౪. భోజనవగ్గో

౧. ఆవసథపిణ్డసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౦౩-౪. పూగస్సాతి పూగేన. కుక్కుచ్చాయన్తోతి నిస్సరణేనేత్థ భవితబ్బం, తం మయం న జానామాతి సన్నిట్ఠానస్స కరణవసేన ‘‘కుక్కుచ్చాయన్తో’’తి వుచ్చతి. యథా హి ఆయస్మా ఉపాలి నయగ్గాహేన ‘‘అనాపత్తి ఆవుసో సుపినన్తేనా’’తి (పారా. ౭౮) ఆహ, తథా థేరోపి ‘‘అనాపత్తి గిలానస్సా’’తి కస్మా న పరిచ్ఛిన్దతీతి? అనత్తాధికారత్తా వినయపఞ్ఞత్తియా, ‘‘నాయం అత్తనో ఓకాసో’’తి పటిక్ఖిత్తత్తా, సిక్ఖాపదస్స అపరిపుణ్ణత్తా. పఠమపారాజికసిక్ఖాపదే పరిపుణ్ణం కత్వా పఞ్ఞత్తేయేవ హి సో థేరో ‘‘అనాపత్తి సుపినన్తేనా’’తి ఆహ ‘‘అఞ్ఞత్ర సుపినన్తా’’తి వుత్తపదానుసారేనాతి. యస్మా ఓదిస్స అయావదత్థేవ దాయకానం పీళా నత్థి, తస్మా ‘‘అనోదిస్స యావదత్థో’’తి వుత్తం.

౨౦౮. ‘‘అన్తరామగ్గే ఏకదివస’న్తి ఏకంయేవ సన్ధాయ వుత్త’’న్తి చ ‘‘ఏసేవ నయోతి వుత్తనయమేవ దస్సేతుం గన్త్వా పచ్చాగచ్ఛన్తో హీతిఆదిమాహా’’తి చ ‘‘సుద్ధచిత్తో హుత్వా పకతిగమనేవ భుఞ్జితుం లభతీ’’తి చ ‘‘అగిలానస్స గిలానసఞ్ఞినో కాయేన సముట్ఠాతీ’’తి చ లిఖితం.

ఆవసథపిణ్డసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. గణభోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౦౯-౨౧౮. గుళ్హపటిచ్ఛన్నోతి అపాకటోవ. ఏకో పుత్తేనాతి ఏకస్సేకం భత్తం ‘‘అహం అఞ్ఞేన నిమన్తితో’’తి న వుచ్చతి. ‘‘సచే ఏకతో గణ్హన్తి , గణభోజనం హోతీ’’తి (పాచి. అట్ఠ. ౨౧౭-౨౧౮) వుత్తత్తా చత్తారో ఉపాసకా చత్తారో భిక్ఖూ విసుం విసుం నిమన్తేత్వా హత్థపాసే ఠితానం చే దేన్తి, గణభోజనం హోతి ఏవాతి ఏకే, తం న యుత్తం వియ. ‘‘విఞ్ఞత్తితో పసవనే గణస్స ఏకతో గహణే ఇమినా సిక్ఖాపదేన ఆపత్తి, విసుం గహణే పణీతభోజనసూపోదనవిఞ్ఞత్తీహీ’’తి లిఖితం. ‘‘విఞ్ఞత్తితో పసవనం అట్ఠుప్పత్తివసేన అట్ఠకథాయం అనుఞ్ఞాతం. సూపోదనాదివసేన తత్థ ఆపత్తి ఏవా’’తి వుత్తం, తం న యుత్తం. కస్మా? పరివారే (పరి. ౧౬౮) ఏవ ద్విన్నం ఆకారానం ఆగతత్తా, తస్మా అట్ఠకథాయం ‘‘అనుఞ్ఞాత’’న్తి దువుత్తం. అట్ఠుప్పత్తియంయేవ పాకటన్తి ‘‘పదభాజనే న వుత్త’’న్తి వత్తబ్బం. ఏకతో గణ్హన్తీతి గహితభత్తాపి అఞ్ఞే యావ గణ్హన్తి, తావ చే తిట్ఠన్తి, ఏకతో గణ్హన్తియేవ నామ. ‘‘గచ్ఛతి చే, అనాపత్తీ’’తి వదన్తి.

ఏత్థాహ – ‘‘పటిగ్గహణమేవ హేత్థ పమాణ’’న్తి వుత్తం, అథ కస్మా పాళియం ‘‘గణభోజనం నామ యత్థ చత్తారో…పే… భుఞ్జన్తి, ఏతం గణభోజనం నామా’’తి (పాచి. ౨౧౮) వుత్తన్తి? వుచ్చతి – యత్థాతి ఉపయోగత్థే భుమ్మవచనం. చత్తారోతి గణస్స హేట్ఠిమపరిచ్ఛేదనిదస్సనం. పఞ్చన్నం భోజనానన్తి ఆపత్తిప్పహోనకభోజననిదస్సనం. అఞ్ఞతరేన భోజనేన నిమన్తితాతి అకప్పియనిమన్తననిదస్సనం. నిమన్తనవసేనేవ పన గణభోజనస్స వుత్తత్తా ‘‘నిమన్తితా భుఞ్జన్తీతి వుత్త’’న్తి వుత్తం. ‘‘అఞ్ఞతరం భోజనం విఞ్ఞాపేత్వా భుఞ్జన్తీ’’తి పన న వుత్తం అట్ఠుప్పత్తియంయేవ పాకటత్తా. యం భుఞ్జన్తీతి ఏవం సమ్బన్ధో వేదితబ్బో. తత్థ భుఞ్జన్తీతి పటిగ్గాహకనియమవచనం. న హి అప్పటిగ్గహితకం భిక్ఖూ భుఞ్జన్తి. ఇదం వుత్తం హోతి ‘‘గణస్స యతో పటిగ్గహితాహారభోజనహేతు పాచిత్తియ’’న్తి. ఆగన్తుకపట్టం మోఘసుత్తేన సిబ్బిత్వా ఠపేన్తి, తత్థ అనువాతే యథా ఏకతలం హోతి, తథా హత్థేహి ఘట్టేతి. వలేతీతి ఆవట్టేతి. పరివత్తనన్తి సుత్తం గణ్హన్తానం సుఖగ్గహణత్థం సుత్తపరివత్తనం కరోతి, పట్టం సిబ్బన్తానం సుఖసిబ్బనత్థం పట్టపరివత్తనఞ్చ. నవచీవరకారకో ఇధాధిప్పేతో, న ఇతరోతి. ‘‘బిమ్బిసారం ఆపుచ్ఛిత్వా సమ్భారే కయిరమానేయేవ కాలా అతిక్కన్తా, పచ్ఛా గణభోజనసిక్ఖాపదే పఞ్ఞత్తే భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా పుచ్ఛీ’’తి వదన్తి, అఞ్ఞథా అట్ఠకథాయ విరుజ్ఝనతో.

