౯. రతనవగ్గో
౧. అన్తేపురసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౪౯౪-౭. యథా భగవన్తం పయిరుపాసతి, ఏవమాకారేన నారహతాయం పురిసో పాపో హోతుం, న హోతి పాపోతి అత్థో, కారణత్థం వా. తన్తి నిపాతమత్తం, యతోతి వా అత్థో. హత్థిసమ్మద్దన్తి సఙ్ఘాటసమ్మద్దో, అక్కమనం చుణ్ణతాతి అత్థో.
౪౯౮. రతనం నామ అగ్గమహేసీ, తథాపి ఇధ అఞ్ఞాపి దేవిగోత్తా న రక్ఖతి, అనాపత్తివారే ‘‘న మహేసీ హోతీ’’తి వచనాభావతో. సచే ఖత్తియోవ హోతి, నాభిసిత్తో. అభిసిత్తోయేవ హోతి, న ఖత్తియో రక్ఖతీతి ఆచరియో. అనాపత్తివారే మాతికాట్ఠకథాయం అఙ్గభావేన చ వుత్తత్తా అభిసిత్తభావోవపమాణం. సేసం ఉక్కట్ఠపరిచ్ఛేదోతి ఏకే.
౫౦౦-౫౦౧. ‘‘న సయనిఘరే సయనిఘరసఞ్ఞీ’’తి తికచ్ఛేదోపి ఏత్థ లబ్భతి. న సయనిఘరం నామ అపరిక్ఖిత్తరుక్ఖమూలాది.
అన్తేపురసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౨. రతనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౫౦౪. ‘‘అధివాసేన్తు గహపతినో భత్త’’న్తి చ ‘‘మే గహపతినో’’తి చ అత్థి.
౫౦౬. కురున్దివచనేన ఘరేపి యది భిక్ఖూ ఆసఙ్కన్తి, తత్థ ఠత్వా ఆచిక్ఖితబ్బన్తి వుత్తం హోతి. పతిరూపాతి ‘‘రతనసమ్మతే పంసుకూలగ్గహణం వా రతనే నిరుస్సుక్కగమనం వా’’తి లిఖితం. ‘‘తావకాలికవసేనపి అనామాసం పటిగ్గణ్హితుం న లభతీ’’తి వదన్తి. సమాదపేత్వాతి యాచిత్వా ‘‘ఉద్దిస్స అరియా తిట్ఠన్తి, ఏసా అరియాన యాచనా’’తి (జా. ౧.౭.౫౯) వుత్తనయేన.
రతనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౩. వికాలగామప్పవిసనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౫౧౧-౨. అహినా డట్ఠవత్థుమ్హి సో భిక్ఖు సన్తం భిక్ఖుం అనాపుచ్ఛా గతో, తస్స కుక్కుచ్చం ఉదపాది. అదిన్నాదానే వుత్తనయేనాతి గామో గామూపచారోతి ఇదం సన్ధాయ వుత్తం.
వికాలగామప్పవిసనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౪. సూచిఘరసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౫౧౭. తన్తి భేదనకం. అస్సాతి పాచిత్తియస్స పఠమం భేదనకం కత్వా పచ్ఛా దేసేతబ్బత్తా. ఏస నయో ఇతరేసుపి.
౫౨౦. వాసిజటేతి వాసిదణ్డకే.
సూచిఘరసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౫. మఞ్చసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౫౨౧-౨. ‘‘ఉచ్చే మఞ్చే’’తి చ ‘‘ఉచ్చా మఞ్చే’’తి చ కత్థచి. ఆయతోతి విత్థతో. అట్ఠఙ్గులపాదకన్తి భావనపుంసకం, అట్ఠఙ్గులప్పమాణం పాదకం వా.
మఞ్చసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౬. తూలోనద్ధసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౫౨౮. పోటకితూలన్తి యం కిఞ్చి తిణతూలం. పటిలాభేన ఉద్దాలేత్వా పాచిత్తియం దేసేతబ్బన్తి ఏత్థ కిఞ్చాపి పటిలాభమత్తేనేవ పాచిత్తియన్తి వియ దిస్సతి, పరిభోగేయేవ పన ఆపత్తి దట్ఠబ్బా, ‘‘అఞ్ఞేన కతం పటిలభిత్వా పరిభుఞ్జతి, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి వచనం ఏత్థ సాధకం.
