౫. పఠమపవారణసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౩౬. యావదత్థపవారణాయ పవారితా కిఞ్చాపి ‘‘పవారితా’’ఇచ్చేవ అధిప్పేతా అట్ఠుప్పత్తియావ, అథ ఖో పచ్ఛిమావ ఇధాధిప్పేతా.

౨౩౭. ‘‘అలమేతం సబ్బ’’న్తి వుత్తత్తా అతిరిత్తం నామ హోతి. భిక్ఖుస్స ఇదమ్పి తే అధికం, ఇతో అఞ్ఞం న లచ్ఛతీతి కిర అత్థో.

౨౩౮-౯. ‘‘అసనం పఞ్ఞాయతీ’’తి ఏతేనేవ ‘‘భుత్తావీ’’తి ఏతస్స సిద్ధత్తా విసుం అత్థసిద్ధి నత్థి. యది అత్థి, అఙ్గానం ఛక్కత్తదస్సనన్తి. వుత్తమ్పి చేతన్తిఆది పవారణఙ్గానం పఞ్చకత్తదస్సనం. వరకోతి యో కోచి వరకో. ‘‘పవారణం పన జనేతియేవాతి విసుం సిత్థం వోదకం కరోన్తి, పవారణం న జనేతి. యాగుం వా పివన్తో పఠమం ఉదకం పివతి, వట్టతి. అవసిట్ఠం హేట్ఠాసిత్థం పవారణం న జనేతీ’’తి లిఖితం. ఉపతిస్సత్థేరో ‘‘జనేతియేవా’’తి వదతి, తం న ఇచ్ఛన్తి ఆచరియా. భజ్జితపిట్ఠన్తి తణ్డులచుణ్ణమేవ. భజ్జితసత్తుయో పిణ్డేత్వా కతమోదకో సత్తుమోదకో.

‘‘యాగుసిత్థమత్తానేవ ద్వే…పే… పటిక్ఖిపతి, న పవారేతీ’’తి వుత్తత్తా పరచఙ్కమచ్ఛాదయో పక్ఖిపిత్వా పక్కయాగుం పివన్తో సచే అఞ్ఞం తాదిసంయేవ పటిక్ఖిపతి, పవారణా న హోతీతి కిర ధమ్మసిరిత్థేరో. సచే అఞ్ఞం పటిక్ఖిపతి, న పవారేతి. కస్మా? అసనసఙ్ఖాతస్స విప్పకతభోజనస్సాభావతో. భోజనసాలాయం భుఞ్జన్తో చే, అత్తనో అపాపుణనకోట్ఠాసం అభిహటం పటిక్ఖిపతి, న పవారేతి. కామం పటిక్ఖిపతి, పత్తే పన ఆరామికో ఆకిరతి, తతో భుఞ్జితుం న వట్టతి. ఇదఞ్హి బుద్ధప్పటికుట్ఠఅనేసనాయ ఉప్పన్నేయేవ సఙ్గహం గచ్ఛతి. యథా హి సఙ్ఘతో ఉద్ధటపిణ్డం దుస్సీలో దేతి, తం పటిక్ఖిపతి, న పవారేతి, ఏవంసమ్పదమిదం. ‘‘విసభాగో లజ్జీ చే దేతి, తం తేన సమ్భోగం అకత్తుకామతాయ పటిక్ఖిపతి, పవారేతీతి అపరే’’తి వుత్తం. పరివేసనాయాతి భత్తగ్గే. ‘‘మంసేన రసం, మంసఞ్చ రసఞ్చ మంసరసన్తి ఆపజ్జనతో ‘మంసరస’న్తి వుత్తే పటిక్ఖేపతో హోతి, మంసస్స రసం మంసరసన్తి విగ్గహో నాధిప్పేతో’’తి వుత్తం. మంసకరమ్బకో నామ…పే… వట్టతీతి సుద్ధయాగు ఏవ హోతి. అప్పవారణమిస్సకకరమ్బకోయేవ హోతి, తస్మా న పవారేతి, తేన వుత్తం పరతో ‘‘ఇదఞ్చ కరమ్బకేన న సమానేతబ్బ’’న్తిఆది, తస్మా ‘‘తం అభిహరిత్వా కఞ్జియం గణ్హథా’తి వదన్తం పటిక్ఖిపతి, పవారణా న హోతీ’’తి చ ‘‘మిస్సకయాగుం గణ్హథా’తి అవుత్తత్తా ‘సమ్మిస్సితం విసుం కత్వా దేతీ’తి వుత్తత్తా’’తి చ వుత్తం, యస్మా యాగుమిస్సకన్తి ఏత్థ పదద్వయే పవారణారహస్స నామగ్గహణం నత్థి, తస్మా తత్ర చే యాగు బహుతరా వా హోతి సమసమా వా, న పవారేతి. కస్మా? తత్థ అభిహారకపటిక్ఖేపకానం యాగుసఞ్ఞత్తా. యాగు చే మన్దా, భత్తం బహుతరం, పవారేతి. కస్మా? తేసం ఉభిన్నమ్పి తత్థ భిన్నసఞ్ఞత్తాతి తక్కో ఆచరియస్స. భత్తమిస్సకే పవారణారహస్స నామస్స సబ్భావతో సబ్బదా పవారేతి ఏవ. మిస్సకే పన వుత్తనయేన కారణం వత్తబ్బం. విసుం కత్వా దేతీతి యథా భత్తసిట్ఠం న పతతి, తథా గాళ్హం హత్థేన పీళేత్వా పరిస్సావేత్వా దేతి.