౨౨౦. ‘‘ద్వే తయో ఏకతోతి యేపి అకప్పియనిమన్తనం సాదియిత్వా’’తిఆదివచనేన అకప్పియనిమన్తనపచ్చయా ఏవ అనాపత్తి, విఞ్ఞత్తితో ఆపత్తియేవాతి దీపేతి. అనిమన్తితో చతుత్థో యస్స తదేతం అనిమన్తితచతుత్థం. ఏస నయో సబ్బత్థ. పవేసేత్వాతి నిసీదాపేత్వా. చీవరదానసమయలద్ధకచతుక్కం చీవరకారసమయలద్ధకచతుక్కన్తి ఏవమాదీని. తాని చాతి యేహి భోజనేహి విసఙ్కేతో నత్థి, తాని. మహాథేరేతి ఉపసమ్పన్నే. అట్ఠత్వాతి ఠితేన నిమిత్తం దస్సితం హోతి. తత్థ తత్థ గన్త్వాతి రథికాదీసు భిక్ఖుసమీపే గన్త్వా. ఇమస్మిం పన సిక్ఖాపదే కత్థచి పోత్థకే ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చీవరదానసమయే గణభోజనం భుఞ్జితుం. ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూన’’న్తి పాఠో దిస్సతి. కత్థచి ‘‘భుఞ్జితు’’న్తి వత్వా ‘‘ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథా’’తి పాఠో, అయం సోభనో.

గణభోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౩. పరమ్పరభోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౨౧. అధిట్ఠితాతి నిచ్చప్పవత్తా. బదరచుణ్ణసక్కరాదీహి యోజితం బదరసాళవం. కిరకమ్మకారేనాతి కిరస్స కమ్మకారేన.

౨౨౬. ‘‘వికప్పేత్వా గణ్హాహీ’’తి ఏత్థాహు పోరాణత్థేరా ‘‘భగవతో సమ్ముఖా అవికప్పేత్వా గేహతో నిక్ఖమిత్వా రథికాయ అఞ్ఞతరస్స భిక్ఖునో సన్తికే వికప్పేసి, వికప్పేన్తేన పన ‘మయ్హం భత్తపచ్చాసం ఇత్థన్నామస్స దమ్మీ’తి వత్తబ్బం, ఇతరేన వత్తబ్బం ‘తస్స సన్తకం పరిభుఞ్జ వా యథాపచ్చయం వా కరోహీ’’’తి. పఞ్చసుసహధమ్మికేసూతి సమ్ముఖా ఠితస్స సహధమ్మికస్స యస్స వికప్పేతుకామో, తం సహధమ్మికం అదిస్వా గహట్ఠస్స వా సన్తికే, సయమేవ వా ‘‘పఞ్చసు సహధమ్మికేసు ఇత్థన్నామస్స వికప్పేమీ’’తి వత్వా భుఞ్జితబ్బన్తి ఏకే, ఏవం సతి థేరో తస్మింయేవ నిసిన్నోవ తథా వాచం నిచ్ఛారేత్వా పటిగ్గణ్హాతీతి తక్కో దిస్సతి. మహాపచ్చరియాదీసు పన పరమ్ముఖా వికప్పనావ వుత్తా, సా ‘‘తేన హానన్ద, వికప్పేత్వా గణ్హాహీ’’తి ఇమినా సమేతి, తథాపి మాతికాట్ఠకథాయం (కఙ్ఖా. అట్ఠ. పరమ్పరభోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా) ‘‘తస్మా యో భిక్ఖు పఞ్చసు సహధమ్మికేసు అఞ్ఞతరస్స ‘మయ్హం భత్తపచ్చాసం తుయ్హం దమ్మీ’తి వా ‘వికప్పేమీ’తి వా ఏవం సమ్ముఖా వా ‘ఇత్థన్నామస్స దమ్మీ’తి వా ‘వికప్పేమీ’తి వా ఏవం పరమ్ముఖా వా’’తి వచనతో సహధమ్మికస్స సన్తికే ఏవ వత్తబ్బం, న సయమేవాతి దిస్సతి. యస్మా అయం పచ్ఛిమనయో పోరాణగణ్ఠిపదేనపి సమేతి, తస్మా ఇధ మాతికాట్ఠకథానుసారేన అత్థో వేదితబ్బో. ఏత్థ కిఞ్చాపి ‘‘తే మనుస్సా…పే… భోజనమదంసూ’’తి వచనతో అకప్పియనిమన్తనం పఞ్ఞాయతి, తథాపి థేరస్స కుక్కుచ్చుప్పత్తికారణేన భత్తేన సో నిమన్తితోతి వేదితబ్బో. అఞ్ఞథా పరతో ‘‘ద్వే తయో నిమన్తనే ఏకతో భుఞ్జతీ’’తి వచనేన, అనాపత్తివారేన చ విరుజ్ఝతి.