తూలోనద్ధసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౭. నిసీదనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౫౩౧. కిఞ్చాపి నిసీదనస్స జాతి న దిస్సతి ఏత్థ, తథాపి చీవరక్ఖన్ధకే అనుఞ్ఞాతత్తా, ‘‘నవ చీవరాని అధిట్ఠాతబ్బానీ’’తి ఏత్థ చ పరియాపన్నత్తా చీవరజాతియేవస్స జాతీతి వేదితబ్బా. ‘‘సన్థతసదిసం సన్థరిత్వాతి సదస’’న్తి పుబ్బే వుత్తనిసీదనసన్థతత్తా ఉపమేతి. లాభే సదసం, అలాభే అదసమ్పి వట్టతీతి ఏకే, తం న యుత్తం. ‘‘నిసీదనం నామ సదసం వుచ్చతీ’’తి తస్స సణ్ఠాననియమనతో.
నిసీదనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౮. కణ్డుపటిచ్ఛాదిసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౫౩౯. యది కణ్డుపటిచ్ఛాది నామ అధోనాభి ఉబ్భజాణుమణ్డలా ఉప్పన్నకణ్డుపీళకాదిపటిచ్ఛాదికా అధిప్పేతా, తస్స సుగతస్స సుగతవిదత్థియా దీఘసో చతస్సో విదత్థియో తిరియం ద్వేతి ఇదమ్పి అతిమహన్తం పమాణం దిస్సతి. సబ్బో హి పురిసో అత్తనో అత్తనో విదత్థియా సత్తవిదత్థికో హోతి, సుగతస్స చ ఏకావిదత్థి మజ్ఝిమస్స పురిసస్స తిస్సో విదత్థియో హోన్తి, తస్మా కణ్డుపటిచ్ఛాది పకతిపురిసస్స పమాణం ఆపజ్జతి తిరియం, దీఘసో పన దిగుణం ఆపజ్జతీతి. ఆపజ్జతు, ఉక్కట్ఠపరిచ్ఛేదో తస్సా, చే ఇచ్ఛతి, సబ్బమ్పి సరీరం పటిచ్ఛాదేస్సతి, సబ్బసరీరగతసఙ్ఘాటి వియ బహుగుణం కత్వా నివాసేతుకామో నివాసేస్సతీతి అయం భగవతో అధిప్పాయో సియా.
కణ్డుపటిచ్ఛాదిసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౯. వస్సికసాటికసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౫౪౨. వస్సికసాటికాపి ఉక్కట్ఠపటిచ్ఛేదవసేన అనుఞ్ఞాతా. వస్సకాలే కేచి సఙ్ఘాటిపరిభోగేనేవ పరిభుఞ్జిస్సన్తీతి అయం భగవతో అధిప్పాయో సియా. కిఞ్చాపి ఇమినా తక్కేన అనుఞ్ఞాతా, ‘‘అప్పమాణికాయో కణ్డుపటిచ్ఛాదియో ధారేన్తి, వస్సికసాటికాయో ధారేన్తీ’’తి ఇమస్మిం వత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తత్తా పన అఞ్ఞథా పుణ్ణపరిచ్ఛేదతో అధికప్పమాణాయో తే భిక్ఖూ ధారేసున్తి కత్వా ఏతపరమతా తాసం అనుఞ్ఞాతాతి వేదితబ్బా. ఏసేవ నయో దసమేపి.
వస్సికసాటికసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౧౦. నన్దత్థేరసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౫౫౧. తత్థ భిసిం వా బిబ్బోహనం వా కరోతీతి దీఘసో బహూనం భిక్ఖూనం సాధారణత్థం కరోతీతి యుజ్జతి.
నన్దత్థేరసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
సమత్తో వణ్ణనాక్కమేన రతనవగ్గో నవమో.
పాచిత్తియకణ్డవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౬. పాటిదేసనీయకణ్డో
౧. పఠమపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౫౫౩-౫. ‘‘పటిదేసేతబ్బాకారదస్సన’’న్తి అట్ఠకథాయం వుత్తత్తా పాళియం ఆగతవసేనేవ ఆపత్తి దేసేతబ్బా, న అఞ్ఞథా. ‘‘అన్తరఘరే అన్తరఘరసఞ్ఞీ’’తిఆదినా చ ‘‘ఖాదనీయభోజనీయే అఖాదనీయఅభోజనీయసఞ్ఞీ’’తిఆదినా చ ‘‘భిక్ఖునియా అభిక్ఖునిసఞ్ఞీ’’తిఆదినా చ నయేన అపరేపి తయో తికచ్ఛేదా యోజేత్వా దస్సేతబ్బా.
పఠమపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౨. దుతియపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదవణ్ణనా
౫౫౯. ‘‘నిమన్తితా భుఞ్జన్తీతి పఞ్చన్నం భోజనానం అఞ్ఞతరేన భోజనేన నిమన్తితా భుఞ్జన్తీ’’తి కిఞ్చాపి వుత్తం, అథ ఖో అకప్పియనిమన్తనేన నిమన్తితతా ఏత్థ న అఙ్గం, మాతికాట్ఠకథాయం వా ఇధ వా అనాపత్తివారే లేసాభావతో, తస్మా ‘‘నిమన్తితా’’తి పదస్స అత్థో పుబ్బే ఆచిణ్ణవసేనేవ వుత్తో. అపరేపి తయో తికచ్ఛేదా యోజేత్వా దస్సేతబ్బా పదభాజనే వుత్తత్తాతి వేదితబ్బం. యథా తథా హి భుఞ్జన్తానం తాదిసం భిక్ఖునిం అవారేన్తానం పాటిదేసనీయమేవ. ‘‘ఏసా వోసాసతి నామ, వోసాసన్తీ’’తి చ దువిధో పాఠో. ‘‘అజ్ఝోహారే అజ్ఝోహారే’’తి వచనేన పున ‘‘గారయ్హం ఆవుసో ధమ్మ’’న్తి ఏకవచనం విరుద్ధన్తి. పఠమం అజ్ఝోహారేయేవ ఆపన్నం సన్ధాయ వుత్తం, తథా అఞ్ఞత్రాపి ఆగచ్ఛతి ‘‘ఆపజ్జిమ్హా’’తి వచనతో. ఏకేన బహూనమ్పి వట్టతీతి కేచి, తం న సున్దరం. ‘‘తేహి భిక్ఖూహీ’’తిఆదినా పాఠే వుత్తత్తాతి మమ తక్కో. ఏకేన సహేవ ‘‘అహం ఆపజ్జి’’న్తిపి వత్తబ్బన్తి ఏకేన ద్వీహి తీహి దేసేతబ్బతో, సబ్బేహి ఏవం వత్తుం వట్టతి. ‘‘ఆపజ్జిమ్హాతి సహేవా’’తి వదన్తి. ఏకేన చే అవారితో, ‘‘అహం, ఆవుసో, గారయ్హం ధమ్మం ఆపజ్జి’’న్తిపి వత్తబ్బం.
దుతియపాటిదేసనీయసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౫౬౨-౫౭౦. తతియచతుత్థసిక్ఖాపదాని ఉత్తానత్థానియేవ.
పాటిదేసనీయకణ్డవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౭. సేఖియకణ్డో
౧. పరిమణ్డలవగ్గవణ్ణనా
౫౭౬. ‘‘సిక్ఖితసిక్ఖేనాతి చతూహి మగ్గేహీ’’తి వుత్తం. యస్మా అట్ఠఙ్గులమత్తం ఓతారేత్వా నివత్థమేవ నిసిన్నస్స చతురఙ్గులమత్తం హోతి, తస్మా ఉభోపేతే అట్ఠకథావాదా ఏకపరిచ్ఛేదా, ‘‘అడ్ఢతేయ్యహత్థ’’న్తి సుఖుమం, ఏకపత్తం వా సన్ధాయ వుత్తం. తఞ్హి యథాఠానేన తిట్ఠతి. దుపట్టం సన్ధాయ ‘‘ద్విహత్థప్పమాణమ్పీ’’తి వుత్తన్తి ఉపతిస్సత్థేరో. ఏకపట్టం, ద్విపట్టం వా హేట్ఠిమపరిచ్ఛేదేన ‘‘ద్విహత్థప్పమాణ’’న్తి వుత్తన్తి వేదితబ్బం. వుత్తఞ్హి నిస్సగ్గియఅట్ఠకథాయం ‘‘తిరియం ద్విహత్థోపి వట్టతీ’’తి, తఞ్చ ఖో అలాభే ఏవ ‘‘అలాభే తిరియం ద్విహత్థప్పమాణమ్పి వట్టతీ’’తి