అకప్పియకతన్తి ఏత్థ ‘‘కప్పియం అకారాపితేహి కదలిప్ఫలాదీహి సద్ధిం అతిరిత్తం కప్పియం కారాపేత్వాపి తం కదలిప్ఫలాదిం ఠపేత్వా అవసేసం భుఞ్జితుం వట్టతి. అమిస్సకరసత్తా పున తాని కప్పియం కారాపేత్వా అఞ్ఞస్మిం భాజనే ఠపేత్వా అతిరిత్తం కారేత్వా భుఞ్జితుం వట్టతి. కస్మా? పుబ్బే తేసు వినయకమ్మస్స అనారుళ్హత్తా’’తి వదన్తి. ‘‘భుత్తావినా చ పవారితేన ఆసనా వుట్ఠితేన కత’’న్తి వచనతో భుత్తావినా అప్పవారితేన ఆసనా వుట్ఠితేన కత్తబ్బన్తి సిద్ధం, తస్మా ‘‘పాతోవ అద్ధానం గచ్ఛన్తేసు ద్వీసు ఏకో పవారితో అవుట్ఠితో తత్థ నిసీదతి, సో ఇతరేన పిణ్డాయ చరిత్వా లద్ధం భిక్ఖం అత్తనా అభుత్వాపి ‘అలమేతం సబ్బ’న్తి కాతుం లభతి ఏవా’’తి వుత్తం, తం సుక్కపక్ఖే ‘‘భుత్తావినా కతం హోతీ’’తి ఇమినావ సిద్ధం, తస్మిం పక్ఖే అత్తనో సత్తఙ్గాని న పూరేన్తి, కణ్హపక్ఖే పటిభాగేన సత్త వుత్తానీతి వేదితబ్బం. భుత్తావినా అప్పవారితేన ఆసనా వుట్ఠితేన, అవుట్ఠితేన వా కతం హోతి, వట్టతి. ‘‘పవారితేన ఆసనా అవుట్ఠితేనేవా’’తి ఇమం పన అత్థవికప్పం దీపేతుం ‘‘సత్తఙ్గాని వుత్తానీ’’తిపి వత్తుం వట్టతి. సో పున కాతుం న లభతి పఠమం కతస్స పున తేనేవ కత్తబ్బప్పసఙ్గతో. యఞ్చ అకతం, తం కత్తబ్బన్తి హి వుత్తం. అథ సోవ పఠమో పున కత్తుకామో హోతి, అఞ్ఞస్మిం భాజనే పుబ్బే అకతం కాతుం లభతి. దుతియో పఠమభాజనేపి కాతుం లభతి. ‘‘యేన అకతం, తేన కాతబ్బ’’న్తి హి వుత్తం. ఇమమేవత్థం సన్ధాయ ‘‘యేన యం పఠమం కప్పియం కతం, తమేవ సో పున కాతుం న లభతి, అఞ్ఞేన కాతబ్బ’’న్తి లిఖితం. తత్థ తన్తి తం పఠమం కతన్తి అత్థో. పేసేత్వా కారేతబ్బన్తి ఏత్థ అనుపసమ్పన్నో చే గతో, తత్రట్ఠేన ఏకేన భిక్ఖునా పటిగ్గాహేత్వా అపరేన కారేతబ్బన్తి తత్థ ఏకోవ ఏవమేవ కాతుం న లభతీతి. ‘‘యం కిఞ్చి గిలానం ఉద్దిస్సా’తిఆదివచనతో విహారాదీసు గిలానస్స పాపుణనకోట్ఠాసమ్పి గిలానాతిరిత్తం నామ, తస్మా వట్టతీ’’తి వదన్తి. ఆహారత్థాయాతి వికాలే ఏవాతి ఏకే.

౨౪౧. కాయకమ్మం అజ్ఝోహరణతో. వచీకమ్మం వాచాయ ‘‘అతిరిత్తం కరోథ భన్తే’’తి అకారాపనేనాతి వేదితబ్బం.

పఠమపవారణసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.