం అకతోతి అత్థో. గబ్భపరిక్ఖేపోతి చతురస్సపాసాదాదీసు సమన్తా ఠితగబ్భభిత్తియో సన్ధాయ వుత్తం.

పాటేక్కసన్నివేసాతి ఏకేకదిసాయ గబ్భపాళియో ఇతరదిసాసు గబ్భపాళీనం అభావేన, భావేపి వా అఞ్ఞమఞ్ఞభిత్తిచ్ఛదనేహి అసమ్బన్ధతాయ పాటేక్కసన్నివేసా నామ వుచ్చతి. తం…పే… సన్ధాయ వుత్తన్తి తత్థ పాచిత్తియేన అనాపత్తీతి వుత్తం, న దుక్కటేన. తాదిసాయ హి గబ్భపాళియా పముఖం తీసు దిసాసు భిత్తీనం అభావేన ఏకదిసాయ గబ్భభిత్తిమత్తేన సబ్బచ్ఛన్నం చూళపరిచ్ఛన్నం నామ హోతి. తస్మా దుక్కటమేవ. యది పన తస్స పముఖస్స ఇతరదిసాసుపి ఏకిస్సం, సబ్బాసు వా భిత్తిం కరోన్తి, తదా సబ్బచ్ఛన్నఉపడ్ఢపరిచ్ఛన్నాదిభావతో పాచిత్తియమేవ హోతీతి దట్ఠబ్బం. భూమియం వినా జగతియా పముఖం సన్ధాయాతి ఏత్థ ఉచ్చవత్థుం అకత్వా భూమియం కతగేహస్స పముఖం సన్ధాయ అపరిక్ఖిత్తే పాచిత్తియేన అనాపత్తీతి ఇదం కథితం. ఉచ్చవత్థుకం చే పముఖం హోతి, తేన వత్థునా పరిక్ఖిత్తసఙ్ఖ్యమేవ పముఖం గచ్ఛతీతి అధిప్పాయో. తత్థాతి అన్ధకట్ఠకథాయం. జగతియా పమాణం వత్వాతి పకతిభూమియా నిపన్నో యథా జగతియా ఉపరి సయితం న పస్సతి, ఏవం ఉచ్చాతిఉచ్చవత్థుస్స ఉబ్బేధప్పమాణం వత్వా. ఏకదిసాయ ఉజుకమేవ దీఘం కత్వా సన్నివేసితో పాసాదో ఏకసాలసన్నివేసో. ద్వీసు, తీసు వా చతూసుపి వా దిసాసు సిఙ్ఘాటకసణ్ఠానాదివసేన కతా ద్విసాలాదిసన్నివేసా వేదితబ్బా. సాలప్పభేదదీపనమేవ చేత్థ పురిమతో విసేసోతి. పరిక్ఖేపో విద్ధస్తోతి పముఖస్స పరిక్ఖేపం సన్ధాయ వదతి.

౫౩. ఉపడ్ఢచ్ఛన్నఉపడ్ఢపరిచ్ఛన్నం సేనాసనం దుక్కటస్స ఆదిం వత్వా పాళియం దస్సితత్తా తతో అధికం సబ్బచ్ఛన్నఉపడ్ఢపరిచ్ఛన్నాదికమ్పి సబ్బం పాళియం అవుత్తమ్పి పాచిత్తియస్సేవ వత్థుభావేన దస్సితం సిక్ఖాపదస్స పణ్ణత్తివజ్జత్తా, గరుకే ఠాతబ్బతో చాతి వేదితబ్బం. సత్త పాచిత్తియానీతి పాళియం వుత్తపాచిత్తియద్వయం సామఞ్ఞతో ఏకత్తేన గహేత్వా వుత్తం.

౫౪. పాళియం ‘‘తతియాయ రత్తియా పురారుణా నిక్ఖమిత్వా పున వసతీ’’తి ఇదం ఉక్కట్ఠవసేన వుత్తం, అనిక్ఖమిత్వా పన పురారుణా ఉట్ఠహిత్వా అన్తోఛదనే నిసిన్నస్సాపి పునదివసే సహసేయ్యేన అనాపత్తి ఏవ. సేనమ్బమణ్డపవణ్ణం హోతీతి సీహళదీపే కిర ఉచ్చవత్థుకో సబ్బచ్ఛన్నో సబ్బఅపరిచ్ఛన్నో ఏవంనామకో సన్నిపాతమణ్డపో అత్థి, తం సన్ధాయేతం వుత్తం. ఏత్థ చతుత్థభాగో చూళకం, ద్వే భాగా ఉపడ్ఢం, తీసు భాగేసు ద్వే భాగా యేభుయ్యన్తి ఇమినా నయేన చూళకచ్ఛన్నపరిచ్ఛన్నతాదీని వేదితబ్బాని. పాచిత్తియవత్థుకసేనాసనం, తత్థ అనుపసమ్పన్నేన సహ నిపజ్జనం, చతుత్థదివసే సూరియత్థఙ్గమనన్తి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని.

సహసేయ్యసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.