వుత్తత్తా. ఇదం సబ్బం అధిట్ఠానుపగం సన్ధాయ వుత్తం. విరుద్ధం దిస్వా సజ్జేతబ్బం. నో చే సజ్జేతి, దుక్కటం. సచిత్తకం పణ్ణత్తివిజాననచిత్తేనేవ ‘‘అనాదరియం పటిచ్చా’’తి వుత్తత్తా, న వత్థువిజాననచిత్తేన ‘‘ఇదమేవం కత’’న్తి జానతోపి ఆపత్తియా అభావతో. ఫుస్సదేవత్థేరవాదోపి ఏకేన పరియాయేన యుజ్జతి. తథా ఉపతిస్సత్థేరవాదోపి. పఞ్ఞత్తేపి సిక్ఖాపదే అపఞ్ఞత్తేపి యం పకతియా వజ్జం, తం లోకవజ్జం. ఇదం పన పఞ్ఞత్తేయేవ వజ్జం, నాపఞ్ఞత్తే, తస్మా ఇతరలోకవజ్జేన అసదిసత్తా న లోకవజ్జం. పణ్ణత్తితో పట్ఠాయ వజ్జతో పణ్ణత్తివజ్జం. అనాదరియచిత్తేనేవ ఆపజ్జితబ్బత్తా సచిత్తకం, తస్స చిత్తస్స తివేదనత్తా తివేదనం. యస్మా అనాదరియచిత్తతా నామ కేవలం అకుసలమేవ, తఞ్చ పకతియా వజ్జం, తస్మా ఇదం లోకవజ్జం. సఞ్చిచ్చ వీతిక్కమనం నామ దోమనస్సికస్సేవ హోతీతి దుక్ఖవేదనం. గణ్ఠిపదే పన ‘‘పాణాతిపాతాది వియ నివాసనాదిదోసో లోకగరహితో న హోతీతి పణ్ణత్తివజ్జన్తి ఫుస్సదేవత్థేరో’’తి లిఖితం.
౫౭౭. విహారేపీతి బుద్ధుపట్ఠానాదికాలే, తస్మా ‘‘పారుపితబ్బ’’న్తి ఉత్తరాసఙ్గకిచ్చవసేన వుత్తం. పఠమదుతియసిక్ఖాపదేసు పరిళాహాదిపచ్చయా కప్పతి, న అన్తరఘరపటిసంయుత్తేసు.
౫౮౨. ‘‘ఏకస్మిం పన ఠానే ఠత్వా’’తి ఏత్థ ‘‘గచ్ఛన్తోపి పరిస్సయాభావం ఓలోకేతుం లభతియేవ. తథా గామే పూజ’’న్తి లిఖితం, తం పన ‘‘ఏకస్మిం ఠానే ఠత్వా’’తి వుత్తత్తా తాదిసం అన్తరాయం సన్ధాయ వుత్తన్తి వేదితబ్బం.
పరిమణ్డలవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౨. ఉజ్జగ్ఘికవగ్గవణ్ణనా
౫౮౬. హసనీయస్మిన్తి హేత్వత్థే భుమ్మం, హసితబ్బవత్థుకారణాతి అత్థో. అన్తరఘరే ఉచ్చాసద్దేన అనుమోదనాదిం కరోన్తస్స అనాపత్తి కిర. తథా హి మహిన్దత్థేరోపి హత్థిసాలాదీసు మహాజనస్స కథేసి.
౫౯౧. కేచి భిక్ఖూ ‘‘పరిక్ఖారట్ఠపనమత్తేన వాసూపగతో హోతీ’’తి వదన్తి, తం తేసం మతిమత్తమేవ. భిక్ఖునియో చే వాసూపగా హోన్తి, భిక్ఖునుపస్సయోవ కప్పియభూమి. ‘‘యత్థ భిక్ఖునియో ఏకరత్తమ్పి వసన్తి, అయం భిక్ఖునుపస్సయో’’తి (పాచి. ౧౬౧) వచనతో తాసం సమీపం వా తాహి గహితవాసాగారం వా ‘‘గచ్ఛామీ’’తి గచ్ఛతో యథాసుఖం గన్తుం వట్టతి. న హి తావతా తం ఘరం అన్తరఘరసఙ్ఖ్యం గచ్ఛతీతి నో తక్కోతి ఆచరియో.