౨౨౯. ఏత్థాయం విచారణా – ‘‘అఞ్ఞో మనుస్సో పత్తం గణ్హాతి, న దాతబ్బ’’న్తి వచనతో అపరభాగే అకప్పియనిమన్తనేన నత్థి పయోజనం, పుబ్బభాగేయేవ అకప్పియనిమన్తనేన పయోజనన్తి స్వేపి భన్తే ఆగచ్ఛేయ్యాథాతి ఏత్థ కతరం అకప్పియనిమన్తనం, తస్మా అధిప్పాయో చేత్థ పమాణన్తి. న, ‘‘పిణ్డాయ చరిత్వా లద్ధభత్తం భుఞ్జతి, ఆపత్తీ’’తి వచనతోతి. తత్థ ‘‘స్వేపి భన్తే’’తి ఏత్థ యథా వచనమత్తం అగ్గహేత్వా అకప్పియనిమన్తనక్కమేన అత్థో గహితో, తథా ‘‘పిణ్డాయ చరిత్వా’’తి ఏత్థాపి అన్తరా అకప్పియనిమన్తనేన లద్ధభత్తం సన్ధాయ వుత్తన్తి అత్థో గహేతబ్బో. పిణ్డాయ హి చరన్తం దిస్వా ‘‘ఏత్థ, భన్తే, భత్తం గణ్హథా’’తి దిన్నమ్పి అకప్పియనిమన్తనేన లద్ధం నామ హోతి. వోహారేన పన ‘‘పిణ్డాయ చరిత్వా లద్ధభత్త’’న్తి వుచ్చతి, ఏవంసమ్పదమిదం దట్ఠబ్బం. అఞ్ఞథా మాతికాట్ఠకథాయం ‘‘గణభోజనే వుత్తనయేనేవ పఞ్చహి భోజనేహి నిమన్తితస్స…పే… పరస్స పరస్స భోజనే’’తి వుత్తవచనవిరోధో. ఇదఞ్హి వచనం యేన పఠమం నిమన్తితో, తతో పఠమనిమన్తితం ఆదాయ గతో పరస్స పరస్స నిమన్తనకదాయకస్స భోజనేతి అత్థపరిదీపనతో నిమన్తనతో లద్ధభత్తస్స భోజనేయేవ ఆపత్తీతి దీపేతి. ‘‘ద్వే తయో నిమన్తనే ఏకతో’’తి వచనేనపి సమేతి, అఞ్ఞథా ‘‘యేన నిమన్తితో, తస్స భోజనతో పరస్స భోజనే’’తి ఏత్తకం వత్తబ్బం సియా, పాళియం వా ‘‘నిమన్తనేన ఏకతోభుఞ్జతీ’’తి ఏత్తకం వత్తబ్బం సియా. దుతియనిమన్తనస్స పఠమభోజనే ఆపత్తిప్పసఙ్గనివారణత్థం ‘‘యేన యేనా’’తిఆది వుత్తం. నిమన్తనపటిపాటియా భుఞ్జతీతి పాళీతి చే? న, ‘‘అనాపత్తి నిచ్చభత్తే’’తిఆదిపాళివిరోధతో.

గణ్ఠిపదే పన ‘‘పిణ్డాయ చరిత్వా లద్ధభత్తం కస్మా భుఞ్జితుం న లభతీతి చే? ‘పరమ్పరభోజనం నామ పఞ్చన్నం భోజనానం అఞ్ఞతరేన భోజనేన నిమన్తితో, తం ఠపేత్వా పఞ్చన్నం భోజనానం అఞ్ఞతరం భోజనం భుఞ్జతి, ఏతం పరమ్పరభోజనం నామా’తి వుత్తత్తా’’తి లిఖితం. యది ఏవం నిచ్చభత్తాదికమ్పి న వట్టతీతి ఆపజ్జతీతి నిచ్చభత్తాది ఓదిస్సకన్తి చే? తం న, తదఞ్ఞస్స అత్తనో ధనేన నిప్ఫన్నస్స, సఙ్ఘతో లద్ధస్స వా పాతో పచనకయాగు చే ఘనా హోతి, తస్సాపి, ఏకకుటికం గామం ఉపనిస్సాయ విహరతో భిక్ఖాచరియవసేన లభితబ్బనిచ్చభత్తస్స చ అకప్పియభావప్పసఙ్గతో. తత్థ భిక్ఖాచరియవసేన లద్ధం న కప్పతి నిమన్తనకానం అప్పసాదావహనతోతి చే? న, ‘‘పఞ్చ భోజనాని ఠపేత్వా సబ్బత్థ అనాపత్తీ’’తి వచనవిరోధతో. ఖాదనీయమ్పి హి పరస్స ఖాదిత్వా భుత్తత్తా నిమన్తనభోజనం అభుఞ్జన్తో అప్పసాదం కరోతి ఏవ, తస్మా అప్పసాదావహం అప్పమాణం, తస్మా నిచ్చభత్తాది ఓదిస్సకం న సమ్భవతి. అపిచ హేట్ఠా వుత్తనయేన సద్ధిం ఇధ వుత్తనయేన సంసన్దిత్వా యం యం ఖమతి, తం తం గహేతబ్బన్తి సబ్బోపి కేసఞ్చి ఆచరియానం వినిచ్ఛయో. ఆచరియస్స పన వినిచ్ఛయో అన్తే ఆవి భవిస్సతి. ‘‘ఖీరం వా రసం వా పివతో అమిస్సమ్పీతి అధిప్పాయో’’తి వుత్తం. గణ్ఠిపదే ‘‘హేట్ఠా ఓదనేనామిస్సేత్వా ఉపరి తిట్ఠతీ’’తి లిఖితం.

మహాఉపాసకోతి గేహసామికో. మహాఅట్ఠకథాయం ‘‘ఆపత్తీ’’తి వచనేన కురున్దియం ‘‘వట్టతీ’’తి వచనం విరుద్ధం వియ దిస్సతి. ‘‘ద్విన్నమ్పి అధిప్పాయో మహాపచ్చరియం విచారితో’’తి లిఖితం. ‘‘చారిత్తతోతి ‘సన్తం భిక్ఖుం అనాపుచ్ఛా’తి పరతో వత్తబ్బతో’’తి వుత్తం. వచీకమ్మం అవికప్పనం. ఏత్థ ‘‘మహాఉపాసకో భిక్ఖూ నిమన్తేతి…పే… పచ్ఛా లద్ధం భత్తం భుఞ్జన్తస్స ఆపత్తి. పిణ్డాయ చరిత్వా లద్ధభత్తం భుఞ్జతి, ఆపత్తీ’’తి అట్ఠకథాయం వచనతో, ‘‘కాలస్సేవ పిణ్డాయ చరిత్వా భుఞ్జిమ్హా’’తి పాళితో, ఖన్ధకే ‘‘న చ, భిక్ఖవే, అఞ్ఞత్ర నిమన్తనే అఞ్ఞస్స భోజ్జయాగు పరిభుఞ్జితబ్బా, యో పరిభుఞ్జేయ్య, యథాధమ్మో కారేతబ్బో’’తి (మహావ. ౨౮౩) వచనతో చ నిమన్తేత్వా వా పవేదేతు అనిమన్తేత్వా వా, పఠమగహితనిమన్తనస్స భిక్ఖునో పఠమనిమన్తనభోజనతో అఞ్ఞం యం కిఞ్చి పరసన్తకం భోజనం పరమ్పరభోజనాపత్తిం కరోతి. అత్తనో సన్తకం, సఙ్ఘగణతో లద్ధం వా అగహట్ఠసన్తకం వట్టతి, నిమన్తనతో పఠమం నిబద్ధత్తా పన నిచ్చభత్తాది పరసన్తకమ్పి వట్టతి. ఖన్ధకే ‘‘న చ, భిక్ఖవే…పే… యథాధమ్మో కారేతబ్బో’’తి (మహావ. ౨౮౩) వచనం పరసన్తకభోజనవుత్తనియమనం. తతో హత్థకోవ నో తక్కోతి ఆచరియో.

