౧. సమాధివగ్గో

౧. సమాధిసుత్తవణ్ణనా

౧౦౭౧. చిత్తేకగ్గతాయాతి నిస్సక్కవచనం ‘‘పరిహాయన్తీ’’తి పదం అపేక్ఖిత్వా. యథాభూతాదివసేనాతి యథాగతాదివసేన. యథాభూతం నామ ఇమస్మిం సుత్తే ‘‘సమాహితో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు యథాభూతం పజానాతీ’’తిఆది. ఆది-సద్దేన ‘‘తథా యస్మా’’తిఆదిసఙ్గహో దట్ఠబ్బో. తథా హి యథాభూతవసేన కారణచ్ఛేదో కతో ‘‘తథా యస్మా’’తిఆదివచనేహి. వణ్ణాతి అక్ఖరా, ‘‘గుణా’’తి కేచి. పదబ్యఞ్జనానీతి నామాదిపదాని చేవ తంసముదాయభూతబ్యఞ్జనాని చ.

౩. పఠమకులపుత్తసుత్తాదివణ్ణనా

౧౦౭౩-౭౫. సాసనావచరా అధిప్పేతా బాహిరకానం సచ్చాభిసమయస్స అభావతో. తథాతి ఇమినా చతుత్థపఞ్చమేసు అత్థవిసేసాభావం దస్సేతి. యది ఏవం కస్మా విసుం విసుం దేసనాతి ఆహ ‘‘తేన తేన అభిలాపేనా’’తిఆది.

౧౦. తిరచ్ఛానకథాసుత్తవణ్ణనా

౧౦౮౦. దుగ్గతితో సంసారతో చ నియ్యాతి ఏతేనాతి నియ్యానం, సగ్గమగ్గో మోక్ఖమగ్గో చ. తస్మిం నియ్యానే నియుత్తా, తం ఏత్థ అత్థీతి నియ్యానికా. వచీదుచ్చరితసంకిలేసతో వా నియ్యాతీతి ఈ-కారస్స రస్సత్తం య-కారస్స క-కారం కత్వా నియ్యానికా. చేతనాయ సద్ధిం సమ్ఫప్పలాపా వేరమణి. తప్పటిపక్ఖతో అనియ్యానికా, తస్స భావో అనియ్యానికత్తం. తిరచ్ఛానభూతన్తి తిరోకరణభూతం. కమ్మట్ఠానభావేతి అనిచ్చతాపటిసంయుత్తచతుసచ్చకమ్మట్ఠానభావే. సాత్థకన్తి దానసీలాదినిస్సితత్తా హితపటిసంయుత్తం.

విసిఖాతి ఘరసన్నివేసో. విసిఖాగహణేన చ గామాదిగహణే వియ తన్నివాసినో విసేసతో గహితా ‘‘ఆగతో గామో’’తిఆదీసు వియ. తేనాహ ‘‘సూరా సమత్థా’’తి. కుమ్భట్ఠానాపదేసేన కుమ్భదాసియో వుత్తాతి ఆహ – ‘‘కుమ్భదాసికథా’’తి. అయాథావతో ఉప్పత్తిట్ఠితిసంహారాదివసేన లోకో అక్ఖాయతి ఏతేనాతి లోకక్ఖాయికా. ఇతి ఇమినా పకారేన భవో, ఇమినా అభవోతి ఏవం పవత్తాయ ఇతిభవాభవకథాయ సద్ధిం.

సమాధివగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.