౯. రూపియసంవోహారసిక్ఖాపదవణ్ణనా

౫౮౭. ‘‘జాతరూపరజతపరివత్తన’’న్తి ఉక్కట్ఠపరిచ్ఛేదేన వుత్తం, తథా ‘‘రూపియం నామ సత్థువణ్ణో కహాపణో’’తిఆది పాళివచనఞ్చ. ‘‘అరూపియే రూపియసఞ్ఞీ రూపియం చేతాపేతీ’’తిఆది తికవచనతో, ‘‘దుక్కటవత్థునా పన నిస్సగ్గియవత్థుం చేతాపేన్తస్స…పే… నిస్సగ్గియం పాచిత్తియం గరుకస్స చేతాపితత్తా’’తి అట్ఠకథావచనతో చ పన అనుక్కట్ఠపరిచ్ఛేదోపేత్థ లబ్భతీతి సిద్ధం. సత్థువణ్ణో చ కహాపణో చ తతో యే చఞ్ఞే వోహారం గచ్ఛన్తీతి ఏవమేత్థ సముచ్చయో వేదితబ్బో. ఇమస్మిం పన సిక్ఖాపదే ‘‘నానప్పకారకం నామ కతమ్పి అకతమ్పి కతాకతమ్పీ’’తి ఏత్థ విభత్తానం తిణ్ణం రూపియారూపియానఞ్చ ద్విన్నం వసేన పఞ్చ తికా వుత్తా, అట్ఠకథాచరియేహి తదనులోమతో ఏకో తికో దస్సితోతి సబ్బే ఛ హోన్తి.

ఏత్థాహ – అఞ్ఞస్మిం సిక్ఖాపదే ఏకస్మిం తికచ్ఛేదే దస్సితే సతిపి సమ్భవే ఇతరే న దస్సీయన్తి, ఇధేవ కస్మా దస్సితోతి? ‘‘నానప్పకారక’’న్తి మాతికాయం వుత్తత్తా ఇధేవ నానప్పకారభావదస్సనత్థన్తి. న కయవిక్కయసిక్ఖాపదేపి వత్తబ్బప్పసఙ్గతోతి చే? న, ఇధ దస్సితనయత్తా. అథ చ రూపియస్స విభఙ్గే ‘‘యే వోహారం గచ్ఛన్తీ’’తి అన్తే వుత్తత్తా సత్థువణ్ణాదయో వళఞ్జనుపగా ఏవాతి సిద్ధం. తతో అవళఞ్జనుపగేహి జాతరూపరజతేహి వోహారేన న నిస్సగ్గియన్తి ఆపజ్జతి, తస్మా తం ఆపజ్జనత్థన్తి దస్సేన్తేన ‘‘కతేన కతం చేతాపేతీ’’తిఆదయో తికా వుత్తాతి, ఏవం సన్తే రూపియవిభఙ్గే ‘‘యే చ వోహారం గచ్ఛన్తీ’’తి న వత్తబ్బం, తస్మిం పదే అవుత్తే అవళఞ్జనుపగాపి సఙ్గహం గతావ హోన్తీతి కతాదీహి తికత్తయస్స వత్తబ్బపయోజనం న భవిస్సతీతి చే? న, కప్పియభణ్డేన కప్పియభణ్డపఅవత్తనస్సాపి రూపియసంవోహారభావప్పసఙ్గతో. ‘‘యే వోహారం గచ్ఛన్తీ’’తి వచనేనపి కముక కథల కంసభాజన సాటకాదిపరివత్తనస్సపి రూపియసంవోహారభావప్పసఙ్గో ఏవాతి చే? న, కతాదివచనేన జాతరూపాదిఅకప్పియవత్థూనఞ్ఞేవ అధిప్పేతభావదీపనతో, తస్మా ఉభయేనపి యదేతం కతాకతాదిభేదం పాకతికరూపియం యఞ్చ కహాపణమాసకసఙ్ఖేపం, యఞ్చ కహాపణాదివోహారూపగం, ఉభయమ్పేతం ఇధ చ అనన్తరాతీతసిక్ఖాపదే చ రూపియం నామాతి అధిప్పేతత్థసిద్ధి హోతి, న తణ్డులాదీని, తత్థ కతాదివోహారాసమ్భవతో. ఏత్తావతా కతాదితికత్తయప్పయోజనం వుత్తం.