పరమ్పరభోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౪. కాణమాతాసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౩౧-౩. పటియాలోకన్తి పచ్ఛిమం దేసం. పూవగణనాయాతి అతిరిత్తపూవగణనాయాతి అత్థో. సచే ‘‘అపాథేయ్యాదిఅత్థాయ సజ్జిత’’న్తి సఞ్ఞాయ గణ్హాతి, అచిత్తకత్తా సిక్ఖాపదస్స ఆపత్తి ఏవ. అథ ఉగ్గహితం గణ్హాతి, న ముచ్చతియేవ. అసంవిభాగే పన అనాపత్తి అకప్పియత్తా. అచిత్తకతా పఞ్ఞత్తిజాననాభావేనేవ, న వత్థుజాననాభావేనాతి ఏకే. న, మాతికాట్ఠకథాయం ‘‘పాథేయ్యాదిఅత్థాయ సజ్జితభావజానన’’న్తి అఙ్గేసు అవుత్తత్తా. పోరాణగణ్ఠిపదే పనేవం వుత్తం ‘‘ఏకేన వా అనేకేహి వా ద్వత్తిపత్తపూరేసు గహితేసు తేసం అనారోచనేన వా సయం వా జానిత్వా యో అఞ్ఞం గణ్హాతి, తస్స దుక్కటం. ఏకతో తీసు, చతూసు వా పవిట్ఠేసు ఏకేన చే ద్వేపత్తపూరా గహితా, దుతియే ద్వే గణ్హన్తే పఠమో చే న నివారేతి, పఠమస్స పాచిత్తియం. నివారేతి చే, అనాపత్తి, దుతియస్సేవ దుక్కట’’న్తి. సచే సఞ్చిచ్చ న వదతి, పోరాణగణ్ఠిపదే వుత్తనయేన పాచిత్తియం, మాతికాట్ఠకథావసేన (కఙ్ఖా. అట్ఠ. కాణమాతాసిక్ఖాపదవణ్ణనా) దుక్కటం. ‘‘అతిరేకపటిగ్గహణ’’న్తి తత్థ పఞ్చమం అఙ్గం వుత్తం, తస్మా అప్పటిగ్గహితత్తా న పాచిత్తియం, కత్తబ్బాకరణతో పన దుక్కటం. అఞ్ఞథా కిరియాకిరియం ఇదం ఆపజ్జతి, అనివారణం, అనారోచనం వా ఛట్ఠఙ్గం వత్తబ్బం సియా. ఏకనికాయికానం వాతి ఏత్థ ‘‘ఆసన్నవిహారభిక్ఖూ, ఆసన్నఆసనసాలాగతా వా సచే విసభాగేహి ఆనీతం న పటిగ్గణ్హన్తి, ‘ఆరామికాదీనంయేవ వా దాపేన్తీ’తి జానాతి, యత్థ పరిభోగం గచ్ఛతి, తత్థ దాతుం వట్టతీ’’తి వుత్తం. ‘‘ద్వత్తిపత్తపూరా’తి వచనతో పచ్ఛిఆదీసు అధికమ్పి గణ్హతో అనాపత్తీ’’తి కేచి వినయధరమానినో వదన్తి, తం తేసంయేవ నిసీదతు, ఆచరియా పన ‘‘పచ్ఛిఆదీసుపి ఉక్కట్ఠపత్తస్స పమాణవసేన ద్వత్తిపత్తపూరా గహేతబ్బా. ఉక్కట్ఠపరిచ్ఛేదకథా హేసా’’తి వదన్తి.

కాణమాతాసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౫. పఠమపవారణసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౩౬. యావదత్థపవారణాయ పవారితా కిఞ్చాపి ‘‘పవారితా’’ఇచ్చేవ అధిప్పేతా అట్ఠుప్పత్తియావ, అథ ఖో పచ్ఛిమావ ఇధాధిప్పేతా.

౨౩౭. ‘‘అలమేతం సబ్బ’’న్తి వుత్తత్తా అతిరిత్తం నామ హోతి. భిక్ఖుస్స ఇదమ్పి తే అధికం, ఇతో అఞ్ఞం న లచ్ఛతీతి కిర అత్థో.

౨౩౮-౯. ‘‘అసనం పఞ్ఞాయతీ’’తి ఏతేనేవ ‘‘భుత్తావీ’’తి ఏతస్స సిద్ధత్తా విసుం అత్థసిద్ధి నత్థి. యది అత్థి, అఙ్గానం ఛక్కత్తదస్సనన్తి. వుత్తమ్పి చేతన్తిఆది పవారణఙ్గానం పఞ్చకత్తదస్సనం. వరకోతి యో కోచి వరకో. ‘‘పవారణం పన జనేతియేవాతి విసుం సిత్థం వోదకం కరోన్తి, పవారణం న జనేతి. యాగుం వా పివన్తో పఠమం ఉదకం పివతి, వట్టతి. అవసిట్ఠం హేట్ఠాసిత్థం పవారణం న జనేతీ’’తి లిఖితం. ఉపతిస్సత్థేరో ‘‘జనేతియేవా’’తి వదతి, తం న ఇచ్ఛన్తి ఆచరియా. భజ్జితపిట్ఠన్తి తణ్డులచుణ్ణమేవ. భజ్జితసత్తుయో పిణ్డేత్వా కతమోదకో సత్తుమోదకో.