ఉజ్జగ్ఘికవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౩. ఖమ్భకతవగ్గవణ్ణనా
౬౦౪. సూపో పత్తప్పమాణవణ్ణనాయం వుత్తాకారో. ఓలోణీ వుచ్చతి కుధితం, గోరసతో పూరా థూపితోతి అత్థో.
౬౦౫. హేట్ఠా ఓరోహతీతి ఏత్థ ‘‘ఓరోహనప్పమాణే సతి ఏకదేసే థూపీకతేపి అనాపత్తీ’’తి వదన్తి. ‘‘పత్తస్స పన హేట్ఠా చ ఉపరి చ పదుమినిపణ్ణాదీహి పటిచ్ఛాదేత్వా ఓదహన్తియా లద్ధం నామ వట్టతీ’’తి చ వదన్తి. ఏత్థ ‘‘యస్మా ‘సమతిత్తికో పిణ్డపాతో పటిగ్గహేతబ్బో’తి వచనం పిణ్డపాతో సమపుణ్ణో పటిగ్గహేతబ్బోతి దీపేతి, తస్మా అత్తనో హత్థగతే పత్తే పిణ్డపాతో దియ్యమానో థూపీకతోపి చే హోతి, వట్టతీతి దీపేతి. ‘థూపీకతం పిణ్డపాతం పటిగ్గణ్హాతి, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’తి హి వచనం పఠమం థూపీకతం పిణ్డపాతం పచ్ఛా పటిగ్గణ్హతో, ఆపత్తీతి దీపేతి. పత్తేన పటిగ్గణ్హతో చేపి థూపీకతం హోతి, వట్టతి అథూపీకతస్స పటిగ్గహితత్తా. పయోగో పన నత్థి అఞ్ఞత్ర పుబ్బదేసా’’తి చ ‘‘సమతిత్తికన్తి వా భావనపుంసక’’న్తి చ వదన్తి, తస్మా విచారేత్వా గహేతబ్బం.
ఖమ్భకతవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౪. సక్కచ్చవగ్గవణ్ణనా
౬౦౯. సూపోదనవిఞ్ఞత్తిసిక్ఖాపదే ‘‘సూపో నామ ద్వే సూపా’’తి న వుత్తం సూపగ్గహణేన పణీతభోజనేహి అవసేసానం సబ్బభోజనానం సఙ్గణ్హనత్థం. అనాపత్తివారే చస్స ‘‘ఞాతకానం పవారితానం అఞ్ఞస్సత్థాయ అత్తనో ధనేనా’’తి ఇదం అధికం. కత్థచి పోత్థకే ‘‘అనాపత్తి అసఞ్చిచ్చ అసతియా అజానన్తస్స గిలానస్స ఆపదాసూ’’తి ఏత్తకమేవ వుత్తం, తం న, ‘‘సమసూపకం పిణ్డపాతం భుఞ్జిస్సామీ’’తి ఇమస్స అనాపత్తివారే ‘‘అఞ్ఞస్సత్థాయా’’తి కత్థచి లిఖితం, తఞ్చ పమాదవసేన లిఖితం. ‘‘ముఖే పక్ఖిపిత్వా పున విప్పటిసారీ హుత్వా ఓగిలితుకామస్సపి సహసా చే పవిసతి, ఏత్థ ‘అసఞ్చిచ్చా’తి వుచ్చతి. విఞ్ఞత్తమ్పి అవిఞ్ఞత్తమ్పి ఏకస్మిం ఠానే ఠితం సహసా అనుపధారేత్వా గహేత్వా భుఞ్జన్తో ‘అసతియా’తి వుచ్చతీ’’తి లిఖితం, అనాపత్తివారే ఏకచ్చేసు పోత్థకేసు ‘‘రసరసేతి లిఖితం, తం గహేతబ్బ’’న్తి వుత్తం.
సక్కచ్చవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౫. కబళవగ్గవణ్ణనా
౬౧౮. ‘‘సబ్బం హత్థ’’న్తి వచనతో ఏకదేసం ముఖే పక్ఖిపన్తస్స అనాపత్తీతి ఏకచ్చే. ‘‘సబ్బన్తి వచనతో ఏకదేసమ్పి న వట్టతీ’’తి వదన్తి, తం యుత్తం అనాపత్తివారే అవిసేసితత్తా.
