౩. తతియకథినసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౪౯౭. తతియే పాళియం చీవరపచ్చాసా నిక్ఖిపితున్తి చీవరపచ్చాసాయ సతియా నిక్ఖిపితున్తి అత్థో. నిట్ఠితచీవరస్మిం భిక్ఖునాతి ఏత్థ దుతియకథినే వియ సామివసేనేవ కరణవచనస్స అత్థో వేదితబ్బో.

౪౯౯-౫౦౦. తుయ్హం దమ్మీతి దిన్నన్తి ‘‘తుయ్హం, భన్తే, అకాలచీవరం దమ్మీ’’తి ఏవం దిన్నం, ఏతమ్పి కాలే ఆదిస్స దిన్నం నామ హోతీతి అధిప్పాయో. ఇదం పన అట్ఠకథావచనం, పాళియం ‘‘కాలేపి ఆదిస్స దిన్న’’న్తి ఇదఞ్చ ‘‘అకాలచీవర’’న్తి వచనసామఞ్ఞతో లబ్భమానం సబ్బమ్పి దస్సేతుం అత్థుద్ధారవసేన వుత్తం పఠమఅనియతే సోతస్స రహో వియ. సఙ్ఘస్స హి కాలేపి ఆదిస్స దిన్నం అకాలే ఉప్పన్నచీవరం వియ సమ్ముఖీభూతేహి వుత్థవస్సేహి, అవుత్థవస్సేహి చ సబ్బేహిపి భాజేతబ్బతాసామఞ్ఞేన అకాలచీవరం నామ హోతీతి దస్సనత్థం అత్థుద్ధారవసేన పాళియం ‘‘కాలేపి ఆదిస్స దిన్న’’న్తి వుత్తం, న పన ‘‘తతో భాజేత్వా లద్ధచీవరమ్పి అకాలే లద్ధచీవరమ్పి వుత్థవస్సానం ఏకమాసపరిహారం, పఞ్చమాసపరిహారం వా న లభతి, పచ్చాసాచీవరే అసతి దసాహపరిహారమేవ లభతీ’’తి దస్సనత్థం వుత్తం, అట్ఠకథాయమ్పి ‘‘ఆదిస్స దిన్న’’న్తి వచనసామఞ్ఞతో లబ్భమానం సబ్బం అత్థుద్ధారవసేన దస్సేతుం ‘‘ఏకపుగ్గలస్స వా ఇదం తుయ్హం దమ్మీతి దిన్న’’న్తి వుత్తం, న పన తథాలద్ధం వా అకాలే లద్ధం వా అనత్థతకథినానం దసాహబ్భన్తరే అధిట్ఠాతబ్బన్తి దస్సేతున్తి వేదితబ్బం ఇతరథా పాళిఅట్ఠకథాహి విరుజ్ఝనతో. తథా హి అచ్చేకచీవరసిక్ఖాపదే అకాలే ఉప్పన్నమ్పి అచ్చేకచీవరం ‘‘యావచీవరకాలసమయం నిక్ఖిపితబ్బ’’న్తి (పారా. ౬౪౮) వుత్తం, తస్స అట్ఠకథాయఞ్చ ‘‘పవారణమాసస్స జుణ్హపక్ఖపఞ్చమియం ఉప్పన్నస్స అచ్చేకచీవరస్స అనత్థతే కథినే ఏకాదసదివసాధికో మాసో, అత్థతే కథినే ఏకాదసదివసాధికా పఞ్చ మాసా చ పరిహారో వుత్తో, తమేవ పరిహారం సన్ధాయ ‘ఛట్ఠితో పట్ఠాయ పన ఉప్పన్నం అనచ్చేకచీవరమ్పి పచ్చుద్ధరిత్వా ఠపితచీవరమ్పి ఏతం పరిహారం లభతియేవా’తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౬౪౬-౬౪౯) వుత్తం. తస్మా కాలేపి అకాలేపి చ యథాతథా లద్ధం అతిరేకచీవరం వుత్థవస్సానం ఏకమాసం, పఞ్చమాసం వా యథారహం పరిహారం లభతి ఏవాతి గహేతబ్బం.