‘‘యాగుసిత్థమత్తానేవ ద్వే…పే… పటిక్ఖిపతి, న పవారేతీ’’తి వుత్తత్తా పరచఙ్కమచ్ఛాదయో పక్ఖిపిత్వా పక్కయాగుం పివన్తో సచే అఞ్ఞం తాదిసంయేవ పటిక్ఖిపతి, పవారణా న హోతీతి కిర ధమ్మసిరిత్థేరో. సచే అఞ్ఞం పటిక్ఖిపతి, న పవారేతి. కస్మా? అసనసఙ్ఖాతస్స విప్పకతభోజనస్సాభావతో. భోజనసాలాయం భుఞ్జన్తో చే, అత్తనో అపాపుణనకోట్ఠాసం అభిహటం పటిక్ఖిపతి, న పవారేతి. కామం పటిక్ఖిపతి, పత్తే పన ఆరామికో ఆకిరతి, తతో భుఞ్జితుం న వట్టతి. ఇదఞ్హి బుద్ధప్పటికుట్ఠఅనేసనాయ ఉప్పన్నేయేవ సఙ్గహం గచ్ఛతి. యథా హి సఙ్ఘతో ఉద్ధటపిణ్డం దుస్సీలో దేతి, తం పటిక్ఖిపతి, న పవారేతి, ఏవంసమ్పదమిదం. ‘‘విసభాగో లజ్జీ చే దేతి, తం తేన సమ్భోగం అకత్తుకామతాయ పటిక్ఖిపతి, పవారేతీతి అపరే’’తి వుత్తం. పరివేసనాయాతి భత్తగ్గే. ‘‘మంసేన రసం, మంసఞ్చ రసఞ్చ మంసరసన్తి ఆపజ్జనతో ‘మంసరస’న్తి వుత్తే పటిక్ఖేపతో హోతి, మంసస్స రసం మంసరసన్తి విగ్గహో నాధిప్పేతో’’తి వుత్తం. మంసకరమ్బకో నామ…పే… వట్టతీతి సుద్ధయాగు ఏవ హోతి. అప్పవారణమిస్సకకరమ్బకోయేవ హోతి, తస్మా న పవారేతి, తేన వుత్తం పరతో ‘‘ఇదఞ్చ కరమ్బకేన న సమానేతబ్బ’’న్తిఆది, తస్మా ‘‘తం అభిహరిత్వా కఞ్జియం గణ్హథా’తి వదన్తం పటిక్ఖిపతి, పవారణా న హోతీ’’తి చ ‘‘మిస్సకయాగుం గణ్హథా’తి అవుత్తత్తా ‘సమ్మిస్సితం విసుం కత్వా దేతీ’తి వుత్తత్తా’’తి చ వుత్తం, యస్మా యాగుమిస్సకన్తి ఏత్థ పదద్వయే పవారణారహస్స నామగ్గహణం నత్థి, తస్మా తత్ర చే యాగు బహుతరా వా హోతి సమసమా వా, న పవారేతి. కస్మా? తత్థ అభిహారకపటిక్ఖేపకానం యాగుసఞ్ఞత్తా. యాగు చే మన్దా, భత్తం బహుతరం, పవారేతి. కస్మా? తేసం ఉభిన్నమ్పి తత్థ భిన్నసఞ్ఞత్తాతి తక్కో ఆచరియస్స. భత్తమిస్సకే పవారణారహస్స నామస్స సబ్భావతో సబ్బదా పవారేతి ఏవ. మిస్సకే పన వుత్తనయేన కారణం వత్తబ్బం. విసుం కత్వా దేతీతి యథా భత్తసిట్ఠం న పతతి, తథా గాళ్హం హత్థేన పీళేత్వా పరిస్సావేత్వా దేతి.

అకప్పియకతన్తి ఏత్థ ‘‘కప్పియం అకారాపితేహి కదలిప్ఫలాదీహి సద్ధిం అతిరిత్తం కప్పియం కారాపేత్వాపి తం కదలిప్ఫలాదిం ఠపేత్వా అవసేసం భుఞ్జితుం వట్టతి. అమిస్సకరసత్తా పున తాని కప్పియం కారాపేత్వా అఞ్ఞస్మిం భాజనే ఠపేత్వా అతిరిత్తం కారేత్వా భుఞ్జితుం వట్టతి. కస్మా? పుబ్బే తేసు వినయకమ్మస్స అనారుళ్హత్తా’’తి వదన్తి. ‘‘భుత్తావినా చ పవారితేన ఆసనా వుట్ఠితేన కత’’న్తి వచనతో భుత్తావినా అప్పవారితేన ఆసనా వుట్ఠితేన కత్తబ్బన్తి సిద్ధం, తస్మా ‘‘పాతోవ అద్ధానం గచ్ఛన్తేసు ద్వీసు ఏకో పవారితో అవుట్ఠితో తత్థ నిసీదతి, సో ఇతరేన పిణ్డాయ చరిత్వా లద్ధం భిక్ఖం అత్తనా అభుత్వాపి ‘అలమేతం సబ్బ’న్తి కాతుం లభతి ఏవా’’తి వుత్తం, తం సుక్కపక్ఖే ‘‘భుత్తావినా కతం హోతీ’’తి ఇమినావ సిద్ధం, తస్మిం పక్ఖే అత్తనో సత్తఙ్గాని న పూరేన్తి, కణ్హపక్ఖే పటిభాగేన సత్త వుత్తానీతి వేదితబ్బం. భుత్తావినా అప్పవారితేన ఆసనా వుట్ఠితేన, అవుట్ఠితేన వా కతం హోతి, వట్టతి. ‘‘పవారితేన ఆసనా అవుట్ఠితేనేవా’’తి ఇమం పన అత్థవికప్పం దీపేతుం ‘‘సత్తఙ్గాని వుత్తానీ’’తిపి వత్తుం వట్టతి. సో పున కాతుం న లభతి పఠమం కతస్స పున తేనేవ కత్తబ్బప్పసఙ్గతో. యఞ్చ అకతం, తం కత్తబ్బన్తి హి వుత్తం. అథ సోవ పఠమో పున కత్తుకామో హోతి, అఞ్ఞస్మిం భాజనే పుబ్బే అకతం కాతుం లభతి. దుతియో పఠమభాజనేపి కాతుం లభతి. ‘‘యేన అకతం, తేన కాతబ్బ’’న్తి హి వుత్తం. ఇమమేవత్థం సన్ధాయ ‘‘యేన యం పఠమం కప్పియం కతం, తమేవ సో పున కాతుం న లభతి, అఞ్ఞేన కాతబ్బ’’న్తి లిఖితం. తత్థ తన్తి తం పఠమం కతన్తి అత్థో. పేసేత్వా కారేతబ్బన్తి ఏత్థ అనుపసమ్పన్నో చే గతో, తత్రట్ఠేన ఏకేన భిక్ఖునా పటిగ్గాహేత్వా అపరేన కారేతబ్బన్తి తత్థ ఏకోవ ఏవమేవ కాతుం న లభతీతి. ‘‘యం కిఞ్చి గిలానం ఉద్దిస్సా’తిఆదివచనతో విహారాదీసు గిలానస్స పాపుణనకోట్ఠాసమ్పి గిలానాతిరిత్తం నామ, తస్మా వట్టతీ’’తి వదన్తి. ఆహారత్థాయాతి వికాలే ఏవాతి ఏకే.