ఇదాని సేసత్తికాని వుచ్చతి – ఏత్థ హి యథావుత్తప్పభేదం నిస్సగ్గియవత్థు రూపియం నామ, సేసం దుక్కటవత్థుపి కప్పియవత్థుపి న రూపియన్తి అరూపియం నామ హోతీతి కత్వా ‘‘అరూపియే అరూపియసఞ్ఞీ పఞ్చన్నం సహధమ్మికానం అనాపత్తీ’’తి ఇదం న ఏకంసికం ఆపజ్జతి దుక్కటవత్థుమ్హి దుక్కటాపజ్జనతో. ఇధ వచనప్పమాణతో నిస్సగ్గియవత్థుతో అఞ్ఞం అన్తమసో ముత్తాదిపి అరూపియమేవ నామ. తత్థ పఞ్చన్నం సహధమ్మికానం అనాపత్తీతి చే? న, రాజసిక్ఖాపదవిరోధతో. తత్థ హి ‘‘ముత్తా వా మణి వా’’తి వుత్తం, తస్మా ముత్తాది అకప్పియం దుక్కటవత్థూతి చ సిద్ధం నిస్సగ్గియవత్థూసు అభావా. ఏవం సన్తే ‘‘అరూపియే అరూపియసఞ్ఞీ పఞ్చన్నం సహధమ్మికానం అనాపత్తీ’’తి సుద్ధకప్పియభణ్డం సన్ధాయ వుత్తం, న సబ్బం అరూపియం. తతో అఞ్ఞత్థ పన ‘‘అరూపియే రూపియసఞ్ఞీ’’తిఆదితికదుక్కటే చ అట్ఠకథాయం దస్సితతికే చ సబ్బం అరూపియం నామాతి వేదితబ్బం, తస్మా అరూపియభావదీపనత్థం దుతియో తికో వుత్తో. తదత్థమేవ అట్ఠకథాయం దస్సితో ఏకో తికో. కస్మా న పాళియం సో వుత్తోతి చే? తత్థ చేతాపితఅరూపియే రూపియఛడ్డనకసమ్ముతికిచ్చాభావతో. తస్మిఞ్హి తికే వుత్తే కప్పియవత్థునోపి అరూపియఛడ్డనకసమ్ముతి దాతబ్బాతి ఆపజ్జతి, తస్స వసేన రూపియఛడ్డనకసమ్ముతి ఏవ న వత్తబ్బాతి? న, రూపియస్సపి సమ్ముతికిచ్చాభావప్పసఙ్గతో, తస్మా రూపియే రూపియసఞ్ఞీ కప్పియవత్థుం చేతాపేతి పత్తచతుక్కే తతియపత్తం వియ, తం సఙ్ఘాదీనం నిస్సజ్జితబ్బం, నిస్సట్ఠం పన అఞ్ఞేసం కప్పతి తతియపత్తో వియ. అథ సమ్పటిచ్ఛితరూపియేన చేతాపితం హోతి దుతియపత్తో వియ, తం వినాపి సమ్ముతియా యో కోచి భిక్ఖు ఛడ్డేతి, వట్టతి. తతో పరం ‘‘సచే తత్థ ఆగచ్ఛతి ఆరామికో వా’’తిఆదినా వుత్తనయేనేవ పటిపజ్జితబ్బం. తత్థ ‘‘రూపియే’’తి వా ‘‘అరూపియే’’తి వా సబ్బత్థ భుమ్మప్పత్తే అత్తనో సన్తకం, ఉపయోగప్పత్తే పరసన్తకన్తి వేదితబ్బం. ఏత్థాహ – ఉపతిస్సత్థేరో పురిమసిక్ఖాపదేన రూపియపటిగ్గహణం వారితం, ఇమినా సుద్ధాగమేన కప్పియకారకస్స హత్థే కప్పియం నిస్సాయ ఠితేన సంవోహారో వారితోతి.

