కథినభేదవణ్ణనా

కథినఅత్థతాదివణ్ణనా

౪౦౩-౪. కిన్తి కథం. అనాదియదానం తావకాలికవత్థు. ‘‘అనాగతవసేన అనన్తరా హుత్వా’’తి ఉదకాహరణాదిపయోగస్స ధోవనాదిపుబ్బకరణస్స పచ్ఛా ఉప్పజ్జనతో, ధోవనాదికిరియఞ్చ సన్ధాయ పయోగకరణతో వుత్తం. పురేజాతపచ్చయే పనేస పయోగోతి అత్థో. ఏకం ధమ్మమ్పి న లభతి అత్తనో పురేజాతస్స నత్థితాయ.

కథినాదిజానితబ్బవిభాగవణ్ణనా

౪౧౨. రూపాదిధమ్మేసూతి వణ్ణగన్ధాదిఅట్ఠకేసు. ‘‘వస్సానస్స పచ్ఛిమో మాసో’’తి (పారా. ౨౧౮) వుత్తత్తా పచ్ఛిమే మాసే యస్మిం వా తస్మిం వా దివసే అత్థరితుం వట్టతీతి సిద్ధం.

౪౧౫. ‘‘ఆదిచ్చబన్ధునాతి వుత్తత్తా థేరవచన’’న్తి వదన్తి.

పలిబోధపఞ్హాబ్యాకరణకథావణ్ణనా

౪౧౫-౬. సన్నిట్ఠానన్తికో కథం బహిసీమాయ ఉద్ధరీయతి? భిక్ఖు అకతచీవరం సమాదాయ పక్కమతి ‘‘న పచ్చేస్స’’న్తి, తస్స బహిసీమాగతస్స ఏవం హోతి ‘‘నేవిమం చీవరం కారేస్స’’న్తి, ఏవమేతస్స బహిసీమాగతస్స ఉద్ధరీయతి. కథం అన్తోసీమాయ? అకతచీవరం సమాదాయ పక్కమతి ‘‘న పచ్చేస్స’’న్తి, తతో తత్థ ఫాసువిహారం అలభన్తో తమేవ విహారం ఆగచ్ఛతి, తస్స చీవరపలిబోధోయేవ ఠితో, సో చ ‘‘నేవిమం చీవరం కారేస్స’’న్తి చిత్తే ఉప్పన్నే ఛిజ్జతి, తస్మా ‘‘అన్తోసీమాయ ఉద్ధరీయతీ’’తి వుత్తం. సన్నిట్ఠానన్తికం దువిధం ‘‘న పచ్చేస్స’’న్తి ఆవాసపలిబోధం ఛిన్దిత్వా తతో పునపి తమేవ విహారం ఆగన్త్వా ‘‘నేవిమం చీవరం కారేస్స’’న్తి సన్నిట్ఠానం కరోతి, బహిసీమాయ ఠత్వా ‘‘నేవిమం చీవరం కారేస్సం న పచ్చేస్స’’న్తి చిత్తుప్పాదేన సన్నిట్ఠానన్తికం హోతి. గాథాయమ్పి ‘‘ద్వే పలిబోధా అపుబ్బం అచరిమ’’న్తి ఇదం ఇమమేవ సన్ధాయ. ‘‘ఆసావచ్ఛేదికో కథం అన్తోసీమాయ? ఆసీసితేన ‘తుమ్హే విహారమేవ పత్థేథ, అహం పహిణిస్సామీ’తి వుత్తో పుబ్బే ‘న పచ్చేస్స’న్తి ఆవాసపలిబోధం ఛిన్దిత్వా గతో పున తం విహారం గన్త్వా తేన ‘నాహం సక్కోమి దాతు’న్తి పహితో హోతీ’’తి లిఖితం. ‘‘అత్థారే హి సతి ఉద్ధారో నామా’’తి అత్థారం వినా ఉద్ధారం న లభన్తి, తస్మా వుత్తం. పురిమా ద్వేతి ‘‘ద్వే కథినుద్ధారా ఏకుప్పాదా ఏకనిరోధా’’తి వుత్తాధికారే పఠమం వుత్తా అన్తరబ్భారసహుబ్భారా. న పక్కమనన్తికాదయో ద్వే. ఏకతో నిరుజ్ఝన్తీతి ఉద్ధారభావం పాపుణన్తీతి అత్థో.

కథినభేదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

పఞ్ఞత్తివగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.