౯. గిలానసుత్తవణ్ణనా

౩౭౫. పాదగామోతి నగరస్స పదసదిసో మహన్తగామో. తేనేవాహ ‘‘వేసాలియం విహరతి వేళువగామకే’’తి. అహితనిసేధన-హితనియోజన-బ్యసనపరిచ్చజన-లక్ఖణో మిత్తభావో యేసు అత్థి, తే మిత్తా. యే పన దిట్ఠమత్తసహాయా, తే సన్దిట్ఠా. యే సవిసేసం భత్తిమన్తో, తే సమ్భత్తాతి దస్సేన్తో ‘‘మిత్తాతి మిత్తావా’’తిఆదిమాహ. అస్సాతి భగవతో. పఞ్చమియం అట్ఠమియం చాతుద్దసియం పఞ్చదసియన్తి ఏకేకస్మిం పక్ఖే చత్తారో వారే కత్వా మాసస్స అట్ఠవారే.

వేదనానం బలవభావేన ఖరో ఫరుసో కక్ఖళో. ఆబాధోతి పుబ్బకమ్మహేతుతాయ కమ్మసముట్ఠానో ఆబాధో సఙ్ఖారదుక్ఖతాసఙ్ఖాతో సబ్బకాలికత్తా సరీరస్స సభాగరోగో నామ. నాయమీదిసో ఆబాధో, అయం పన బహలతరబ్యాధితాయ ‘‘విసభాగరోగో’’తి వుత్తో. అన్త-సద్దో సమీపపవత్తోతి ఆహ – ‘‘మరణన్తం మరణసన్తిక’’న్తి. వేదనా…పే… అకరోన్తో ఉక్కంసగతభావితకాయాదితాయ. అపీళియమానోతి అపీళియమానో వియ. ఓవాదమేవ భిక్ఖుసఙ్ఘస్స అపలోకనన్తి ఆహ – ‘‘ఓవాదానుసాసనిం అదత్వాతి వుత్తం హోతీ’’తి. పుబ్బభాగవీరియం నామ ఫలసమాపత్తియా పరికమ్మభూతవిపస్సనావీరియం. జీవితమ్పి జీవితసఙ్ఖారో పతితుం అదత్వా అత్తభావస్స అభిసఙ్ఖరణతో.

‘‘ఏత్తకం కాలం అతిక్కమిత్వా వుట్ఠహిస్సామీ’’తి ఖణపరిచ్ఛేదవతీ సమాపత్తి ఖణికసమాపత్తి. నిగ్గుమ్బం నిజ్జటం కత్వాతి రూపసత్తకారూపసత్తకవసేన పవత్తియమానం విపస్సనాభావనం సబ్బసో ఖిలవిరహేన నిగ్గుమ్బం, అబ్యాకులతాయ నిజ్జటం కత్వా. మహావిపస్సనావసేనాతి పచ్చేకం సవిసేసం విత్థారితానం అట్ఠారసాదీనం మహావిపస్సనానం వసేన విపస్సిత్వా సమాపన్నా యా సమాపత్తి, సా సుట్ఠు విక్ఖమ్భేతి వేదనం మహాబలవతాయ పుబ్బారమ్మణస్స, మహానుభావతాయ తథాపవత్తితవిపస్సనావీరియస్స. యథా నామాతిఆదినా తస్స నిదస్సనం దస్సేతి. వేదనాతి దుక్ఖవేదనా. చుద్దసహాకారేహీతి తస్సేవ సత్తకద్వయస్స వసేన వదతి. సన్నేత్వాతి అన్తరన్తరా సమాపన్నజ్ఝానసమాపత్తిసమ్భూతేన విపస్సనాపీతిసినేహేన తేమేత్వా. సమాపత్తీతి ఫలసమాపత్తి.

గిలానా వుట్ఠితోతి గిలానభావతో వుట్ఠితో. సరీరస్స గరుథద్ధభావప్పత్తి మధురకతాతి ఆహ – ‘‘సఞ్జాతగరుభావో సఞ్జాతథద్ధభావో’’తి. నానాకారతోతి పురత్థిమాదిభేదతో. సతిపట్ఠానధమ్మాతి పుబ్బే అత్తనా భావియమానా సతిపట్ఠానధమ్మా. పాకటా న హోన్తి కాయచిత్తానం అకమ్మఞ్ఞతాయ. తన్తి ధమ్మాతి పరియత్తిధమ్మా న ఞాయన్తి.

అనన్తరం అబాహిరన్తి ధమ్మవసేన పుగ్గలవసేన చ అన్తరబాహిరం అకత్వా. ఏత్తకన్తిఆదినా వుత్తమేవత్థం వివరతి. దహరకాలేతి అత్తనో దహరకాలే. న ఏవం హోతీతి ‘‘అహం భిక్ఖుసఙ్ఘం పరిహరిస్సామీ’’తిఆదికో మానతణ్హామూలకో ఇస్సామచ్ఛరియానం పవత్తిఆకారో తథాగతస్స న హోతి, నత్థేవ పగేవ తేసం సముచ్ఛిన్నత్తాతి ఆహ – ‘‘బోధిపల్లఙ్కేయేవా’’తిఆది. పటిసఙ్ఖరణేన వేఠేన మిస్సకేన. మఞ్ఞేతి యథావుత్తం పటిసఙ్ఖరణసఞ్ఞితేన వేఠమిస్సకేన వియ జరసకటం. అరహత్తఫలవేఠేనాతి అరహత్తఫలసమాపత్తిసఞ్ఞితేన అత్థభావవేఠేన.

ఫలసమాపత్తియా అధిప్పేతత్తా ‘‘ఏకచ్చానం వేదనానన్తి లోకియానం వేదనాన’’న్తి వుత్తం. అత్తదీపాతి ఏత్థ అత్త-సద్దేన ధమ్మో ఏవ వుత్తో, స్వాయమత్థో హేట్ఠా విభావితో ఏవ. నవవిధో లోకుత్తరధమ్మో వేదితబ్బో. సో హి చతూహి ఓఘేహి అనజ్ఝోత్థరణీయతో ‘‘దీపో’’తి వుత్తో. తమఅగ్గేతి తమయోగాభావేన సదేవకస్స లోకస్స అగ్గే. సబ్బేసన్తి సబ్బేసం సిక్ఖాకామానం. తే ‘‘ధమ్మదీపా విహరథా’’తి వుత్తా చతుసతిపట్ఠానగోచరావ భిక్ఖూ అగ్గే భవిస్సన్తి.