౬౨౪. సిత్థావకారకే ‘‘కచవరం ఛడ్డేన్తం సిత్థం ఛడ్డియ్యతీ’’తి చ ‘‘కచవరం ఛడ్డేన్తో’’తి చ పాఠో.
కబళవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౬. సురుసురువగ్గవణ్ణనా
౬౨౭. ‘‘సురుసురు’’న్తి చ ‘‘సురోసురో’’తి చ పాఠో. సీతీకతోతి సీతఙ్కో. ‘‘సిలకబుద్ధోతి అరియానం పరిహాసవచనమేవేత’’న్తి లిఖితం.
౬౩౧. పటిక్కూలవసేనాతి ఏత్థ యది పటిక్కూలవసేన పటిక్ఖిత్తం, ‘‘సేయ్యథాపి కామభోగినో’’తి న వత్తబ్బం. న హి తే పటిక్కూలం కరోన్తీతి చే? న, ఇస్సరియలిఙ్గవసేన గహణసమ్భవతో. తే హి అనాదరా హోన్తి. పత్తధోవనన్తి పత్తధోవనోదకం భోజనపటిసంయుత్తం.
౬౩౪. ‘‘ఛత్తపాదుకాయ’’న్తి చ ‘‘ఛత్తపాదే’’తి చ పాఠో.
౬౩౭. చాపోతి సత్తఖాదనవధో. ‘‘సేసా సబ్బా ధనువికతి కోదణ్డే పవిట్ఠా’’తి చ లిఖితం, పటిముక్కన్తి పవేసితం, లగ్గితం హోతీతి అత్థో.
సురుసురువగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౭. పాదుకవగ్గవణ్ణనా
౬౪౦. సయం యానగతో హుత్వా, యథా యానగతస్స వే.
అలం వత్తుం తథా నాలం, సఛత్తో ఛత్తపాణినో.
యథా ఏత్థ, ఏవం అఞ్ఞత్రాపి.
౬౪౭. ఛపకవత్థుస్మిం ‘‘సచాహం న లభిస్సామీ’’తి పాఠో, ‘‘దస చే న లభిస్సామీ’’తి చ అత్థి, ‘‘వత్థుస్మిం అగిలానస్సా’’తి చ ఆగచ్ఛతి, తం న సున్దరం, సిక్ఖాపదేయేవ సున్దరం. థోమితోతి అహమ్పి జానామీతి సమ్బన్ధో. యా ధనయసలాభసఙ్ఖాతా వుత్తి వినిపాతేన హోతి సమ్పరాయే అపాయేసు వినిపాతహేతు హుత్వా పవత్తతి. అథ వా వినిపాతేనాతి హేత్వత్థే కరణవచనం, వినిపాతనాయ పవత్తతీతి అధిప్పాయో. అధమ్మచరణేన అధమ్మచరణాయ. ‘‘అస్మా కుమ్భిమివా’’తి చ పఠన్తి.
పాదుకవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.
పకిణ్ణకవణ్ణనా
కాయవాచాచిత్తతో సముట్ఠహన్తీతి కత్వా ‘‘సమనుభాసనసముట్ఠానానీ’’తి వుత్తాని. సమనుభాసనం కిరియం. ఇమాని కిరియాని. ధమ్మదేసనసముట్ఠానాని వాచాచిత్తతోతి ఏత్థ కాయవచీవిఞ్ఞత్తిభావతో ఉజ్జగ్ఘికఉచ్చాసద్దాదీసు వియ ‘‘కాయవాచాచిత్తతో’’తి వత్తబ్బానీతి చే? న వత్తబ్బాని. నిసీదనగమనాహారపక్ఖిపనాదికాయవిఞ్ఞత్తియా సబ్భావా తత్థ యుత్తం, న ధమ్మదేసనే తాదిసస్సాభావా.
పకిణ్ణకవణ్ణనా నిట్ఠితా.
సేఖియకణ్డవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౮. సత్తాధికరణసమథవణ్ణనా
‘‘యేభుయ్యసికా కాతబ్బా…పే… తిణవత్థారకో కాతబ్బో, సో పుగ్గలో’’తి చ లిఖితం.
సత్తాధికరణసమథవణ్ణనా నిట్ఠితా.
భిక్ఖువిభఙ్గో నిట్ఠితో.
నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స