౨. గణభోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౨౦౯-౨౧౮. గుళ్హపటిచ్ఛన్నోతి అపాకటోవ. ఏకో పుత్తేనాతి ఏకస్సేకం భత్తం ‘‘అహం అఞ్ఞేన నిమన్తితో’’తి న వుచ్చతి. ‘‘సచే ఏకతో గణ్హన్తి , గణభోజనం హోతీ’’తి (పాచి. అట్ఠ. ౨౧౭-౨౧౮) వుత్తత్తా చత్తారో ఉపాసకా చత్తారో భిక్ఖూ విసుం విసుం నిమన్తేత్వా హత్థపాసే ఠితానం చే దేన్తి, గణభోజనం హోతి ఏవాతి ఏకే, తం న యుత్తం వియ. ‘‘విఞ్ఞత్తితో పసవనే గణస్స ఏకతో గహణే ఇమినా సిక్ఖాపదేన ఆపత్తి, విసుం గహణే పణీతభోజనసూపోదనవిఞ్ఞత్తీహీ’’తి లిఖితం. ‘‘విఞ్ఞత్తితో పసవనం అట్ఠుప్పత్తివసేన అట్ఠకథాయం అనుఞ్ఞాతం. సూపోదనాదివసేన తత్థ ఆపత్తి ఏవా’’తి వుత్తం, తం న యుత్తం. కస్మా? పరివారే (పరి. ౧౬౮) ఏవ ద్విన్నం ఆకారానం ఆగతత్తా, తస్మా అట్ఠకథాయం ‘‘అనుఞ్ఞాత’’న్తి దువుత్తం. అట్ఠుప్పత్తియంయేవ పాకటన్తి ‘‘పదభాజనే న వుత్త’’న్తి వత్తబ్బం. ఏకతో గణ్హన్తీతి గహితభత్తాపి అఞ్ఞే యావ గణ్హన్తి, తావ చే తిట్ఠన్తి, ఏకతో గణ్హన్తియేవ నామ. ‘‘గచ్ఛతి చే, అనాపత్తీ’’తి వదన్తి.

ఏత్థాహ – ‘‘పటిగ్గహణమేవ హేత్థ పమాణ’’న్తి వుత్తం, అథ కస్మా పాళియం ‘‘గణభోజనం నామ యత్థ చత్తారో…పే… భుఞ్జన్తి, ఏతం గణభోజనం నామా’’తి (పాచి. ౨౧౮) వుత్తన్తి? వుచ్చతి – యత్థాతి ఉపయోగత్థే భుమ్మవచనం. చత్తారోతి గణస్స హేట్ఠిమపరిచ్ఛేదనిదస్సనం. పఞ్చన్నం భోజనానన్తి ఆపత్తిప్పహోనకభోజననిదస్సనం. అఞ్ఞతరేన భోజనేన నిమన్తితాతి అకప్పియనిమన్తననిదస్సనం. నిమన్తనవసేనేవ పన గణభోజనస్స వుత్తత్తా ‘‘నిమన్తితా భుఞ్జన్తీతి వుత్త’’న్తి వుత్తం. ‘‘అఞ్ఞతరం భోజనం విఞ్ఞాపేత్వా భుఞ్జన్తీ’’తి పన న వుత్తం అట్ఠుప్పత్తియంయేవ పాకటత్తా. యం భుఞ్జన్తీతి ఏవం సమ్బన్ధో వేదితబ్బో. తత్థ భుఞ్జన్తీతి పటిగ్గాహకనియమవచనం. న హి అప్పటిగ్గహితకం భిక్ఖూ భుఞ్జన్తి. ఇదం వుత్తం హోతి ‘‘గణస్స యతో పటిగ్గహితాహారభోజనహేతు పాచిత్తియ’’న్తి. ఆగన్తుకపట్టం మోఘసుత్తేన సిబ్బిత్వా ఠపేన్తి, తత్థ అనువాతే యథా ఏకతలం హోతి, తథా హత్థేహి ఘట్టేతి. వలేతీతి ఆవట్టేతి. పరివత్తనన్తి సుత్తం గణ్హన్తానం సుఖగ్గహణత్థం సుత్తపరివత్తనం కరోతి, పట్టం సిబ్బన్తానం సుఖసిబ్బనత్థం పట్టపరివత్తనఞ్చ. నవచీవరకారకో ఇధాధిప్పేతో, న ఇతరోతి. ‘‘బిమ్బిసారం ఆపుచ్ఛిత్వా సమ్భారే కయిరమానేయేవ కాలా అతిక్కన్తా, పచ్ఛా గణభోజనసిక్ఖాపదే పఞ్ఞత్తే భగవన్తం ఉపసఙ్కమిత్వా పుచ్ఛీ’’తి వదన్తి, అఞ్ఞథా అట్ఠకథాయ విరుజ్ఝనతో.

౨౨౦. ‘‘ద్వే తయో ఏకతోతి యేపి అకప్పియనిమన్తనం సాదియిత్వా’’తిఆదివచనేన అకప్పియనిమన్తనపచ్చయా ఏవ అనాపత్తి, విఞ్ఞత్తితో ఆపత్తియేవాతి దీపేతి. అనిమన్తితో చతుత్థో యస్స తదేతం అనిమన్తితచతుత్థం. ఏస నయో సబ్బత్థ. పవేసేత్వాతి నిసీదాపేత్వా. చీవరదానసమయలద్ధకచతుక్కం చీవరకారసమయలద్ధకచతుక్కన్తి ఏవమాదీని. తాని చాతి యేహి భోజనేహి విసఙ్కేతో నత్థి, తాని. మహాథేరేతి ఉపసమ్పన్నే. అట్ఠత్వాతి ఠితేన నిమిత్తం దస్సితం హోతి. తత్థ తత్థ గన్త్వాతి రథికాదీసు భిక్ఖుసమీపే గన్త్వా. ఇమస్మిం పన సిక్ఖాపదే కత్థచి పోత్థకే ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చీవరదానసమయే గణభోజనం భుఞ్జితుం. ఏవఞ్చిదం భగవతా భిక్ఖూన’’న్తి పాఠో దిస్సతి. కత్థచి ‘‘భుఞ్జితు’’న్తి వత్వా ‘‘ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఇమం సిక్ఖాపదం ఉద్దిసేయ్యాథా’’తి పాఠో, అయం సోభనో.

గణభోజనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.