౫౮౯. నిస్సగ్గియవత్థునా నిస్సగ్గియవత్థుం…పే… అపరాపరపరివత్తనే ఇమినాతి ఏత్థ ఏకస్మిం ఏవ వత్థుస్మిం ద్విన్నం సిక్ఖాపదానం వసేన ఏకతో ఆపత్తి వుత్తా, తం పన పచ్ఛిమస్స వసేన నిస్సజ్జితబ్బం. ఏతేన నిస్సగ్గియం ఆపన్నమ్పి ఆపజ్జతీతి ఏకే. పరస్స రూపియగ్గహణం పరివత్తనన్తి రూపియే అగ్గహితే తస్స అభావతో ఇమినావ ఆపత్తి, న పురిమేన ఓమసవాదో వియ. ముసావాదేన ముసా వదన్తస్సాపి హి ఓమసవాదేనేవ ఆపత్తి. నిస్సగ్గియవత్థునా దుక్కట…పే… ఏసేవ నయోతి ఏతస్స యుత్తిం దస్సేన్తో ‘‘యో హి అయ’’న్తి ఆహ.

వడ్ఢిం పయోజేన్తస్సాతి ఏత్థ ఇదం గహేత్వా సతి మాసే, సతి సంవచ్ఛరే ‘‘ఏత్తకం దేహీ’’తి చే వదతి. రూపియసంవోహారో హోతి. వినా కప్పియకారకేన ‘‘ఏత్తకా వుడ్ఢి హోతు, ఏత్తకం గణ్హా’’తి వదతో దుక్కటం కయవిక్కయలక్ఖణాభావతో. ‘‘మూలే మూలసామికాన’’న్తిఆది కప్పియకరణూపాయదస్సనత్థం వుత్తం, న కేవలం నిస్సట్ఠం అపరిభోగం హోతి, పున ఏవం కతే పరిభుఞ్జితుం వట్టతి. తస్సపి పరిభోగే మూలస్స కప్పియకరణూపాయో చే న హోతి, కప్పియం ఆచిక్ఖితబ్బన్తి యథా పాళియా చేత్థ కప్పియకరణూపాయో, సో చ తతియపత్తేపి, ‘‘యథా చ అత్తనో అత్థాయ గహితే ఏవరూపుపాయో, తథా సఙ్ఘాదిఅత్థాయ గహితేపి ఏసో వా’’తి వుత్తం. ఇమే కిర పఠమదుతియపత్తే యావ గహట్ఠేన పరివత్తేతి, తావ న కప్పియకరణూపాయో, అనేకపురిసయుగమ్పి ‘‘అకప్పియా ఏవా’’తి అట్ఠకథాయం వుత్తం. అనుగణ్ఠిపదే పన ‘‘సఙ్ఘసన్తకం కప్పియభణ్డం విక్కిణిత్వా ఆగతకహాపణానిపి పటిగ్గహణం మోచేత్వావ సమ్పటిచ్ఛితబ్బాని, తస్మా కప్పియకారకో చే ఇమాని తాని కహాపణానీతి వదతి, న వట్టతియేవ, పటిక్ఖిపితబ్బం, న విచారేతబ్బం, విచారేతి చే? సబ్బేసం న కప్పతి. పటిగ్గహణం మోచేత్వా సమ్పటిచ్ఛితాని చే విచారేతి, తస్సేవ న వట్టతీ’’తి అభిక్ఖణం వుత్తం.

రూపియసంవోహారసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.