ఏవం పన అవత్వా పదభాజనం వుత్తన్తి సమ్బన్ధో. తత్థ ఏవన్తి యం అట్ఠకథాయం ‘‘తతో చే ఉత్తరీ’’తి ఇమస్స మాసపరమతో ఉత్తరీతి అత్థో వుత్తో, తం పరామసతి. పదభాజనియం ఏవమత్థం అవత్వా అఞ్ఞథా అత్థో వుత్తోతి అధిప్పాయో. తావ ఉప్పన్నం పచ్చాసాచీవరన్తి పచ్చత్తవచనం. ‘‘మూలచీవర’’న్తి ఇదం ఉపయోగవచనం. అత్తనో గతికం కరోతీతి అనన్తరా దుతియదివసాదీసు ఉప్పన్నం పచ్చాసాచీవరం మాసపరమం మూలచీవరం ఠపేతుం అదత్వా అత్తనో దసాహపరమతాయ ఏవ పతిట్ఠాపేతీతి అత్తనో గతికం కరోతీతి. తతో ఉద్ధం మూలచీవరన్తి ఏత్థ పన మూలచీవరన్తి పచ్చత్తవచనం. తఞ్హి వీసతిమదివసతో ఉద్ధం ద్వావీసతిమదివసాదీసు ఉప్పన్నం పచ్చాసాచీవరం అత్తనా సద్ధిం ఏకతో సిబ్బేత్వా ఘటితం దసాహపరమం గన్తుం అదత్వా నవాహపరమతాదివసేన అత్తనో గతికం కరోతి, ఏకతో అసిబ్బేత్వా విసుం ఠపితం పన పచ్చాసాచీవరం దసాహపరమమేవ.

పాళియం దసాహాతి దసాహేన. ఏకాదసే ఉప్పన్నేతిఆదీసు ఏకాదసాహే ఉప్పన్నేతిఆదినా అత్థో, అయమేవ వా పాఠో గహేతబ్బో. ఏకవీసే ఉప్పన్నే…పే… నవాహా కారేతబ్బన్తిఆది పచ్చాసాచీవరస్స ఉప్పన్నదివసం ఠపేత్వా వుత్తం. తేనేవ ‘‘తింసే…పే… తదహేవ అధిట్ఠాతబ్బ’’న్తి వుత్తం. ‘‘అఞ్ఞం పచ్చాసాచీవరం…పే… కారేతబ్బ’’న్తి ఇదం సతియా ఏవ పచ్చాసాయ వుత్తం. సచే పన ‘‘ఇతో పట్ఠాయ చీవరం న లభిస్సామీ’’తి ఇచ్ఛితట్ఠానతో పచ్చాసాయ ఉపచ్ఛిన్నాయ అఞ్ఞత్థాపి యేన కేనచి ఉపాయేన పచ్చాసం ఉప్పాదేతి, మూలచీవరం న అధిట్ఠాతబ్బం, సబ్బథా పచ్చాసాయ ఉపచ్ఛిన్నాయ దసాహాతిక్కన్తం మూలచీవరం తదహేవ అధిట్ఠాతబ్బం. పచ్చాసాచీవరమ్పి పరిక్ఖారచోళం అధిట్ఠాతబ్బన్తి పఠమతరం ఉప్పన్నం విసభాగం సన్ధాయ వదతి. అఞ్ఞమఞ్ఞన్తి అఞ్ఞం అఞ్ఞం, అయమేవ వా పాఠో. అఙ్గం పనేత్థ పఠమకథినే వుత్తసదిసమేవ. కేవలఞ్హి తత్థ దసాహాతిక్కమో, ఇధ మాసాతిక్కమోతి అయం విసేసో.

తతియకథినసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.