౨౪౧. కాయకమ్మం అజ్ఝోహరణతో. వచీకమ్మం వాచాయ ‘‘అతిరిత్తం కరోథ భన్తే’’తి అకారాపనేనాతి వేదితబ్బం.

పఠమపవారణసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౬. దుతియపవారణసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౪౩. సాధారణమేవాతి సబ్బపవారణానం సాధారణం ‘‘యావత్తకం ఇచ్ఛసీ’’తి ఇదం.

దుతియపవారణసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౭. వికాలభోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౪౭-౯. నటానం నాటకాని నటనాటకాని, సీతాహరణాదీని. మూలఞ్చ తం ఖాదనీయఞ్చాతి మూలఖాదనీయం. ఏస నయో సబ్బత్థ. పిట్ఠన్తి చుణ్ణం. ఖారకమూలన్తి యూపసమూలం. చచ్చుమూలం నేళియమూలం. తమ్బకం వచం. తణ్డులేయ్యకం చూళకుహు. వత్థులేయ్యకం మహాకుహు. వజకలి నికోట్ఠం. జజ్ఝరీ హిరతో.

కోట్ఠం జరట్ఠం వుచ్చతి. గణ్ఠి ముహుకులముదు విచయత్థ వజముజు వదుళవి.

వజ్జయేతిమే కింసుకం, హలిద్ది. కసేరుకో, కటిబలవన్తి తస్స నామం. అమ్బాటకం అమూలకం పిఢల కక్కుల. మసాలు కినళ. ఆలువ కళి తడ్ఢిఅళి అలస కటిస్సల నమేదతి మేర. సిగ్గు సీరి కోళ కాలకం నేకళవి. ఖీరవల్లికన్దో తుమూరోరియో హోతి. సఙ్ఖతో ధోవనమేవ. అయం ‘‘పరిసఙ్ఖారో’’తి లిఖితం. ఖీరకాకోలీ కిరికవేళి. జీవికం జీవిహి. ఉసభక ఉమ్మసువియి.

హిన్తాలం కితిలి. కున్తాల తోహో తిలిసతా పదికళిరో పటసేవలకళి. కరమన్దకం కరమ్బ దణ్డోకిర ఉదకజోతి కణ్డకో. ‘‘సిఙ్ఘతకోతిపి వుచ్చతీ’’తి లిఖితం. ఫగ్గవ హకిళి. నత్తమాలన్తి కరఞ్జి.

సేల్లు లోహోలియం. కాసమద్దక కుదువవలి అనసికిన. ఉమ్మాదియ మేలేలిదియ. చీనముగ్గో వేనముత్తి హురముగ్గ. రాజమాసో మాహవిలితి. అగ్గిమన్తో ముఞ్చి. సునిపణ్ణకో తిపిలవనినాళికా తిలక. భూమియం జాతలోణీతి ఏత్థ లోణీనామస్స సాధారణత్తా ‘‘భూమియ’’న్తి విసేసేత్వా వుత్తం. బ్రహ్మీపత్తం దేమేతేయే పణసా. ‘‘దీపవాసినో వదన్తీ’’తి సిథిలం కత్వా కస్మా వుత్తన్తి చే? ‘‘ఖాదనీయత్థం ఫరతీతి లక్ఖణేన అసమానత్తా’’తి వుత్తం. పదేలివినితేకి. సులసిపణ్ణన్తి తసాపలికం.

అగన్ధికపుప్ఫం కరిస్సయేతి చేకవాదిదపుప్ఫం చేలేపతిమలం. జీవన్తీపుప్ఫం జీవితన్దిగమల. బకుల ముథువల. కుయ్యక పునపున్నామపున్నరా, జాతిసుమన. నవమాలికా చేహేమల.

తిన్తిణిక కచినీ విలేయి. మాతులుఙ్గ లవనో. పుస్సఫల సుపులి. తిమ్బరూసక తిగిబ్బేరేహితి సుసతుధుత. తిపుసవాతిఙ్గణ ధుతతికేణ పటియి. చోచ వరియియేలి. మోచ అతిరేలి. గోట్ఠఫలం పూవఫలన్తి ఏకే. కోట్ఠసే కిర అచ్ఛివ.

అసముస్సి బిమ్బ ఇతి కేచి. కాస్మరీతి సేపణ్ణి. అతితేమేతి కరియమేతిస్స. జాతిఫలం కతంమేతి. కటుకఫలం తిరిరక.

తరుణఫలం కిరిఉపులు. పోక్ఖరట్ఠి కిఞ్చక్ఖట్ఠి. సిద్ధత్థకం సాసపం సేతవణ్ణం. రాజికం రత్తం హోతి.

హిఙ్గుం హిఙ్గుజతున్తి సబ్బాపి హిఙ్గువికతియో. ఏత్థ హిఙ్గుజతు నామ పత్తసాఖా పచిత్వా కాతబ్బా. సాఖా పచిత్వా కతా సిపాటికా. అఞ్ఞేహి మిస్సేత్వా కతాతి కేచి. తకం కట్ఠజన్తి అగ్గికేళిని. నికితిస్సాకాలేసయో. తిమేర, తకపత్తి పసాఖాపత్తే పచిత్వా కాతబ్బా. ‘‘తకపణ్ణి సావతి ఏవ కాతబ్బా’’తి లిఖితం.

వికాలభోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౮. సన్నిధికారకసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౫౩. అపరజ్జు సన్నిధి నామ హోతీతి అత్థో. అజ్జ పటిగ్గహితన్తి న కేవలం పటిగ్గహితమేవ, అథ ఖో ఉగ్గహితకమ్పి, తేనేవ అట్ఠకథాయం ‘‘పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి ఏవం సన్నిధికతం యం కిఞ్చి యావకాలికం వా యామకాలికం వా అజ్ఝోహరితుకామతాయ గణ్హన్తస్స పటిగ్గహణే తావ ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి వుత్తం. యది తం పఠమమేవ పటిగ్గహితం, ‘‘పటిగ్గహణే తావా’’తి న వత్తబ్బం, తస్మా వేదితబ్బమేతం ‘‘అత్తనో కాలే గహితం అజ్జ పటిగ్గహిత’న్తి వుత్త’’న్తి.

ఏత్థాహ – యథా పఞ్చ భేసజ్జాని ఉగ్గహితకాని అనధిప్పేతాని. సత్తాహాతిక్కమే అనాపత్తి అనజ్ఝోహరణీయత్తా, తథా ఇధాపి ఉగ్గహితకం నాధిప్పేతన్తి? ఏత్థ వుచ్చతి – భేసజ్జసిక్ఖాపదే (పారా. ౬౧౮ ఆదయో) ఉగ్గహితకం నాధిప్పేతన్తి యుత్తం అత్తనో కాలాతిక్కమనమత్తేన తత్థ ఆపత్తిప్పసఙ్గతో. ఏత్థ న యుత్తం అత్తనో కాలాతిక్కమనమత్తేన ఆపత్తిప్పసఙ్గాభావతో. అజ్ఝోహరణేనేవ హి ఏత్థ ఆపత్తీతి అధిప్పాయో, తస్మా అనుగణ్ఠిపదమతేన అజ్జ ఉగ్గహేత్వా పునదివసే భుఞ్జన్తో ద్వే ఆపత్తియో ఆపజ్జతి.

తత్రాయం విచారణా – అత్తనా భుఞ్జితుకామో అజ్జ ఉగ్గహేత్వా పునదివసే భుఞ్జతి, ద్వే ఆపత్తియో ఆపజ్జతి. సామణేరాదీనంయేవ అత్థాయ ఉగ్గహేత్వా గహితం పునదివసే పటిగ్గహేత్వా భుఞ్జన్తో ఆపత్తియా న కారేతబ్బోతి. పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి ఏత్థాయమధిప్పాయో – సచే బేలట్ఠసీసో వియ దుతియతతియాదిదివసత్థాయ అజ్జ పటిగ్గహేత్వా సామణేరాదీనం గోపనత్థాయ దేతి, తస్స పునదివసే అజ్ఝోహరణత్థం పటిగ్గహణే ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి సమ్భవతి. సయమేవ సచే తం గోపేత్వా ఠపేతి, పునదివసే పతితం కచవరం దిస్వా విమతివసేన వా పటిగ్గణ్హతో పటిగ్గహణతోవ ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి సమ్భవతి. నో చే పటిగ్గణ్హాతి, తం దుక్కటం నత్థి. ‘‘ఇదఞ్హి ‘ఏకం పాదం అతిక్కామేతి, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్సా’తిఆది వియా’’తి వుత్తం. యో పన ఏకప్పహారేనేవ ద్వేపి పాదే అతిక్కామేతి, తస్స తం థుల్లచ్చయం నత్థి, ఏవంసమ్పదమిదన్తి వేదితబ్బం. ఏత్థ పటిగ్గహితభావం అవిజహన్తమేవ సన్నిధిం జనేతీతి ధమ్మసిరిత్థేరో, తం ‘‘పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి పాళియా విరుజ్ఝతి. కపాలేన పీతో పన స్నేహో అబ్బోహారికో. కిఞ్చాపి ఉణ్హే ఓతాపేన్తస్స పగ్ఘరతి, తథాపి ‘‘భేసజ్జసిక్ఖాపదే వియా’’తి వుత్తం. ఇతరథా కపాలేన పీతా సప్పిఆదయోపి సత్తాహాతిక్కమే ఆపత్తిం జనేయ్యున్తి. సయం పటిగ్గహేత్వాతి ఇధాపి పుబ్బే వుత్తవిధియేవ. దుద్ధోతపత్తకథాపి ఏతేన సమేతి వియ. ఆహారత్థాయాతి కాలేపి లబ్భతి. పకతిఆమిసేతి కప్పియామిసే. సామిసేన ముఖేన అజ్ఝోహరతో ద్వేతి ‘‘హియ్యో పటిగ్గహితయామకాలికం అజ్జ పురేభత్తం సామిసేన ముఖేన అజ్ఝోహరతో ద్వే పాచిత్తియానీ’’తి లిఖితం. అజ్జ పటిగ్గహితం యావకాలికమ్పి హి యామాతిక్కన్తపానకేన సంసట్ఠం సన్నిధిం కరోతి. అకప్పియమంసేసు మనుస్సమంసే థుల్లచ్చయం, సేసమంసే దుక్కటఞ్చ వడ్ఢతి.

౨౫౫. సత్తాహకాలికం యావజీవికం ఆహారత్థాయాతి కాలేపి దుక్కటమేవ సన్నిధిం అనాపజ్జనతోతి కేచి. తదహు పటిగ్గహితం తదహు పురేభత్తం వట్టతీతి చే? న, పాళియమ్పి అట్ఠకథాయమ్పి విసేసస్స నత్థితాయ. భేసజ్జసిక్ఖాపదే పురేభత్తం యథాసుఖం పరిభుఞ్జనం వుత్తన్తి చే? ఆహారే సప్పిఆది సఙ్గహం యాతి, తేన తగ్గతికవసేన వుత్తం, న భేసజ్జవసేన వుత్తన్తి ఉపతిస్సో.

సన్నిధికారకసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౯. పణీతభోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౫౯. అకప్పియసప్పినాతి యేసం మంసం న కప్పతి, తేసం సప్పినా. ‘‘వసాతేలఞ్హి ఠపేత్వా అకప్పియసప్పి నామ నత్థీ’’తి లిఖితం. విసఙ్కేతన్తి ఏత్థ ‘‘సూపోదనవిఞ్ఞత్తిపి న హోతీ’’తి వుత్తం. కాయికానీతి కాయేన ఆపజ్జితబ్బాని.

౨౬౧. మహానామసిక్ఖాపదేన కారేతబ్బోతి సఙ్ఘవసేన పవారితే భేసజ్జత్థాయ సప్పిఆదిపఞ్చకం విఞ్ఞాపేతి చే, తత్థ ‘‘న భేసజ్జేన కరణీయేన భేసజ్జ’’న్తి ఏత్థ సఙ్గహం గచ్ఛతి, తస్మా ‘‘తేన పాచిత్తియ’’న్తి వుత్తం. పాళిముత్తకేసు ‘‘భిక్ఖునీనమ్పి దుక్కట’’న్తి లిఖితం.

పణీతభోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౦. దన్తపోనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౬౪-౫. ముఖద్వారన్తి కణ్ఠనాళి. ఉచ్చారణమత్తన్తి ఉక్ఖిపితబ్బమత్తకం. కసటం ఛడ్డేత్వాతి సముదాచారవసేన, అఛడ్డితేపి ‘‘వట్టతీ’’తి వుత్తం. హత్థపాసాతిక్కమన్తి దాయకస్స. భిక్ఖుస్స దేతీతి అఞ్ఞస్స భిక్ఖుస్స. కఞ్జికన్తి యం కిఞ్చి ద్రవం. పత్తో పటిగ్గహేతబ్బోతి భూమియం ఠపితే అభిహారాభావతో. ‘‘యథా పఠమతరం పతితథేవే దోసో నత్థి, తథా ఆకిరిత్వా అపనేన్తానం పతితథేవేపి అభిహటత్తా నేవత్థి దోసో’’తి లిఖితం. చరుకేనాతి ఖుద్దకపిణ్డేన. జాగరన్తస్సపీతి ‘‘అపి-సద్దేన సుత్తస్సపీ’’తి లిఖితం. కేచీతి అభయగిరివాసినో. తేహి కాయసంసగ్గే కాయపటిబద్ధేనాపి తప్పటిబద్ధేనాపి థుల్లచ్చయాపత్తి దస్సితా ఏవాతి అత్థో. కాయపటిబద్ధపటిబద్ధేనాతి వచనమత్తమేవేతం. ‘‘సత్థకేనాతి పటిగ్గహితకేనా’’తి లిఖితం, తం దుల్లిఖితం సతిపి మలే పున పటిగ్గహేతబ్బకిచ్చాభావతో. కేసఞ్చి అత్థాయాతి అనుపసమ్పన్నానం అత్థాయ. ‘‘సామణేరస్స హత్థం ఫుట్ఠమత్తమేవ తం పరిచ్చత్త’’న్తి లిఖితం.

పటిగ్గహణుపగభారం నామ మజ్ఝిమపురిసేన ఉక్ఖిపితబ్బకం. మూలపటిగ్గహణమేవ వట్టతీతి ఏత్థ ‘‘మచ్ఛికవారణత్థన్తి వుత్తత్తా ‘అభుఞ్జనత్థాయాపి పటిగ్గహేత్వా గహితే వట్టతీ’’’తి యే వదన్తి, తే వత్తబ్బా ‘‘సీసమక్ఖనతేలం పటిగ్గహేత్వా ‘ఇదం సీసమక్ఖన’న్తి అనాభోగేనేవ సత్తాహం అతిక్కామేన్తస్స కిం నిస్సగ్గియం భవేయ్యా’’తిఆది, సుత్తాధిప్పాయో పన ఏవం గహేతబ్బో ‘‘మచ్ఛికవారణత్థం బీజన్తస్స తస్మిం లగ్గరజాదిమ్హి పత్తే పతితే సుఖం పరిభుఞ్జితుం సక్కా’తి సఞ్ఞాయ పుబ్బే పటిగ్గహితబ్బ’’న్తి వుత్తం. పరివత్తనకథాయం ‘‘అమ్హాకం తణ్డులేసు ఖీణేసు ఏతేహి అమ్హాకం హత్థగతేహి సామణేరసన్తకేహిపి సక్కా పతిట్ఠపేతు’న్తి భిక్ఖూనం చిత్తుప్పాదో చే సమ్భవతి, ‘పరివత్తనం సాత్థక’న్తి ఉపతిస్సత్థేరో’’తి వుత్తం. యది ఏవం సుద్ధచిత్తానం నిరత్థకన్తి ఆపన్నమేవ, తథా ‘‘పణ్డితో ఏస సామణేరో పత్తపరివత్తనం కత్వా దస్సతి, మయమేవ చ ఇమస్స విస్సాసేన వా యాచిత్వా వా భుఞ్జిస్సామా’’తి చిత్తే సతి భుఞ్జితుం న వట్టతి కతేపి పరివత్తనేతి చ ఆపన్నం, కిం బహునా. నిరపేక్ఖేహేవ గణ్హితబ్బం, న సాపేక్ఖేహీతి దస్సనత్థం వుత్తన్తి ఆచరియో. అయమేవత్థో ‘‘సచే పన సక్కోతి వితక్కం సోధేతుం, తతో లద్ధం ఖాదితుమ్పి వట్టతీ’’తి వచనేన సిద్ధోవ. ఆధారకే పత్తో ఠపితో హోతి యథాపటిగ్గహితభావే నిరాలయో. సముద్దోదకేన అప్పటిగ్గహితకేన. మేణ్డకస్స ఖీరం ఖీరత్తావ వట్టతి. ‘‘అత్తనో పన ఖీరం ముఖేనేవ పివన్తస్స అనాపత్తీతి దస్సేతుం వుత్త’’న్తి వుత్తం. ‘‘సరీరనిస్సితమహాభూతాని హి ఇధాధిప్పేతానీ’’తి లిఖితం, తదుభయమ్పి ‘‘కప్పియమంసఖీరం వా’’తిఆదినా నయేన విరుజ్ఝతి.

అపిచ ‘‘అప్పటిగ్గహితభాజనే అఞ్ఞభిక్ఖుసన్తకే అత్తనో పిణ్డపాతం పక్ఖిపతి, ‘తం థోక’న్తి వా అఞ్ఞేన వా కారణేన వదతి, తం సబ్బేసం న కప్పతి. కస్మా? వినయదుక్కటత్తా. అత్తనా పటిగ్గహేత్వా పక్ఖిపితబ్బం వినయవిధిం అకత్వా దుక్కటన్తి అధిప్పాయో. ఏవం తాదిసం కిమత్థం న భుఞ్జతీతి? అట్ఠకథాయం ‘ఉగ్గహితకో హోతీ’తి వుత్తత్తా. ఏవఞ్హి తత్థ వుత్తం భూమియం వా భాజనే వా ఫలం వా యం కిఞ్చి ఆమిసం వా యావజీవికమ్పి అప్పటిగ్గహితకం అజానన్తో ఆమసతి, న వట్టతి, ఉగ్గహితకం హోతీ’’తి అనుగణ్ఠిపదే వుత్తం, తస్మా ఇమస్స మతేన భిక్ఖు భిక్ఖుస్స సచే పత్తే అప్పటిగ్గహితే పిణ్డం ఠపేతి, తం అకప్పియం ఉగ్గహితకన్తి సిద్ధం. అయమేవత్థో ‘‘సచే అత్తనో వా భిక్ఖూనం వా యాగుపచనకభాజనే…పే… నిరామిసం కత్వా పరిభుఞ్జితబ్బ’’న్తి వచనేన సంసన్దిత్వా కథేతబ్బో. ‘‘కప్పియమంసఖీరం వా’’తి పసఙ్గవసేన వుత్తం. దధి చే పటిలద్ధం, తఞ్చ అధిప్పేతన్తి కేచి.

దన్తపోనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

సమత్తో వణ్ణనాక్కమేన భోజనవగ్గో చతుత్థో.